Silat Cimande
Jeden z trzech głównych sundajskich stylów pencak silat z Jawy Zachodniej. Opiera się na pracy ramion i dłoni, głębokiej postawie i okrężnym uniku.
Podstawowe informacje
IndonezjaCharakter i pochodzenie
Trening
Dla kogo
Organizacja i zawody
Z czego składa się styl
Ocena redakcyjna w skali 0–3, według tego, ile miejsca dany obszar zajmuje w typowym treningu.
O sztuce walki Silat Cimande
Silat Cimande to sundajski styl pencak silat z Jawy Zachodniej. W źródłach pisze się też Tjimande, a indonezyjska Wikipedia podaje także nazwę maenpo Cimande. Badanie z lat 1977 do 1978, które cytuje Heryana 2018, zalicza go do trzech głównych aliran silat z Jawy Zachodniej, obok Cikalong i Timbangan.
Czytaj dalej
Za założyciela uważa się Abaha Kahira, którego imię zapisuje się różnie, na przykład Khaer, Kair czy Kaher. Nie udało nam się znaleźć udokumentowanego roku powstania. Urząd powiatowy w Bogorze umieszcza początki w szesnastym do siedemnastego wieku, a Draeger 1972 pisze tylko, że styl powstał przed dwudziestym wiekiem. Dat, które powtarzają się na witrynach szkół i w blogach, nie znaleźliśmy w źródłach fachowych. Technicznie jest to według Draegera głównie system ramion i dłoni. Ćwiczący stoi w głębokiej szerokiej postawie, trzyma łokcie przy ciele i pracuje okrężnymi ruchami rąk. Kopnięcia są niskie i najczęściej proste przednie. Draeger pisze, że uderzenie ramienia ma tyle siły, że rozbija orzech kokosowy. Duży nacisk kładzie się też na naukę broni, od kija po noże parang i golok. Według Heryany nauka duchowa jest udzielana po jurus albo równocześnie z nimi i ma formę ślubowania ucznia. Dziś Cimande naucza się w Bogorze i okolicach, a we wrześniu 2025 roku w Caringin odbyły się mistrzostwa z udziałem 246 zawodników. W 2022 roku ministerstwo edukacji i kultury uznało Penca Aliran Cimande za niematerialne dziedzictwo kulturowe Jawy Zachodniej.
Historia
Draeger 1972 pisze, że Tjimande koncentruje się w okolicy Tjiawi, ale rozwinęło się przed dwudziestym wiekiem w pobliskim regionie Sukabumi koło Tjisarua. Jako założyciela wymienia Kaira, który według niego już nie żył, oraz jego wybitnego ucznia Atmę, wówczas około sześćdziesięcioletniego robotnika na plantacji herbaty. Chambers, Draeger i Alexander 1970 piszą, że styl rozwinął się na mokrych nizinach i dziś ogranicza się niemal wyłącznie do Sundajczyków na Jawie Zachodniej.
Czytaj dalej
Urząd powiatowy w Bogorze zacytował w 2025 roku bupatiego Rudy'ego Susmanta, według którego Cimande jest jednym z najstarszych silat w Indonezji, poświadczonym od szesnastego do siedemnastego wieku, i powstało w powiecie Bogor. To twierdzenie polityka przy uroczystej okazji, którego nie potwierdziliśmy w źródłach fachowych. Indonezyjska Wikipedia podaje, że wszystkie wspólnoty maenpo Cimande zgadzają się co do założyciela Abaha Khaera i że jego imię zapisuje się różnie, na przykład Kaher, Kahir, Kair czy Kaer. O osobie założyciela krążą trzy różne opowieści. Według pierwszej był kupcem z Bogoru i nauczył się silat od swojej żony, która obserwowała walkę tygrysa z małpami. Według drugiej był mistrzem maenpo z wioski Badui, według trzeciej uczniem Abaha Buyuta i handlarzem koni. Blog Detroit Kali Silat podaje do tego wersję z Bantenu, według której został wygnany z Badui, ponieważ w pojedynkach zabijał wyzywających. Daty 1760 i 1825, czyli początek jego kariery nauczyciela i śmierć, powtarzają się na witrynach szkół i w blogach i pochodzą z czasopisma Gema Pencak Silat. Nie znaleźliśmy ich w źródłach fachowych, dlatego nie uważamy ich za udokumentowane.
Czym się różni
Draeger 1972 pisze, że główne style Tji w górach Jawy Zachodniej między Bogorem a Bandungiem mają mniej kontaktu czołowego z przeciwnikiem niż większość innych stylów jawajskich, a kluczową metodą jest okrężny unik. Od Cikalong Tjimande różni się według niego tym, że wolno użyć pięści i blokuje się niepodpartym ramieniem, podczas gdy Cikalong woli otwartą dłoń i blokujące ramię podpiera od spodu wolną ręką. Według Suwity, założyciela szkoły Cimande Tengah w Bantenie, którego cytuje witryna Good News From Indonesia, Cimande dzieli się na trzy gałęzie, a mianowicie Cimande Hilir w Karawangu, Cimande Tengah w Bantenie i Cimande Girang w Bogorze. Według niego wszystkie gałęzie mają 33 jurus gołych rąk. Jest to twierdzenie jednego mistrza. Cimande pojawia się w źródłach także jako możliwe pochodzenie sztuk poza Jawą. Depdikbud 1985 podaje, że balijskie perkumpulan Bhakti Negara i Kertha Wisesa pochodzą według podstawowych ruchów i informatorów z aliran Cikaret i Cimande. O Kertha Wisesa pisze, że jej pochodzeniem jest aliran z Cimande na Jawie Zachodniej, a główną postacią, która rozwijała ją na Bali, był Pak Raka Gunung. Elementy Cimande są w tych stowarzyszeniach według sprawozdania nadal wyraźnie widoczne, a niektórzy starsi przedstawiciele opanowali jurus Cimande w całości.
Technika
Draeger 1972 opisuje Tjimande jako system głównie ramion i dłoni, który potrafi jednak z dużą siłą użyć także nóg i stóp. Kopnięcia ograniczają się do niskich celów i są najczęściej proste przednie. Ćwiczący trzyma łokcie przy ciele, ręce ma otwarte albo zaciśnięte w pięść i podczas postępu wykonuje okrężne ruchy rękami. Postawa jest zwykle głęboka, przykucnięta, z szeroko rozstawionymi nogami, ugiętymi kolanami i wyprostowanym tułowiem. Heryana 2018 podaje szeroką postawę i otwartą dłoń jako cechę aliran Cimande.
Czytaj dalej
Chambers, Draeger i Alexander 1970 dodają, że postawy Tjimande są mniej wyprostowane niż w innych stylach jawajskich, a ruchy wykonuje się ostrożnie, jakby wojownik chciał uniknąć mokrych i śliskich miejsc na ziemi. Atak przeciwnika odpiera zręcznym parowaniem rękami i ramionami, neutralizuje go kolejnym ruchem osłaniającym i niemal jednocześnie wykonuje kontratak. Draeger opisuje, że przy starciu ćwiczący tupie tylną nogą w ziemię i zręcznymi ruchami rąk odprowadza atak w nieszkodliwym kierunku. Uderzenia ramienia koncentrują siłę według Draegera nie w krawędzi dłoni jak w japońskim karate, lecz w nadgarstku. Tłumaczenie eseju z czasopisma Gema Pencak Silat, które opublikowała witryna społeczności Cimande, wyróżnia w zestawie Kelid uderzenia tonjok (pięść), teke (stawy palców), tewekan (płaskie pchnięcie czubkami palców), kedutan (dłoń), guaran (zewnętrzna lub wewnętrzna strona dłoni) i singgulan (nadgarstek). Jest to informacja z witryny społeczności o niej samej.
Trening
Draeger 1972 podaje, że Tjimande kładzie duży nacisk na naukę broni. Wymienia kij, widlastą pałkę tjabang, krótki nóż, długi nóż parang, ciężki nóż do rąbania golok i mały nóż do rzucania. Podstawowa taktyka zakłada według niego co najmniej trzech przeciwników zbliżających się do ćwiczącego, a z rozwojem umiejętności skutecznie radzi się sobie z pięcioma, ośmioma i dwunastoma przeciwnikami. Według tłumaczenia eseju z czasopisma Gema Pencak Silat na witrynie cimande.com główny zestaw Kelid Cimande ma 33 jurus. Zaczyna się od tonjok bareng, tonjok saubelah i kelid selup, a kończy na pakala alit i pakala gede. Jurus Kelid ćwiczy się zwykle w parach na siedząco, dwaj ćwiczący naprzeciw siebie mają jedną nogę wyprostowaną, a drugą ugiętą i wykonują uderzenia i obrony na siedząco, aby rozwinąć wyobrażenie o wyborze postawy i ruchu w pozycji stojącej. Jurus Pepedangan ćwiczy się z bambusem zamiast golok. Jurus Tepak Selancar to forma pokazowa z muzyką pencak, w której grają dwa duże bębny indung, dwa mniejsze kulantir, trąbka i mały gong kempul albo bende. O wszystkich stylach Jawy Zachodniej z przedrostkiem Tji Draeger pisze, że dyscyplina umysłowa jest wysoka, a zdolności fizyczne zwiększa regularny post, po którym oczekuje się uwolnienia wewnętrznej siły. Podczas niektórych treningów wygrywa ten, kto zdobędzie dotyk na tułowiu partnera treningowego.
Stopnie i postępy
Nie znaleźliśmy w źródłach systemu stopni, pasów ani szarf. Udokumentowane jest raczej przyjęcie ucznia. Heryana 2018 pisze, że w aliran Cimande i Cikalong nauka duchowa jest udzielana po nauce jurus albo równocześnie z nią i ma formę talek, czyli ślubowania lub przysięgi ucznia. Samej nauki, patalekan, nie uważa za źródło ruchów i według niego obie szkoły można poznać bez niej. Według tłumaczenia eseju z czasopisma Gema Pencak Silat na cimande.com kandydat musi przed wstąpieniem na trening przejść tradycyjny siedmiodniowy post. Następnie odczytuje się przysięgę Patalekan Cimande z 14 punktami, a indonezyjska Wikipedia podaje 13. Wśród punktów są wierność Bogu, szacunek dla rodziców, nauczyciela i rządu, zakaz hazardu, kradzieży, kłamstwa, pijaństwa i narkotyków oraz obietnica, że nauka Cimande nie służy do pokazywania się, lecz bezpieczeństwu na ziemi i w niebie. Przy wyjaśnianiu przysięgi nauczyciel trzyma ucznia za ręce jako symbol przyjęcia, wygłasza modlitwę tawasul i wkrapla uczniowi do oczu mieszaninę wody i wyciągu z betelu. Ceremonia nazywa się keceran i ma wyostrzyć wzrok. Jest to informacja z witryny społeczności o niej samej, której nie potwierdziliśmy ze źródeł fachowych.
Dziś
Urząd powiatowy w Bogorze podaje, że 6 września 2025 roku w Padepokan Silat Cimande we wsi Caringin odbył się festiwal i mistrzostwa Cimande. Wzięło w nich udział 246 zawodników z ponad dziesięciu szkół z obszaru od Bogoru po Sukabumi, a rywalizowano w dziewięciu oryginalnych kategoriach, między innymi tunggal, rampak, adu bincurang i tradycyjny kelid. Według doniesień IDX Channel z 13 grudnia 2022 roku ministerstwo edukacji, kultury i badań w 2022 roku uznało dziewiętnaście produktów kulturowych Jawy Zachodniej za niematerialne dziedzictwo kulturowe, wśród nich Penca Aliran Cimande. Certyfikaty odebrał 9 grudnia 2022 roku w Jakarcie gubernator Ridwan Kamil. Numeru w rejestrze dziedzictwa nie zweryfikowaliśmy.
Ciekawostki
Draeger 1972 pisze, że uderzenie ramienia w Tjimande jest druzgocące, a ćwiczący rozwija w nim dość siły, by rozbijać orzechy kokosowe. Indonezyjska Wikipedia i witryna Good News From Indonesia podają, że betawijski bohater Si Pitung uczył się u Eyanga Khaera albo wyszedł z tej szkoły. Przypuszczamy, że jest to opowieść ludowa, ponieważ Pitung jest postacią z końca dziewiętnastego wieku, a witryny szkół umieszczają założyciela w osiemnastym i na początku dziewiętnastego wieku. Dowodu nie znaleźliśmy. Student IAIN Syekh Nurjati podaje w swojej pracy kwalifikacyjnej, że nazwa Tjimande oznacza Air Suci, czyli świętą wodę. Jest to opinia autora pracy, której nie znaleźliśmy w źródłach fachowych.
Często zadawane pytania
Kto założył Silat Cimande?
Za założyciela uważa się Abaha Kahira, którego imię zapisuje się też Khaer, Kair albo Kaher. Draeger 1972 wymienia go jako Kaira, a według indonezyjskiej Wikipedii zgadzają się co do niego wszystkie wspólnoty maenpo Cimande. O jego pochodzeniu krążą trzy różne opowieści.
Kiedy powstał Silat Cimande?
Nie udało nam się znaleźć udokumentowanego roku powstania. Urząd powiatowy w Bogorze podaje okres od szesnastego do siedemnastego wieku, Draeger 1972 pisze tylko o czasie przed dwudziestym wiekiem. Data 1760 pojawia się na witrynach szkół i w blogach, w źródłach fachowych jej nie znaleźliśmy.
Czym Cimande różni się od Cikalong?
Według Draegera 1972 w Tjimande wolno użyć pięści, a blokuje się niepodpartym ramieniem. Cikalong woli otwartą dłoń i blokujące ramię podpiera od spodu wolną ręką.
Jak dostać się na trening Cimande?
Heryana 2018 podaje, że nauka duchowa ma formę ślubowania ucznia talek i jest udzielana po nauce jurus albo równocześnie z nią. Witryna społeczności cimande.com opisuje ponadto siedmiodniowy post i przysięgę z 14 punktami. Tej części nie potwierdziliśmy ze źródeł fachowych.
Podobne style
Wybrane według zgodności profilu stylu, nie pokrewieństwa historycznego.