Kito-ryu
起倒流Szkoła jujutsu z wczesnego okresu Edo, skupiona na rzutach i walce w zbroi. Kano Jigoro uczył się jej u Iikubo Tsunetoshiego, a jej kata zachował w judo jako koshiki no kata.
Podstawowe informacje
JaponiaCharakter i pochodzenie
Trening
Dla kogo
Organizacja i zawody
Z czego składa się styl
Ocena redakcyjna w skali 0–3, według tego, ile miejsca dany obszar zajmuje w typowym treningu.
Katalogi i bazy dla Kito-ryu
O sztuce walki Kito-ryu
Kito-ryu to szkoła jujutsu, która powstała we wczesnym okresie Edo, według japońskich encyklopedii w erze Kan'ei (1624 do 1644). Kto ją założył, źródła podają niejednolicie. Encyklopedie Daijisen, Nipponica i Britannica oraz raport uczelni Teikyo wymieniają Ibarakiego Sensaia Toshifusę, według Nipponiki w 1637 roku, encyklopedia Sekai Daihyakka Teradę Kan'emona Masashige, a Międzynarodowa Federacja Judo (IJF) Fukuna Shichiroemona Masakatsu. Badanie Tanaki Yoheia z Uniwersytetu Tsukuba (2010) podaje, że Terada i Ibaraki są uważani za założycieli dwóch różnych Kito-ryu, a ich związek jest niejasny. Według Nipponiki szkoła skupiała się bardziej na rzutach niż na uderzeniach, a jej techniki wywodziły się z walki w zbroi. Badanie Kiryu Shusaku i współpracowników (Budogaku kenkyu, 2012) podkreśla w kata Kito-ryu jedność ciała i umysłu, mocną postawę, spokój umysłu i naruszenie równowagi przeciwnika. Dla historii judo Kito-ryu jest ważna dlatego, że w czerwcu 1881 roku Kano Jigoro zapisał się na jej naukę u Iikubo Tsunetoshiego, rok przed założeniem Kodokanu. Kano uznał kata Kito-ryu za dojrzałe technicznie i teoretycznie, zachował je w judo i po 1901 roku przemianował na koshiki no kata, zbiór dwudziestu jeden form. Czy linia Kito-ryu żyje dziś samodzielnie, w źródłach nie znaleźliśmy.
Historia
Kito-ryu powstała we wczesnym okresie Edo, japońskie encyklopedie umieszczają ją w erze Kan'ei (1624 do 1644), czyli w czasach rządów sioguna Iemitsu. Co do założyciela źródła się rozchodzą. Encyklopedia Daijisen wymienia Ibarakiego Matazaemona Toshifusę. Nipponica (hasło Watanabego Ichiro) podaje, że Ibaraki Toshifusa stworzył formy i założył szkołę w 1637 roku, a Terada Kan'emon Masashige rozwinął ją mniej więcej w latach 1648 do 1681, a Britannica Kokusai również przypisuje założenie Ibarakiemu. Encyklopedia Sekai Daihyakka natomiast uważa za założyciela Teradę i datuje powstanie na czasy sioguna Tokugawy Ietsuny.
Czytaj dalej
Fujioka Masaharu (Uniwersytet Shimane, 1996) wymienia jako założyciela szkoły (ryuso) Ibarakiego Sensaia Toshifusę, ucznia Yagyu Munenoriego, a jako założyciela "Ran" Fukuna Shichiroemona Masakatsu, z linią Fukuno, Ibaraki, Terada, i według niego dokument "Ran" z 1637 roku nazwał Kito-ryu Takuan Soho. Międzynarodowa Federacja Judo (IJF) pisze, że pochodzenie Kito-ryu jest niejasne, jako założyciela wskazuje Fukuna Shichiroemona i wspomina legendę o Chińczyku imieniem Chen Yuan Pin. Badanie Tanaki Yoheia (Uniwersytet Tsukuba, 2010) podsumowuje, że powstanie szkoły jest niejasne, Terada i Ibaraki są podawani jako założyciele dwóch różnych Kito-ryu, a ich związek nie jest jasny, oraz podaje, że Ibaraki Toshifusa wydał w 1639 roku spis technik Tokushin no mokuroku. Linię prowadzącą do Kano opisuje raport uczelni Teikyo (2014): drugim następcą był Terada Kan'emon, siódmym Takenaka Gennoshin, ósmym Takenaka Tetsunosuke Kazukiyo, dziewiątym Iikubo Tsunetoshi, a dziesiątym Kano Jigoro. Iikubo był instruktorem szkoły wojskowej siogunatu Kobusho. Kano zapisał się na jego naukę w czerwcu 1881 roku, a w maju 1882 roku założył Kodokan.
Czym się różni
Kito-ryu i Kodokan judo łączy bezpośrednia linia: Kano Jigoro jest w raporcie uczelni Teikyo wskazany jako dziesiąty w szeregu Kito-ryu po swoim nauczycielu Iikubo Tsunetoshim. Kodokan jednak według tego samego raportu przejął tylko kata Kito-ryu, a nie całą szkołę. Encyklopedia Nipponica podaje u Kito-ryu nacisk na rzuty, raport Teikyo nacisk na walkę w zbroi, a Międzynarodowa Federacja Judo opisuje techniki wykonywane w zbroi lub w hakama. Przejmując je do judo, Kano zmienił kata. Według badania Kiryu i współpracowników (2012) przemianował je po 1901 roku na koshiki no kata, u pięciu technik zmienił nazwy, dwie zamienił miejscami w kolejności i chwyt za szyję zastąpił naciskiem na pierś. Koshiki no kata oznacza więc w judo zbiór, który powstał z Kito-ryu, ale nie jest tożsamy z jej kata.
Technika
Według encyklopedii Nipponica Kito-ryu skupiała się bardziej na rzutach niż na uderzeniach, a raport uczelni Teikyo umieszcza jej ciężar w walce w zbroi i rzutach. Międzynarodowa Federacja Judo (IJF) pisze, że techniki wykonywano w zbroi lub w hakama i obracały się wokół zrzucenia przeciwnika na ziemię. Badanie Kiryu Shusaku, Murata Naokiego i Toda Yoshiakiego (Budogaku kenkyu, 2012) opisuje kata Kito-ryu jako zbudowane na jedności ciała i umysłu (hontai), pierwotnie z technik walki w zbroi, z naciskiem na mocną postawę, spokój umysłu i naruszenie równowagi przeciwnika. Kata Kito-ryu przetrwały w judo jako koshiki no kata. Według Nipponiki i Britanniki ma dwadzieścia jeden form, czternaście w serii omote i siedem w serii ura, wywodzących się z walki w zbroi. Kiryu i współpracownicy podają, że Kano po 1901 roku przemianował kata Kito-ryu na koshiki no kata, u pięciu technik zmienił nazwy, dwie zamienił miejscami w kolejności i chwyt za szyję zastąpił naciskiem na pierś.
Trening
O nauczaniu w Kito-ryu dowiadujemy się ze źródeł głównie przez Kano Jigoro. Kano zapisał się na naukę u Iikubo Tsunetoshiego, wcześniej instruktora szkoły wojskowej siogunatu Kobusho, w czerwcu 1881 roku, a kata Kito-ryu uznał według badania Kiryu i współpracowników (2012) za dojrzałe technicznie i teoretycznie. Dlatego zachował je w judo. Praktykujący w Kodokanie zaniedbywali kata po jego założeniu, a Kano próbował różnych sposobów, by je między nimi upowszechnić. Szkoła przekazywała swoją naukę także na piśmie: Ibaraki Toshifusa wydał według badania Tanaki Yoheia (2010) w 1639 roku spis technik Tokushin no mokuroku.
Dziś
Najbardziej znanym śladem Kito-ryu jest dziś koshiki no kata, które Kano Jigoro przejął do judo. Według raportu uczelni Teikyo Kodokan nie przejął całej szkoły, tylko jej kata. Angielska Wikipedia podaje jako dzisiejsze linie Takenaka-ha Kito-ryu i judo, które uznaje za oficjalnego następcę Kito-ryu. Strona amerykańskiej szkoły Yotsume Dojo opisuje linię Kiyose Nakae (1883–1962), który uczył jujutsu w Nowym Jorku i którego uczniem był od 1942 roku Mike DePasquale senior, nie pisze jednak, że ta linia jest dziś aktywnie nauczana. Czy Kito-ryu jest członkiem Japońskiego Towarzystwa Klasycznych Sztuk Walki (Nihon Kobudo Kyokai), nie znaleźliśmy, nie ma jej na listach występujących na pokazach Nippon Kobudo Embu ani w dokumencie ministerstwa edukacji z 2019 roku.
Ciekawostki
Według Fujioki Masaharu (Uniwersytet Shimane, 1996) nazwę Kito-ryu nadał Takuan Soho, gdy nazwał dokument "Ran" z 1637 roku, a Fujioka powołuje się przy tym na dzieło Yagyu Jubeia Tsuki no sho. Komitet regionalny francuskiej federacji judo (Comité 13) podaje w materiale z 1997 roku tradycję, według której Kito-ryu założyło trio samurajów Fukuno Shichiroemon, Isogai Jirozaemon i Miura Yojiemon z chińskim nauczycielem Chen Yuan Pinem, który miał stworzyć kata w 1658 roku, jest to legenda przekazywana przez Kano. Międzynarodowa Federacja Judo również wspomina legendę o Chen Yuan Pinie.
Często zadawane pytania
Kto założył Kito-ryu?
Źródła się nie zgadzają. Japońskie encyklopedie Daijisen, Nipponica i Britannica wymieniają Ibarakiego Sensaia Toshifusę (Nipponica podaje rok 1637), Sekai Daihyakka Teradę Kan'emona, Międzynarodowa Federacja Judo Fukuna Shichiroemona. Badanie Uniwersytetu Tsukuba (2010) uznaje związek Terady i Ibarakiego za niejasny.
Jaki jest związek Kito-ryu z judo?
Kano Jigoro zapisał się w czerwcu 1881 roku na naukę Kito-ryu u Iikubo Tsunetoshiego, a kata tej szkoły zachował w judo. Po 1901 roku przemianował je na koshiki no kata i zmienił niektóre techniki.
Ile form ma koshiki no kata?
Dwadzieścia jeden: czternaście w serii omote i siedem w serii ura. Wywodzą się z technik walki w zbroi Kito-ryu.
Podobne style
Wybrane według zgodności profilu stylu, nie pokrewieństwa historycznego.