Kumdo
검도Koreańska sportowa szermierka bambusowym mieczem, przejęta z Japonii za japońskich wpływów. Ma własne nazewnictwo i przepisy krajowe, na MŚ rywalizuje według FIK.
Podstawowe informacje
Korea PołudniowaCharakter i pochodzenie
Trening
Dla kogo
Organizacja i zawody
Z czego składa się styl
Ocena redakcyjna w skali 0–3, według tego, ile miejsca dany obszar zajmuje w typowym treningu.
Porównania
Katalogi i bazy dla Kumdo
O sztuce walki Kumdo
Kumdo to koreańska postać sportowej szermierki bambusowym mieczem. Do Korei trafiło z Japonii: od roku 1895 kadeci akademii policyjnej ćwiczyli gekiken pod japońskimi doradcami, w latach 1904 i 1906 szermierka przeniknęła do szkół i armii, a za japońskiej administracji w roku 1939 stała się obowiązkowym przedmiotem szkolnym. Po wyzwoleniu powstała w roku 1948 Dae Han Kum Sa, poprzedniczka dzisiejszej Korea Kumdo Association. Według Oda Yoshiko (2015) Korea wywodzi kumdo z hwarang-do z czasów Silla, Japonia kendo z bushido. Bezpośredniego związku ze starszą rodzimą tradycją szermierczą nie udało nam się udokumentować.
Czytaj dalej
Szermierze atakują bambusowym mieczem jukdo głowę, nadgarstek i pas oraz pchnięciem w szyję. Punkt jest ważny tylko przy jednoczesnym kiai, właściwym użyciu miecza i ruchu ciała, po koreańsku gigeomche. Kumdo używa koreańskiego nazewnictwa, zamiast japońskiego zanshin używa się jon-shim. Według przepisów koreańskich walkę indywidualną prowadzi się do trzech punktów cząstkowych, wygrywa ten, kto zdobędzie dwa, w czasie podstawowym pięciu minut. Ćwiczy się boso w zbroi ochronnej hogu, którą początkujący dodają mniej więcej po dwóch miesiącach. Stopnie tworzą 9 kyu i 9 dan, 1. dan według koreańskiego regulaminu egzaminacyjnego od 14 lat. Korea Kumdo Association jest członkiem Międzynarodowej Federacji Kendo, a na mistrzostwach świata walczy się według przepisów międzynarodowych. W roku 2006 drużyna Korei Południowej zdobyła pierwszy tytuł drużynowy poza Japonią. Od kendo kumdo różni się nazewnictwem, przepisami krajowymi, strojem i poparciem dla programu olimpijskiego, którego japońska federacja nie podziela.
Historia
Szermierka bambusowym mieczem rozwinęła się w Korei z rozwoju japońskiego. Bambusowy miecz i zbroję wprowadził w Japonii w erze Shotoku (1711–1716) Naganuma Shirozaemon Kunisato ze szkoły Jikishinkage-ryu. Do Korei sportowa forma szermierki dotarła z wpływem japońskim: po reformach Kabo z 1894 roku od 1895 kadeci koreańskiej akademii policyjnej musieli ćwiczyć gekiken (po koreańsku kyokgom) pod okiem japońskich doradców. Chodzi o wprowadzenie szermierki w policji, nie o powstanie samodzielnej sztuki. Encyklopedia Kultury Koreańskiej podaje jako początek rozpowszechniania japońskiego kendo rok 1896, kiedy szermierkę przyjął urząd policji Gyeongmucheong i szkoła wojskowa. W latach 1904 i 1906 szermierka trafiła do koreańskich szkół i wojska.
Czytaj dalej
Za japońskich rządów po aneksji z 1910 roku kendo uczono w koreańskich szkołach, a w 1939 roku stało się przedmiotem obowiązkowym. Po wyzwoleniu w 1947 roku odbył się turniej kumdo policji seulskiej, a w 1950 roku pierwszy ogólnokrajowy turniej policyjny. Źródła podają, że 20 maja 1948 roku w pałacu Changdeokgung zebrało się około stu mistrzów i założyło Dae Han Kum Sa, poprzedniczkę dzisiejszej Korea Kumdo Association, którą oficjalnie uruchomiono w 1953 roku. Encyklopedia Kultury Koreańskiej umieszcza powstanie Daehan Geomsahoe na 3 czerwca 1948 roku. W 1956 roku kumdo po dwudziestoletniej przerwie wróciło do Narodowych Uroczystości Sportowych.
Czym się różni
Według Encyklopedii Kultury Koreańskiej kumdo i japońskie kendo mają te same płaszczyzny trafień, głowę, nadgarstek i pas uderzeniem oraz gardło pchnięciem, a także tę samą walkę o trzy punkty częściowe, w której wygrywa ten, kto pierwszy zdobędzie dwa. Korea Kumdo Association jest od 1970 roku członkiem International Kendo Federation (FIK), która w lipcu 2024 roku miała 64 kraje i regiony członkowskie, a na mistrzostwach świata walczy się według wspólnych zasad. Różnica tkwi głównie w nauczaniu. Według Korea Herald praktykujący kumdo muszą do awansu w stopniach geup i dan ćwiczyć koreańskie formy Bonguk Geombeop i Joseon Sebeop, i to właśnie odróżnia kumdo od kendo. Od kumdo należy odróżnić haidong gumdo. Artykuł armii amerykańskiej opisuje je jako sztukę szermierczą skupioną na walce z wieloma napastnikami zamiast pojedynków, z naciskiem na formy i precyzyjne prowadzenie miecza. Artykuł naukowy o meksykańskich praktykujących (Orozco Calderón, 2016) określa jego styl jako kolisty i płynny, a nazwę haidong tłumaczy jako słońce wschodzące nad wschodnim morzem, czyli Koreę.
Technika
Ważne powierzchnie trafień to głowa (men), nadgarstek (kote), pas (do) i pchnięcie w gardło (tsuki). Punkt jest ważny tylko wtedy, gdy atakowi towarzyszą jednocześnie kiai, właściwe użycie miecza i właściwy ruch ciała. Koreański termin na to zgranie ducha, miecza i ciała to gigeomche, odpowiednik japońskiego ki-ken-tai-ichi. Koreańskie źródła podają, że atakujący przy trafieniu wykrzykuje nazwę celu albo dźwięk, na przykład „meori” dla głowy, „sonmok” dla nadgarstka, „heori” dla pasa i „jjireum” dla pchnięcia. Opisy kumdo podają ponadto, że kładzie nacisk na szybkie krótkie ataki, podczas gdy kendo raczej na jedno rozstrzygające uderzenie.
Trening
Korea Kumdo Association (Daehan Kumdo Hoe) podaje, że początkujący opanowuje podstawy w ciągu trzech miesięcy od wstąpienia i może nosić zbroję ochronną hogu, a przy średnio godzinie ćwiczeń dziennie można zdobyć 1. dan mniej więcej w rok. Wytyczne związku dla nauczycieli wymagają, aby przed nauką techniki gruntownie uczyć zachowania, etykiety, zakładania dogi i zakładania hogu. Związek dzieli ćwiczenia na dziewięć obszarów, od ćwiczeń podstawowych (gibon yeonseup) przez hogyeok yeonseup i buchugi yeonseup po ćwiczenia zawodnicze (sihap yeonseup), rozgrzewkę z rozciąganiem i wytyczne dla dojang.
Czytaj dalej
Podstawą jest pięć postaw z mieczem, jungdan-se (środkowa), sangdan-se (górna), hadan-se (dolna), eokkae-kal (miecz na ramieniu) i heori-kal (miecz przy biodrze), oraz cztery sposoby pracy nóg, botong geotgi, mireo geotgi, beollyeo geotgi i ieo geotgi. Ćwiczenie uderzeń przechodzi od machnięcia w próżni (huri-gi) przez uderzenie w trzech, dwóch i jednym tempie do szybkich uderzeń z krokiem w przód i w tył, związek zaleca ćwiczyć powoli przed lustrem. Ciągłe ćwiczenie yeongyeok zaczyna się uderzeniem w głowę, po którym następują cztery uderzenia na przemian w lewo i w prawo w głowę przy postępie w przód i pięć przy cofaniu. Podstawowy dystans ilgeok-ilto to taki, przy którym końce mieczy w środkowej gardzie przecinają się na około 10 centymetrów. Regulamin egzaminów związku (26. nowelizacja z 30 września 2026) ustala egzamin praktyczny, koreańskie formy bonguk geombeop, kata kendo no hon oraz od 1. do 4. dan także części pisemne. Kendo no hon egzaminuje się na 1. kyu w zakresie daedo 1 do 3, na 1. dan daedo 1 do 5, na 2. dan daedo 1 do 7, a od 3. dan daedo 7 i sodo 3, Międzynarodowa Federacja Kendo FIK w swoim wzorze z 2012 roku wymaga na 4. do 7. dan 7 form tachi i 3 formy kodachi. Związek podaje ponadto, że zespół Joseon Sebeop, po raz pierwszy opisany w dziele Wubeizhi Mao Yuanyi, ma 24 postawy, z których związek dotąd ustandaryzował 8. Badanie na 20 uczniach szkoły podstawowej w Seulu (Korean Journal of the Elementary Physical Education, 2012) porównało dwunastotygodniowy program samego kumdo i kumdo z ćwiczeniami siłowymi, a u grupy z ćwiczeniami siłowymi stwierdziło większy przyrost siły mięśniowej i wytrzymałości, autorzy sami zwracają uwagę na ograniczoną możliwość uogólnienia.
Stopnie i postępy
Kumdo ma 9 stopni kyu, liczonych od 9. do 1., oraz 9 stopni dan. Najniższy stopień kyu zależy od wieku początkującego: do 12 lat 9. kyu, od 12 do 15 lat 7. kyu, od 15 lat 5. kyu. Stopnie kyu nadaje w imieniu związku przewodniczący związku regionalnego, stopnie dan bezpośrednio Korea Kumdo Association. Regulamin egzaminów związku (nowelizacja z 16 lipca 2025) ustala dla 1. dan wiek 13 lat, dla 2. dan nie ma granicy wieku, a dla 3. dan wymaga 16 lat. Na 8. dan potrzeba 10 lat po 7. dan i wieku 46 lat, tak samo jak w Międzynarodowej Federacji Kendo, na 9. dan kolejnych 10 lat po 8. dan i wieku 65 lat.
Czytaj dalej
Do egzaminu na dan w związku regionalnym może przystąpić tylko członek, który co najmniej 6 miesięcy należy do placówki związku. Do egzaminu centralnego kandydat musi w ciągu ostatnich czterech lat ukończyć co najmniej dwa seminaria wyznaczone przez związek. Uznane szkoły i dojang mogą organizować własne egzaminy na 1. i 2. dan na zalecenie głównego trenera z odpowiednio 6. lub 8. dan. Związek ma też regulamin dziecięcych dan: dziecięcy 1. dan zdobywa się w wieku od 9 do 13 lat, 6 miesięcy po 1. kyu, a w wieku 13 lat uznaje się go za zwykły 1. dan. Od 5. dan nadaje się tytuły yeonsa, gyosa i beomsa, które odpowiadają japońskim renshi, kyoshi i hanshi. Korea Kumdo Association jest członkiem Międzynarodowej Federacji Kendo (FIK), a jej stopnie uznają także inne organizacje członkowskie, na przykład amerykańskie AUSKF.
Zawody
Według przepisów koreańskich walkę indywidualną prowadzi się do trzech punktów cząstkowych i wygrywa ten, kto zdobędzie dwa. Zwykły czas wynosi pięć minut, przy remisie następuje trzyminutowa dogrywka do pierwszego punktu. Pole walki ma bok 9–11 m z marginesem co najmniej 1,5 m. W drużynach zawodnicy wchodzą w z góry ustalonej kolejności, przy remisie decyduje walka przedstawicieli. Sędziowie trzymają zamiast czerwonych chorągiewek niebieskie. Oficjalnego brzmienia przepisów Korea Kumdo Association nie udało nam się odnaleźć. Rozprawa Oda Yoshiko (2015) podaje, że koreańskie przepisy krajowe powstały przez przekład międzynarodowych, nazwy powierzchni trafień i komendy sędziów zastąpiły jednak koreańskimi. Różnią się także strojem zawodników i sędziów oraz ujęciem przewinień, a każda rewizja oddalała je od brzmienia międzynarodowego. Na mistrzostwach świata FIK obowiązują przepisy międzynarodowe. Na 13. mistrzostwach świata w Tajpej w grudniu 2006 męska drużyna Korei Południowej pokonała w finale USA i zdobyła pierwszy tytuł drużynowy poza Japonią.
Sprzęt
Bambusowy miecz jukdo ma dla dorosłych długość 120 cm i minimalną wagę 510 g u mężczyzn i 420 g u kobiet. Składa się z czterech bambusowych listew ze skórzaną rękojeścią, a w oficjalnych zawodach wolno używać tylko bambusowego miecza. Zbroja ochronna hogu obejmuje kask z osłoną głowy i gardła, ochraniacz piersi, ochraniacz bioder i krocza oraz wyściełane rękawice, zaleca się ochraniacz zębów. Badanie przekrojowe 400 japońskich kendoków (preprint medRxiv) podaje urazy w jamie ustnej u 44,8 % ankietowanych, ochraniacz zębów nosiło przy tym trzech z nich (0,8 %). Początkujący ćwiczą na początku tylko w stroju, zbroję hogu dodaje się według związku mniej więcej po trzech miesiącach podstawowego szkolenia. Ćwiczy się i rywalizuje boso. Koreański biały dogi ma na spodniach czarne pionowe pasy, koreańskie drużyny narodowe noszą na turniejach narodowych białe keikogi z czarną lamówką.
Filozofia
O pochodzenie kumdo toczy się spór. Rozprawa Oda Yoshiko (2015) o starciu japońskiego kendo i koreańskiego kumdo opisuje, że Japonia wywodzi kendo z bushido, podczas gdy Korea wywodzi kumdo z hwarang-do z czasów królestwa Silla. Autorka podaje też, że koreańskie źródła datują używanie słowa kumdo mniej więcej na rok 1910. Udokumentowanego źródła na to nie znajduje i wiąże to z aneksją Korei przez Japonię w tym samym roku. Po odzyskaniu niepodległości według Oda Yoshiko Korea zastąpiła japońskie pojęcie zanshin koreańskim jon-shim. Autorka wiąże to z niechęcią wobec japońskiego kendo, w którym ideały walki łączyły się z militaryzmem. Bezpośredniego związku dzisiejszego kumdo ze starszą rodzimą tradycją szermierczą nie udało nam się udokumentować.
Dziś
Korea Kumdo Association (Daehan Kumdo Hoe) jest członkiem Międzynarodowej Federacji Kendo (FIK), założonej w roku 1970. Wiele amerykańskich klubów kumdo według dostępnych opisów przynależy do zamorskich oddziałów koreańskiego stowarzyszenia, a nie do amerykańskiej organizacji członkowskiej FIK (AUSKF). Według Oda Yoshiko (2015) koreańskie kumdo dąży do włączenia do sportów olimpijskich i do profesjonalizacji, podczas gdy Zen Nippon Kendo Renmei obstaje przy amatorstwie. Korea Kumdo Association wspiera więc program olimpijski w odróżnieniu od większości członków FIK, w tym Japonii. Źródła podają także World Kumdo Association, powstałą około roku 2001 przez połączenie trzynastu mniejszych organizacji, która krytykuje koreańskie stowarzyszenie i chce konkurować z FIK. Koreański regulamin egzaminacyjny obejmuje odrębne koreańskie formy bonguk geombeop i Joseon Sebeop. Z kumdo nie należy mylić haidong gumdo. Serwis Taekwondo Preschool podaje, że stworzyli je Kim Jeong-ho i Na Hanil, pierwsze dojang otworzył Kim w Anyang w lipcu 1982, a jest to odrębny styl nastawiony na koreańskie techniki walki, a nie na zawody sportowe.
Ciekawostki
Według Korea Herald kumdo tłumaczy się jako droga miecza. Dziewiątego danu nie można zdobyć egzaminem, przyznaje się go po naradzie posiadaczy 8. danu. Forma Bonguk Geombeop ma 33 ruchy i według tradycji stworzyli ją wojownicy hwarang z królestwa Silla. Bonguk geombeop należy do 24 sztuk walki w podręczniku Muye Dobo Tongji, sporządzonym za króla Jeongjo. Formę Joseon Sebeop według Korea Herald wspomina chińska książka z 1621 roku o azjatyckiej taktyce wojskowej, a w odróżnieniu od Bonguk Geombeop ćwiczy się ją z prawdziwym mieczem. Drużyna koreańska zajęła drugie miejsce na mistrzostwach świata w Sapporo w 1979 roku i trzecie w São Paulo w 1982 roku. Na 13. mistrzostwach świata w Tajpej w grudniu 2006 roku Korea Południowa pokonała w finale drużynowym USA 2:0, a Japonia według Taipei Times po raz pierwszy w historii turnieju nie zdobyła tytułu. Decydujące trafienie w głowę zadał kapitan Kim Jeong-guk. Mistrzostwa świata odbyły się w Korei we wrześniu 2018 roku w Incheon, a w drużynach męskich Japonia zajęła pierwsze miejsce, a Korea drugie.
Często zadawane pytania
Czym jest kumdo?
Kumdo to koreańska forma szermierki bambusowym mieczem. Według Encyklopedii kultury koreańskiej jest to walka dwóch zawodników w ochronnej zbroi hogu, którzy uderzeniem lub pchnięciem bambusowego miecza trafiają w wyznaczone pola przeciwnika. Nazwę tłumaczy się jako droga miecza.
Jaka jest różnica między kumdo a kendo?
Pola trafień i punktacja są w kumdo i kendo takie same, a na mistrzostwach świata obowiązują wspólne przepisy FIK. Według dziennika Korea Herald kumdo od kendo odróżniają koreańskie układy Bonguk Geombeop i Joseon Sebeop, obowiązkowe do awansu w stopniach. Koreańskie przepisy krajowe używają ponadto koreańskich nazw i komend.
Kto zarządza kumdo?
W Korei kumdo zarządza Korea Kumdo Association (Daehan Kumdo Hoe), założona według Encyklopedii kultury koreańskiej 20 listopada 1953 roku. Od 1970 roku jest członkiem Międzynarodowej Federacji Kendo (FIK) z siedzibą w Tokio.
Podobne style
Wybrane według zgodności profilu stylu, nie pokrewieństwa historycznego.