Taido
躰道Taido to nowoczesne japońskie budo Seikena Shukumine, wywodzące się z karate gensei-ryu i oparte na dynamicznych ruchach wokół własnej osi ciała.
Podstawowe informacje
JaponiaCharakter i pochodzenie
Trening
Dla kogo
Organizacja i zawody
Z czego składa się styl
Ocena redakcyjna w skali 0–3, według tego, ile miejsca dany obszar zajmuje w typowym treningu.
Katalogi i bazy dla Taido
O sztuce walki Taido
Taido to nowoczesne japońskie budo, które według słownika Digital Daijisen założył po drugiej wojnie światowej okinawski karateka Seiken Shukumine. Store norske leksikon określa je jako nowoczesny japoński sport walki rozwinięty z tradycyjnego karate i wyjaśnia nazwę jako drogę ciała, podobnie jak fińska YLE, według której w taido za broń uważa się całe ciało. Uniwersytet Tokijski podaje, że taido zostało usystematyzowane z gensei-ryu, gałęzi karate, którą Shukumine według fińskiej federacji nazwał w 1953 roku.
Czytaj dalej
Według World Taido Federation Japan Taido Association powstała 23 stycznia 1965 roku, a Store norske leksikon umieszcza w tym samym roku przedstawienie taido. Fińska federacja pisze jednak, że Shukumine nazwał nowy system już w 1962 roku, a w 1965 roku uporządkował go w spójną postać. Według Store norske leksikon taido różni się od karate dynamicznymi ruchami wokół własnej osi ciała, a uderzenia i kopnięcia wykonuje się w nim leżąc, stojąc i w powietrzu. Przepisy World Taido Federation posługują się pięcioma kręgami ruchu sen, un, hen, nen i ten oraz pojęciami unsoku i unshin. Rywalizuje się w dyscyplinach hokei, jissen i tenkai, a kontakt jest według przepisów dozwolony, lecz trafienie musi być kontrolowane. Według własnej strony World Taido Federation założył Shukumine 1 kwietnia 1984 roku, japońska Wikipedia podaje rok 1983, a angielska 1984 i 1985. World Taido Federation uznaje organizację fińską za największą w Europie. Store norske leksikon szacuje, że międzynarodowo jest około 4000 aktywnych członków w dwunastu krajach.
Historia
Według Store norske leksikon Seiken Shukumine urodził się w 1925 roku i zmarł w 2001 roku. Narodowa Biblioteka Parlamentarna Japonii rejestruje książkę Japan Taido Association wydaną w listopadzie 2016 roku z okazji dziewięćdziesiątej rocznicy jego urodzin. Fińska federacja podaje, że w 1953 roku nazwał swój styl karate gensei-ryu, w 1962 roku nowy system taido, a w 1965 roku założył Japan Taido Federation i Taido Hon-in. Store norske leksikon pisze, że taido przedstawił w 1965 roku, ponieważ uważał liniowe ruchy karate za mniej skuteczne. Według japońskiej Wikipedii zmarł 26 listopada 2001 roku w Ito w wieku 76 lat. Pierwsze mistrzostwa Japonii odbyły się według fińskiej federacji w 1967 roku. Fin Kauko Korhonen zdobył według niej w Japonii w latach 1968-1969 pierwszy fiński czarny pas, a w 1970 roku założył w Szwecji Taidokan, pierwszy klub taido poza Japonią. Do Finlandii sprowadził taido w 1972 roku student Minoru Okanda, a pierwszy kurs dla początkujących rozpoczął się w 1974 roku. Suomen Taidoliitto powstała według YLE w 1981 roku, a według fińskiej federacji została rozwiązana w 2014 roku, a taido przeszło jako sekcja pod Fińską Federację Karate.
Czym się różni
Store norske leksikon podaje, że taido różni się od tradycyjnego karate, z którego się rozwinęło, dynamicznymi ruchami wokół własnej osi ciała. World Taido Federation podkreśla, że techniki taido opierają się na dynamicznym ruchu ciała, a nie na uderzeniach i kopnięciach wykonywanych ze statycznej postawy. Japońska Wikipedia dodaje, że w obronie taido przedkłada unik ciałem nad przechwycenie ataku. Przepisy World Taido Federation zabraniają w jissen uderzeń w głowę, chwytania, zapasów i rzutów, a dopuszczają tylko kontrolowane uderzenia i kopnięcia w tułów, podcięcia i nożyce. Na leżącego przeciwnika wolno według nich stosować tylko techniki ręczne, a po każdym kopnięciu musi nastąpić cofnięcie nogi.
Technika
Japońska Wikipedia definiuje taido jako budo rozwijające atak i obronę przez zmiany osi ciała i opisuje pięć sotai. Sentai to obrót wokół nogi jako osi, untai skok do przodu z odbiciem tylnej nogi, hentai upadek ze zmianą osi ciała, nentai skręt ciała, a tentai rotacja osi, także z saltami. Przepisy World Taido Federation dzielą techniki na pięć klas: sengi, ungi, hengi, nengi i tengi. Federacja opisuje unsoku jako pracę nóg związaną z techniką, a unshin jako ruchy gimnastyczne, które dodają trzeci wymiar do dwuwymiarowej pracy nóg. Przepisy wymagają, aby atak wychodził bezpośrednio z unsoku lub unshin. Po starcie z kamae zawodnik musi wykonać co najmniej 45° unsoku, a techniki bez ruchu ciała są karane. Kopnięcia i uderzenia mogą trafiać w pas i miejsca nad nim aż do szyi, zabronione są głowa, szyja i krocze. W 2015 roku Igarashi, Ino, Ozawa i zespół z Tokai University badali często używane w taido kopnięcie manji-geri i stwierdzili, że doświadczeni ćwiczący bardziej zginają kolano nogi podporowej i nogi kopiącej.
Trening
Według World Taido Federation trening obejmuje oprócz form zawodniczych trening podstawowy, trening aplikacyjny oraz trening ukierunkowany na innowację i tworzenie. YLE w 2008 roku opisała trening jako techniki podstawowe, hokei solowe i walkę na tatami oraz podała, że czarny pas wymaga około sześciu lat regularnych ćwiczeń. Tygodnik uniwersytecki Waseda Weekly w 2017 roku przedstawił taido jako budo, które jakby łączyło elementy gimnastyki i karate, z przerzutami, flikflakami i saltami w tył. Hokei są według przepisów World Taido Federation stałymi formami technik i ruchów przeciwko wyimaginowanym przeciwnikom, które zawodnik może po zgłoszeniu sędziemu głównemu zmodyfikować. Fińska federacja podaje, że juniorzy nie ćwiczą hokei i zaczynają je około jedenastego do dwunastego roku życia podczas przygotowań do niebieskiego pasa. Klub uniwersytetu Kokushikan pisze, że większość studentów zaczyna taido dopiero na uniwersytecie i uczy się tam unikać ataków zamiast je blokować.
Stopnie i postępy
Store norske leksikon podaje niebieski pas dla 6. i 5. kyu, zielony dla 4. i 3. kyu oraz brązowy dla 2. i 1. kyu, a po nich czarny pas z ośmioma stopniami dan łącznie. Ten sam tekst mówi przy tym o pięciu stopniach kyu, choć wymienia sześć. Japońska Wikipedia podaje skalę od 6. kyu do 9. danu. Fińska federacja daje juniorom biały pas z paskami i znaczkami mon jako 7. kyu, po nim niebieski, zielony, dwa brązowe i czarny, a dan można według niej zdawać dopiero od osiemnastu lat. Według World Taido Federation w Finlandii przyznaje się rocznie około 120 do 130 stopni kyu i 8 do 15 danów. Przepisy federacji dopuszczają na mistrzostwa świata tylko zawodników od szesnastu lat z co najmniej 1. danem, a na mistrzostwa Europy wystarcza 2. kyu. Sędziowie mistrzostw świata i Europy muszą mieć co najmniej 4. dan, a międzynarodową klasyfikację sędziów przyznaje Taido Hon-in.
Zawody
Przepisy World Taido Federation z 2023 roku nie znają kategorii wagowych. Jissen trwa dwie minuty, u juniorów półtorej minuty, a w walkach o złoto i brąz na mistrzostwach świata i Europy trzy minuty. Punktuje się yuko za ćwierć punktu, waza-ari za pół punktu i ippon, który kończy walkę. Wygrywa ten, kto pierwszy zdobędzie ippon, albo kto po upływie czasu ma więcej punktów lub mniej upomnień. Hokei oceniają trzej sędziowie chorągiewkami i wygrywa ten, kto zdobędzie dwie lub trzy. Tenkai trwa od 25 do 30 sekund, ocenia go sześciu sędziów z maksimum 70 punktów, a za każdą półsekundę odchylenia odejmuje się pół punktu. Federacja fińska podaje, że pierwsze mistrzostwa Europy odbyły się w 1987 roku w Uddevalli, a pierwsze oficjalne mistrzostwa świata w 1993 roku w Japonii. Kolejnymi gospodarzami były według niej Helsinki w latach 1997 i 2013, Göteborg w 2005, Hiroshima w 2009 i Kofu w 2017. Według programu Japan Taido Association 57. mistrzostwa Japonii odbyły się 17 listopada 2024 roku w Saku.
Dziś
World Taido Federation podaje jako swoich członków krajowe związki USA, Australii, Danii, Holandii, Finlandii, Francji, Niemiec, Japonii, Portugalii i Szwecji. Japan Taido Association ma według niej ponad 1500 członków w ponad dziewięćdziesięciu klubach, a organizację fińską określa jako największą w Europie, z dwudziestoma aktywnymi klubami i ponad 600 ćwiczącymi. YLE tymczasem w 2008 roku podawała w Finlandii około trzydziestu klubów. Store norske leksikon pisze, że taido trafiło do Norwegii w 2009 roku i podlega tam Norges Kampsportforbund. American Taido Association powstała według WTF w 2015 roku, pełnym członkiem jest od 2019 roku i ma jedno dojo w Dunwoody w Georgii. Miasto Numazu zapowiedziało na 12 lipca 2025 roku japońsko-amerykański towarzyski mecz taido w hali Koryo Arena. Svenska Taidoförbundet odsyła do strony mistrzostw świata 2027 w Szwecji.
Ciekawostki
Fińska federacja podaje, że w 1943 roku Shukumine służył w jednostce morskiej kaiten, czyli w ludzkich torpedach. Japońska Wikipedia, powołując się na książkę z 1980 roku, wspomina legendę, według której w transmisji telewizyjnej na żywo rozbił krawędzią dłoni 34 dachówki naraz. Według japońskiej Wikipedii śpiewak Yutaka Ozaki ćwiczył taido w dzieciństwie, a pisarz Hideo Yokoyama na uniwersytecie, a taido jest tematem mangi shojo 瞳をそらさずにいて. Magazyn Sportiva wydawnictwa Shueisha podaje, że w rozdziale 121 mangi Jujutsu Kaisen Yuji Itadori użyje kopnięcia manji-geri, a Tetsuji Nakano czterokrotnie z rzędu wygrał mistrzostwa świata. PlayStation Blog napisał w 2023 roku, że postać Reina w Tekken 8 walczy akrobatycznym stylem wywodzącym się z taido, a przy jej ruchach współpracował Tetsuji Nakano.
Często zadawane pytania
Kto założył taido i kiedy?
Taido założył Seiken Shukumine. Według World Taido Federation Japan Taido Association powstała 23 stycznia 1965 roku, ale fińska federacja podaje, że nazwę taido wybrał już w 1962 roku.
Czy w taido wolno uderzyć w głowę?
Nie. Przepisy World Taido Federation dopuszczają trafienie tylko od pasa w górę do szyi, głowa, szyja i krocze są zabronione, a kontakt musi być kontrolowany.
Jakie dyscypliny obejmuje zawody w taido?
Według przepisów World Taido Federation rywalizuje się w hokei, czyli stałych formach, w walce jissen i w tenkai, które ocenia sześciu sędziów z maksimum 70 punktów.
Podobne style
Wybrane według zgodności profilu stylu, nie pokrewieństwa historycznego.