Słownik pojęć — Kosen Judo
Kosen Judo: 25 udokumentowanych pojęć. Z tego: klasyfikacja technik, sztuk i szkół (11), zasada fizyczna i biomechaniczna (5), metoda treningowa (4). Wśród nich Nage-waza, Ippon, Ukemi.
Pojęcia przejęte z: Judo
Najliczniejsza grupa rzutów judo: rzuty, podcięcia i zamiatanie nóg. Kodokan zalicza do niej 21 technik, od de-ashi-harai do uchi-mata.
JaponiaUderzenia w ciało przeciwnika w sztukach japońskich. W aikido i jujutsu służą głównie do zaburzenia równowagi lub uwagi przed rzutem albo dźwignią.
Linia, po której ćwiczy się kata, i punkt, w którym się ona zaczyna. Prawie każde japońskie kata zaczyna się i kończy w tym samym miejscu, w punkcie kiten.
Ręka ciągnąca. W karate ramię cofane do biodra przy uderzeniu lub bloku, w judo ręka, która trzyma i ciągnie rękaw przeciwnika.
Najwyższa ocena w zawodach japońskich sztuk walki, „jeden pełny punkt”. W judo kończy walkę, w kendo jest podstawową jednostką punktacji.
Techniki dźwigni na stawy w judo, jujutsu i aikido. W judo sportowym wolno wykonywać dźwignię tylko na łokieć, Kodokan wymienia dziesięć technik.
Zbiorcza nazwa technik unieruchomienia w judo: trzymania w parterze, duszenia i dźwignie. Kodokan wymienia ich 32 w trzech grupach.
Obrót bioder, z którego pochodzi siła uderzeń, kopnięć i rzutów. W karate ćwiczy się go w każdej technice podstawowej.
Grupa rzutów judo, w których biodra atakującego służą jako oparcie i oś rzutu. Kodokan zalicza do niej dziesięć technik, na przykład o-goshi.
Sposób chwytania przeciwnika w judo i walka o korzystny chwyt. Kto panuje nad chwytem, wyznacza kierunek wytrącenia z równowagi, a więc i to, jaki rzut da się wykonać.
Naruszenie równowagi przeciwnika. W judo pierwsza z trzech faz rzutu, bez której rzut opiera się tylko na brutalnej sile i często się nie udaje.
Komenda sędziego w judo, dosłownie „czekajcie”. Zatrzymuje walkę i czas, zawodnicy wracają na swoje znaczniki, a walka trwa dalej po komendzie hajime.
Zbiorcza nazwa wszystkich rzutów w judo i jujutsu. Kodokan wymienia ich 68 i dzieli na rzuty w staniu oraz rzuty z poświęceniem własnej równowagi.
Grupa technik judo, którymi przeciwnika trzyma się na plecach w parterze. Dwadzieścia sekund nieprzerwanego trzymania oznacza w zawodach ippon.
Swobodne ćwiczenie w judo, aikido, jujutsu i niektórych stylach karate. Partnerzy próbują technik przeciw prawdziwemu oporowi, ale bez celu wygrania.
Kombinacje w judo: pierwsza technika wywołuje reakcję przeciwnika, którą atakujący od razu wykorzystuje do drugiej. Odpowiednikiem są przeciwchwyty kaeshi-waza.
Techniki duszenia w judo i jujutsu. Kodokan wymienia ich dwanaście, a w zawodach kończą się ippon, gdy przeciwnik się podda lub straci przytomność.
Rzuty judo, w których atakujący celowo upada i pociąga przeciwnika za sobą. Kodokan dzieli je na upadek na plecy (5) i na bok (16).
Ruch całego ciała, którym wojownik wychodzi z linii ataku do korzystnej pozycji. Łączy pracę nóg z obrotem bioder.
Odklepanie: sygnał, którym zawodnik poddaje się przy dźwigni lub duszeniu. Klepie ręką przeciwnika lub matę, ewentualnie poddaje się słowem.
Stany ZjednoczoneGrupa rzutów judo, w których rzut niosą głównie ramiona i barki. Kodokan zalicza do niej 16 technik, wśród nich seoi-nage i tai-otoshi.
Druga i trzecia faza rzutu w judo: tsukuri to wejście w pozycję, kake samo wykonanie. Poprzedza je wychylenie przeciwnika, kuzushi.
Wielokrotne ćwiczenie wejścia w rzut bez jego dokończenia, podstawowa metoda treningowa judo. W kendo ten sam termin oznacza ćwiczenie uderzeń.
Sztuka bezpiecznego padania, dosłownie „przyjmujące ciało”. W judo, aikido i jujutsu to pierwsza umiejętność, jakiej uczy się początkujący.
Druga najwyższa ocena w judo i karate, dosłownie „technika jest tu”. W judo dwa waza-ari dają ippon, w karate WKF to dwa punkty.
Wspólne pojęcia sztuk walki — Japonia
Pojęcia wspólne dla większości sztuk walki tej kultury: etykieta, tytuły, strój i sala treningowa.
Po japońsku noga lub stopa. Jest podstawą wyrazów ashi-waza (rzuty nogami w judo), ashi sabaki (praca nóg) i ashi garami.
Po japońsku głowa. Jako cel należy do górnego poziomu jodan. Uderzenie głową nazywa się zutsuki, ze znakiem czytanym jako zu.
Po japońsku „droga walki”: zbiorcza nazwa japońskich sztuk walki, w których obok techniki chodzi o wychowanie i rozwój człowieka.
Środkowy poziom wysokości, w który mierzy technika: tułów od szyi do pasa. W kendo tak nazywa się też podstawowa postawa z czubkiem miecza skierowanym na przeciwnika.
Stopień mistrzowski w japońskich i koreańskich sztukach walki, zwykle z czarnym pasem. Po raz pierwszy przyznał go w 1883 roku Kano Jigoro w judo.
Sala, w której ćwiczy się japońskie sztuki walki. Dosłownie „miejsce drogi”, z własną etykietą, sprzątaniem i ściśle ustalonym układem przestrzeni.
Nieruchomy umysł, którego strach, gniew ani zaskoczenie nie wytrącą z równowagi. Pojęcie pochodzi z buddyzmu.
Dolny poziom wysokości, w który mierzy technika: od pasa w dół. Najbardziej znaną techniką z tym słowem jest blok gedan barai.
Nowoczesne japońskie sztuki walki powstałe po reformach Meiji w 1868 roku, takie jak judo, karate, aikido czy shorinji kempo.
Przejęcie inicjatywy dopiero po ataku przeciwnika. Wojownik blokuje lub unika ataku i od razu trafia w powstałe odsłonięcie.
Komenda „zaczynajcie” w japońskich sztukach walki. Sędzia w judo i karate rozpoczyna nią walkę, trener ćwiczenie, kata lub randori.
Najwyższy z trzech tytułów nauczycielskich shogo obok renshi i kyoshi. W kendo można go uzyskać najwcześniej osiem lat po tytule kyoshi i ósmym danie.
Brzuch, w sztukach walki głównie podbrzusze jako środek ciężkości ciała. Punkt pod pępkiem nazywa się seika tanden i jest japońskim odpowiednikiem chińskiego dantian.
Po japońsku kolano. Jako powierzchnia uderzenia występuje w kopnięciu hiza geri, jako punkt blokady w rzucie judo hiza guruma.
Górny poziom wysokości, w który mierzy technika: głowa, twarz i szyja. W kendo tak nazywa się też postawa z mieczem uniesionym nad głowę.
Garda i postawa gotowości w japońskich sztukach walki. W kendo wyróżnia się pięć podstawowych kamae, od chudan do waki.
Komenda „przyjmijcie gardę”. W karate trener lub sędzia wzywa nią ćwiczących do przejścia w pozycję bojową kamae.
Honorowe miejsce w dojo, dosłownie „górne siedzisko”. Zwykle przy ścianie czołowej z ołtarzykiem kamidana lub portretem założyciela, przed którym ćwiczący się kłaniają.
Tytuł kierownika dojo lub całej organizacji, dosłownie „kierownik budynku”. Używany głównie w organizacjach karate.
Przepisany układ ruchów przeciw wyimaginowanym przeciwnikom lub z partnerem, dosłownie „forma”. Rdzeń nauczania karate, judo, kendo i aikido.
Strój treningowy japońskich sztuk walki: kurtka uwagi, spodnie zubon i pas obi. Biały strój w judo ustalił Kano Jigoro w 1907 roku.
Krótki energiczny okrzyk w japońskich sztukach walki. Usztywnia tułów, wspiera wydech, a w kendo jest warunkiem uznania trafienia.
Podstawowe techniki japońskich sztuk walki i ich wielokrotne ćwiczenie: postawy, uderzenia, kopnięcia i bloki. W karate tworzy trójcę z kata i kumite.
Młodszy kolega w dojo, szkole lub firmie, który przyszedł później. Odpowiednik senpai, któremu okazuje szacunek i od którego otrzymuje radę.
Drugi z trzech tytułów nauczycielskich shogo, między renshi a hanshi. W kendo osiąga go posiadacz renshi i siódmego dana najwcześniej po dwóch latach.
Stopień uczniowski przed stopniami mistrzowskimi dan. Liczy się go malejąco, od wysokiego numeru do pierwszego kyu, a po koreańsku nazywa się gup.
Odległość między przeciwnikami, z której można trafić lub uniknąć ciosu. Chodzi nie tylko o metry, ale i o czas potrzebny atakowi na jej pokonanie.
Krótka cicha medytacja w seiza na początku i na końcu treningu, dosłownie „ciche rozmyślanie”. Kończy ją komenda mokuso yame.
Stan umysłu, który nie przywiązuje się do myśli ani emocji, więc reaguje spontanicznie. Pojęcie pochodzi z zen, do szermierki wprowadził je mnich Takuan.
Pas stroju treningowego, który trzyma kurtkę i kolorem wskazuje stopień. Wiąże się go węzłem koma-musubi, podobnym do węzła płaskiego.
Chiński termin oznaczający energię życiową, oddech i witalność. Po japońsku ki, po koreańsku gi. W sztukach wewnętrznych kultywowanie qi jest głównym celem ćwiczeń.
ChinyUkłon i ogólnie szacunek w japońskich sztukach walki. Kłania się na stojąco (ritsurei) i na klęcząco (zarei) przy wejściu do dojo, partnerowi i nauczycielowi.
Zbiór zasad dobrego zachowania, dosłownie „prawo szacunku”. W sztukach walki reguluje ukłony, siadanie, ubiór i obchodzenie się z bronią.
Po japońsku „nurt”, w znaczeniu szkoła lub styl. Przyrostek nazw stylów i dawnych szkół: Goju-ryu, Wado-ryu, Katori Shinto-ryu.
Formalny japoński klęk na piętach, dosłownie „właściwe siedzenie”. W dojo kłania się w nim, medytuje i ćwiczy iaido oraz część aikido.
Trafienie przeciwnika w chwili, gdy zaczyna atakować. Jeden z trzech sposobów przejęcia inicjatywy, których dokładna interpretacja różni się między szkołami.
Starszy kolega w dojo, szkole lub firmie, który zaczął wcześniej. Wobec młodszych kohai ma obowiązek pomagać i doradzać, a oni okazują mu szacunek.
Japońskie zwrócenie się do nauczyciela, dosłownie „ten, kto urodził się wcześniej”. W dojo przysługuje prowadzącemu trening, w Japonii także lekarzowi czy adwokatowi.
Walka zawodnicza w japońskich sztukach walki, dosłownie „wzajemne sprawdzanie”. W przeciwieństwie do randori ma sędziego, zasady i zwycięzcę.
Honorowy tytuł wysoko postawionego nauczyciela. Dosłownie „wzorowy nauczyciel”. Kto i na jakich warunkach go otrzymuje, każda organizacja ustala inaczej.
Trójca umysł, technika, ciało. Wyraża ideał, by rozwijać wszystkie trzy składniki jednakowo, bo żaden sam nie wystarcza.
Pierwszy stopień mistrzowski, dosłownie „stopień początkowy”. W 1883 roku Kano Jigoro przyznał go jako pierwszy w sztukach walki dwóm uczniom.
„Umysł początkującego”: otwartość i gotowość do nauki, które ćwiczący ma zachować także jako mistrz. Pojęcie pochodzi z zen.
Długotrwały, ciężki trening, w którym ćwiczący doskonali się fizycznie i duchowo. Słowo pochodzi z buddyzmu, gdzie oznacza praktykę ascetyczną.
Głowa tradycyjnej japońskiej szkoły, w której przywództwo zwykle się dziedziczy. Decyduje o nauczaniu szkoły i o nadawaniu najwyższych certyfikatów.
Tradycyjna japońska mata podłogowa ze słomy ryżowej i sitowia. W dojo tak nazywa się też dzisiejsze piankowe maty, na których się ćwiczy i rywalizuje.
Po japońsku ręka. Jako podstawa słowa występuje w nazwie karate i w określeniach te-waza czy tegatana. Na Okinawie tak nazywano też miejscową sztukę walki.
Ćwiczący, który w parze wykonuje technikę, dosłownie „ten, kto bierze”. Jego partner, który technikę przyjmuje, nazywa się uke.
Ćwiczący, który w parze atakuje i przyjmuje technikę, dosłownie „ten, kto przyjmuje”. Musi umieć bezpiecznie upadać, ukemi.
Kurtka stroju treningowego keikogi. Zakłada się ją lewą połą na prawą, a podtrzymuje pas obi. W judo jest z ciężkiej tkaniny, by wytrzymała chwyty.
Po japońsku „technika”, umiejętność. W złożeniach oznacza grupy technik: nage-waza, katame-waza, ashi-waza, uke-waza.
Komenda „przestańcie” w japońskich sztukach walki. W karate sędzia przerywa nią walkę, w dojo trener kończy ćwiczenie.
Czujność trwająca także po zakończeniu techniki, dosłownie „pozostający umysł”. W kendo jest warunkiem uznania trafienia za ippon.
Spodnie stroju treningowego keikogi. Słowo trafiło do japońskiego z francuskiego jupon, dlatego pisze się je katakaną jak obce.