Sensei
先生
Japońskie zwrócenie się do nauczyciela, dosłownie „ten, kto urodził się wcześniej”. W dojo przysługuje prowadzącemu trening, w Japonii także lekarzowi czy adwokatowi.
Podstawowe informacje
Budowa słowa
Definicja
Sensei (先生) składa się ze znaków 先, wcześniej, z góry, i 生, narodzić się, żyć. Dosłownie więc „ten, kto urodził się wcześniej”, czyli człowiek, który naucza z mądrości zdobytej z wiekiem i doświadczeniem. W japońskim nie jest to tytuł zarezerwowany dla sztuk walki: sensei zwraca się do nauczycieli, ale także do lekarzy, adwokatów, księgowych, duchownych czy polityków. Słowo dodaje się po nazwisku (Kano-sensei) albo używa samodzielnie jako zwrotu grzecznościowego, jednakowego dla mężczyzn i kobiet. Te same znaki chiński czyta jako xiansheng, dziś w mowie potocznej uprzejme „panie”, a koreański jako seonsaeng (선생).
W praktyce
W dojo mianem sensei określa się prowadzącego trening. To nie stopień: poziom techniczny wyrażają stopnie kyu i dan, a tytuły nauczycielskie, takie jak shihan, kyoshi czy hanshi, nadaje organizacja. Uczniowie, którzy trenują w szkole dłużej, nazywani są senpai. To słowo dzieli z sensei znak 先, wcześniej. Dla najwyższego mistrza szkoły lub tradycji używa się dai-sensei (大先生), „wielki nauczyciel”.
Powiązania z innymi pojęciami
Odpowiednik w innej sztuce
Koreański tytuł instruktora sztuk walki. Grzecznie zwraca się do niego sabeomnim. Zapisywany tymi samymi znakami co japońskie shihan.
Sifu師父Zwrot do nauczyciela w chińskich sztukach walki. Po kantońsku sifu, po mandaryńsku shifu. Znaki 師父 oznaczają „nauczyciel ojciec”.
MestreMestrePo portugalsku mistrz, najwyższy tytuł w capoeirze. Obejmuje nie tylko technikę, lecz też muzykę, śpiew, znajomość tradycji i prowadzenie grupy.
GuroGuroFilipińskie słowo oznaczające nauczyciela, w filipińskich sztukach walki (arnis, eskrima, kali) powszechny tytuł instruktora.
Gurukkalഗുരുക്കൾTytuł nauczyciela i mistrza kalaripayattu w Kerali. Gurukkal prowadzi kalari, uczy walki i tradycyjnego leczenia.
Zobacz też
Starszy kolega w dojo, szkole lub firmie, który zaczął wcześniej. Wobec młodszych kohai ma obowiązek pomagać i doradzać, a oni okazują mu szacunek.
Shihan師範Honorowy tytuł wysoko postawionego nauczyciela. Dosłownie „wzorowy nauczyciel”. Kto i na jakich warunkach go otrzymuje, każda organizacja ustala inaczej.
Hanshi範士Najwyższy z trzech tytułów nauczycielskich shogo obok renshi i kyoshi. W kendo można go uzyskać najwcześniej osiem lat po tytule kyoshi i ósmym danie.
Podobne terminy w innych językach i sztukach
- xiansheng (先生) — chiński · w przybliżeniu
- seonsaeng (선생) — koreański · w przybliżeniu