Karate vs. Ninjutsu
Krótka odpowiedź
Karate i Ninjutsu to japońskie sztuki bez udokumentowanego wspólnego pochodzenia. W karate z Okinawy rywalizuje się w kumite i kata pod WKF, a w Tokio 2020 było ono olimpijskie. Ninjutsu tworzą nowoczesne organizacje takie jak Bujinkan, które nie organizują zawodów i do uderzeń dodają dźwignie, rzuty i broń.
W skrócie
| Karate | Ninjutsu | |
|---|---|---|
| Kraj pochodzenia | Japonia | Japonia |
| Powstanie | XX wiek (obecna forma) | XX wiek (obecna forma) |
| Założyciel | Anko Itosu (kodyfikator) | – |
| Kontakt | Półkontakt · Pełny kontakt (zależnie od stylu) | Lekki kontakt |
| Sparing | Półkontakt · Pełny kontakt (zależnie od stylu) | Lekki kontakt |
| Format zawodów | Na punkty | Bez zawodów |
| Status olimpijski | Dawna dyscyplina olimpijska | Nieolimpijska |
| Stopnie | Tak (pasy) | Tak (kyu i dan bez pasów) |
| Uznawanie stopni | rozproszone | rozproszone |
| Strój | Kimono wymagane | Kimono wymagane |
| Broń | Bez broni · Broń opcjonalnie (zależnie od stylu) | Broń w centrum |
| Formy | Formy są podstawą | – |
| Koszty względne | niskie | średnie |
| Katy i formy w encyklopedii | 67 | – |
| Techniki w encyklopedii | 230 | – |
Skale 1–5
Ocenia się typowy trening dorosłego początkującego w zwykłym klubie, z kalibracją dla wszystkich sztuk.
Z czego składa się każda sztuka
Ocena redakcyjna 0–3: ile miejsca dany obszar zajmuje w typowym treningu.
Historia i pokrewieństwo
Karate i Ninjutsu nie mają udokumentowanego wspólnego pochodzenia. Karate powstało w Królestwie Riukiu na dzisiejszej Okinawie z lokalnego te pod wpływem chińskich sztuk walki, a na główne wyspy japońskie przyniósł je Gichin Funakoshi. Dzisiejsze ninjutsu tworzą nowoczesne organizacje Bujinkan, Genbukan i Jinenkan, które odwołują się do historycznych shinobi z regionów Iga i Koga (Koka).
- Około XV wieku: początki karate na Okinawie.
- 1574 i 1581: Oda Nobunaga podbił regiony Koga i Iga.
- 1655–1681: powstają pisma o shinobi Ninpiden, Bansenshukai (1675 lub 1676) i Shoninki.
- 1922: Funakoshi pokazuje karate w Tokio, w roku 1924 przejmuje od Kano Jigoro system dan.
- Około 1972: Masaaki Hatsumi zakłada Bujinkan, w roku 1984 powstaje Genbukan, a w roku 1996 Jinenkan.
Udokumentowanie linii współczesnego ninjutsu jest sporne. Historyk Stephen Turnbull (2014) pisze, że Iga „stworzyła sobie” tradycję ninja i że przed rokiem 1581 istnieje tylko jeden wiarygodny opis ukrytej wojny. Słownik Bugei Ryuha Daijiten określa rodowód Togakure-ryu jako upiększony.
Certyfikat z roku 1958, według którego Hatsumi jest 34. wielkim mistrzem Togakure-ryu, nie jest poparty zapisami o poprzednich posiadaczach tytułu. Iga-ryu Ninja Museum uznaje za dziedzica ninjutsu Jinichi Kawakami, co jest sprzeczne z pozycją Hatsumi.
Technika
- Nauka w trzech częściach: kihon, kata i kumite.
- Uderzenia rękami, kopnięcia i bloki, we Wado-ryu także dźwignie i rzuty.
- WKF kumite: 1 punkt za uderzenie w tułów, 2 za kopnięcie w tułów, 3 za kopnięcie w głowę.
- Bujinkan zrzesza dziewięć ryuha, trzy oparte na taktyce ninja i sześć na taktyce samurajów.
- W randori obrońca interweniuje, wykonuje dźwignie, duszenia i rzuty.
- Broń w zwykłym treningu: miecze, kije, włócznie, naginata, każdego roku z innym tematem.
Karate opiera się głównie na uderzeniach i kopnięciach, a zawody WKF zabraniają kontaktu w szyję i ataków na stawy. Bujinkan łączy uderzenia z dźwigniami, duszeniami, rzutami i bronią w jednym programie. Podręczniki shinobi opisują także pracę z prochem strzelniczym (kayakujutsu), NHK część z nich zrekonstruowała w roku 2019.
Trening
| Karate | Ninjutsu | |
|---|---|---|
| Przebieg nauki | kihon, kata i kumite | kata ze stałymi rolami tori i uke, wariacje henka, kontrolowane randori |
| Sparing | od ustalonego yakusoku kumite przez jiyu kumite po zawodnicze shiai kumite | randori, oficjalnego zbioru przepisów nie ma |
| Opór partnera | od lekkiego kontaktu we WKF po pełny kontakt w Kyokushin | poziom oporu ustala instruktor |
Typowej częstotliwości treningów i budowy lekcji nie udokumentowaliśmy ani w karate, ani w ninjutsu. Karate ma dla swobodnego sparingu przepisy zawodów WKF, w Bujinkanie nie ustalono żadnych przepisów dla randori, a to, jak twardo się ćwiczy, zależy od dojo.
Postępy i stopnie
| Karate | Ninjutsu | |
|---|---|---|
| Stopnie | kyu i dan, JKA ma 10 kyu i 10 dan | Bujinkan: 10 kyu, 1.–10. dan, menkyo kaiden 11.–15. dan |
| Kolory pasów | standardowego przypisania nie ma, system Funakoshiego z roku 1924 miał biały, brązowy i czarny | biały pas (mukyu), dalej zielony dla mężczyzn i czerwony dla kobiet |
| Egzaminy | JKA: kihon, kata i kumite, minimalne okresy między danami | stałe kryteria tylko przy egzaminie sakki przed 5. danem, poza tym decyduje dojo |
| Uprawnienia do nauczania | Wado-ryu zwykle od 3. dana | shidoshi od 5. dana, może otworzyć dojo i egzaminować do 4. dana |
W karate pierwsze pięć do sześciu danów nadaje się po egzaminie, a wyższe są honorowe. Podczas egzaminu sakki w Bujinkanie ćwiczący ma wobec soke wykazać, że wyczuje niebezpieczeństwo i go uniknie. Poza nim postęp określają poszczególne dojo.
Obciążenie i ryzyko
- Metaanaliza 28 badań (Lystad i in., Br J Sports Med 2020): 88,3 urazu na 1 000 ekspozycji w kumite zawodniczym.
- Najczęściej głowa i szyja (mediana 57,9 %), przeważnie stłuczenia o najlżejszym stopniu.
- Mistrzostwa świata WKF 2008–2014: 4 wstrząśnienia mózgu w 4 625 walkach.
- Badań częstości urazów w ninjutsu, Bujinkanie ani budo taijutsu nie znaleźliśmy.
- Nauka bez zawodów, z kontrolowanym randori i bez ochraniaczy.
- Opis nauki w Bujinkanie podaje małe ryzyko trwałego urazu, bez liczb.
Dla kogo
| Karate | Ninjutsu | |
|---|---|---|
| Kategorie zawodów | WKF od Under 14 (12–13 lat) po seniorów powyżej 18 lat, para-karate | zawodów nie ma |
| Kobiety | na mistrzostwach świata od roku 1980 | w stopniach kyu Bujinkanu czerwony pas dla kobiet, dalszych danych nie znaleźliśmy |
| Warunki wstępu | minimalnego wieku w klubach nie znaleźliśmy | nie znaleźliśmy w Bujinkanie, Genbukanie ani Jinenkanie |
Dzieci
| Karate | Ninjutsu | |
|---|---|---|
| Kategorie dziecięce | WKF od 12 lat (Under 14), Shotokan SKDUN od 10–11 lat | programów dziecięcych ani kategorii wiekowych nie znaleźliśmy |
| Ochrona w zawodach | poniżej 14 lat obowiązkowy kask i zewnętrzny ochraniacz tułowia | zawodów nie ma |
| Badania u dzieci | słowackie turnieje dziecięce 2015–2016: 45,3 urazu na 1 000 ekspozycji, młodzież w wieku 12–17 lat miała prawie dwukrotnie wyższe ryzyko niż dzieci w wieku 6–12 lat | nie znaleźliśmy |
Samoobrona
- Kumite od ustalonych ataków po swobodny i zawodniczy sparing.
- Opór we WKF ograniczają przepisy: punkty, zakaz trafień w szyję i stawy, lekki dotyk w głowę.
- Kyokushin walczy pełnym kontaktem, typowo bez ochraniaczy.
- Kata ze stałymi rolami, potem wariacje henka i randori.
- Sprawdzanie się wobec w pełni stawiającego opór przeciwnika zależy od instruktora.
- Uderzenia, dźwignie, duszenia, rzuty i broń w jednym programie.
Niezależnego źródła o skuteczności ninjutsu w samoobronie nie znaleźliśmy. Przegląd z roku 2009 (Angleman i in., Aggress Violent Behav) podaje, że żadne badanie nie porównało tradycyjnych sztuk walki z nowoczesną samoobroną dla kobiet.
Praktyczne zastosowanie
| Karate | Ninjutsu | |
|---|---|---|
| Równowaga | 16 osób w wieku 59–90 lat (Mustafa i in. 2022): po 5 tygodniach równowaga dynamiczna szybsza o 13,6 % | nie znaleźliśmy |
| Uwaga | 89 osób w wieku około 70 lat (Witte i in. 2016): poprawa reaktywności motorycznej i uwagi podzielnej | nie znaleźliśmy |
Badania karate dotyczą małych grup i krótkich programów. Badania z liczbami o ninjutsu lub Bujinkanie nie znaleźliśmy, a z badań karate nie da się o ninjutsu nic wywnioskować.
Zawody
| Karate | Ninjutsu | |
|---|---|---|
| Zawody | WKF kumite i kata, mistrzostwa świata od roku 1970 co dwa lata | Bujinkan nie ma zawodów ani walk, w przypadku Genbukanu i Jinenkanu informacji nie znaleźliśmy |
| Status olimpijski | Tokio 2020, na igrzyskach 2024 ani 2028 nie występuje | nie jest olimpijskie |
| Kumite | 3 minuty lub do przewagi 8 punktów, kategorie wagowe | nie rywalizuje się |
| Kata | wybór spośród 100 do 102 form uznanych przez WKF, od roku 2026 decydują głosy sędziów | nie rywalizuje się |
Sprzęt i koszty
| Karate | Ninjutsu | |
|---|---|---|
| Ubiór | białe karategi z pasem, przejęte z judo | Bujinkan: czarne ninjutsugi z zielonym lub czerwonym pasem, tabi w dojo, jika-tabi na zewnątrz |
| Ochraniacze | w zawodach WKF rękawice, ochraniacz zębów, tułowia, goleni i stóp | w treningu się ich nie używa |
| Broń | w zawodach WKF się jej nie używa | miecze, kije, włócznie i naginata jako część zwykłej nauki |
| Względne koszty | niskie | średnie |
Dostępność i organizacje
| Karate | Ninjutsu | |
|---|---|---|
| Organizacje | WKF, w Japonii JKF i JKA, wiele stylów i ich odgałęzień | Bujinkan, Genbukan i Jinenkan jako samodzielne organizacje |
| Uznawanie stopni | wzajemnego uznawania między federacjami nie udokumentowaliśmy | stopnie Bujinkanu obowiązują wewnątrz organizacji |
Przejście i łączenie
Udokumentowaną drogę między obiema sztukami pokazuje Masaaki Hatsumi. Przed treningiem u Toshitsugu Takamatsu oraz równolegle z tym treningiem studiował judo, karate Shito-ryu, aikido i okinawskie kobudo. Innego udokumentowanego powiązania karate i ninjutsu nie znaleźliśmy.
Formy i terminologia
W karate kata są samodzielną dyscypliną zawodów. Istnieje ich we wszystkich stylach około 100, a analiza ich znaczenia nazywa się bunkai. Bujinkan również opiera naukę na kata, ale jako ćwiczenie w parze z rolami tori i uke, bez oceny zawodniczej. Wykazu nazwanych układów Bujinkanu nie znaleźliśmy.
Kultura treningu
- 25 października: Dzień Karate, ogłoszony przez zgromadzenie prefektury Okinawa w roku 2005.
- 1933–1936: zapis nazwy zmienia się z „chińskiej ręki” na „pustą rękę”.
- Słowo ninja rozpowszechniło się dopiero w połowie XX wieku, wcześniej używano shinobi, rappa lub kusa.
- Mie University ma od roku 2018 program magisterski, który według profesora Yuji Yamada uczy o ninja, ale ninja nie kształci.
Częste mity
- Dla czarnego ubioru historycznych ninja nie ma twardego dowodu, mogło chodzić o zwyczaj artystyczny, być może przejęty od lalkarzy bunraku.
- Człowiek szybujący na latawcu to według historyka Stephen Turnbull fantazja.
- Wodne buty mizugumo nie nadają się według testu MythBusters do chodzenia po wodzie.
- Obraz cichego, odzianego na czarno zabójcy jest zmitologizowany. Profesor Yuji Yamada (Mie University) uważa, że wojownicy z Iga mogli być raczej wojownikami ideowymi walczącymi o samostanowienie niż najemnikami.
Co wybrać
Najczęstsze pytania
Czy ninjutsu ma związek z karate?
Udokumentowanego wspólnego pochodzenia nie znaleźliśmy. Założyciel Bujinkanu Masaaki Hatsumi studiował jednak między innymi karate Shito-ryu.
Czy w ninjutsu się rywalizuje?
Bujinkan nie ma zawodów ani walk. Postęp oceniają instruktorzy, a przed 5. danem zdaje się egzamin sakki. W karate rywalizuje się w kumite i kata pod WKF.
Czy linia ninjutsu jest udokumentowana?
Źródła się rozchodzą. Historyk Stephen Turnbull określa tradycję ninja z Iga jako stworzoną, słownik Bugei Ryuha Daijiten opisuje rodowód Togakure-ryu jako upiększony. Togakure-ryu jest jedną z dziewięciu ryuha, które Bujinkan zrzesza.
Czy obie sztuki mają pasy?
Tak, obie używają kyu i dan. W Bujinkanie stopnie biegną powyżej 10. dana aż do 15. dana, w karate wyższe dany są honorowe.