Sanchin

Podstawowe informacje

O kata

Sanchin to kata, od której nazwę wzięła postawa sanchin dachi, przyjmowana też przez całą kata. Ruchy są powolne, mięśnie napięte, a każda technika zsynchronizowana z oddechem. Angielska Wikipedia opisuje jej sens jako wzmocnienie mięśni i kości, aby ćwiczący wytrzymał ciosy przeciwnika, a zarazem wpojenie mechaniki uderzenia prowadzonego ze stabilnej podstawy. W Goju-ryu Sanchin jest podstawą wszystkich pozostałych kata i razem z Tensho tworzy parę: Sanchin reprezentuje twardy element go, Tensho miękki ju. Według Wikipedii Chojun Miyagi często przygotowywał nowych uczniów przez trzy do pięciu lat, zanim nauczył ich Sanchin, a ci, którzy wytrwali, ćwiczyli potem przez dwa do trzech lat niemal wyłącznie ją. Z jego kontroli postawy wychodzili posiniaczeni. Częścią treningu jest shime: nauczyciel podczas kata sprawdza postawę i napięcie, od twardych ciosów po powolne pchnięcia i szarpnięcia, wobec których ćwiczący musi utrzymać pozycję. Dla Kyokushin Jaap Kooman zaleca uderzać otwartą, rozluźnioną dłonią, a na nogach celować w środek ud i łydek, z dala od stawów. Według jego opisu wersji kyokushinowej każdy rytm oddechowy ibuki nogare trwa w myślach cztery takty i kończy się na jednym.

Kata w poszczególnych stylach

Znaczenie nazwy

Znaki 三 (trzy) i 戦 (wojna, bitwa, walka) dają dosłowne znaczenie „trzy bitwy”; nazwę zapisuje się też 三戰, 三進 lub 参戦. Zwykła wykładnia mówi o walce o zjednoczenie ciała, umysłu i ducha. Jaap Kooman rozwija to: ciałem nazywa oddech, naprzemienność napięcia i rozluźnienia, postawę i równowagę; umysłem skupienie i znoszenie kontroli shime; duchem współgranie obu. Houstonkarate.org podaje chińską triadę Shen (duch), Shin (umysł) i Li (ciało) i wspomina też inną wykładnię, według której nazwa odnosi się do „trzech palenisk” ciała z tradycyjnej medycyny chińskiej.

Twórca i historia

Angielska Wikipedia określa Sanchin jako kata najwyraźniej południowochińskiego, fuciańskiego pochodzenia; jest rdzeniem okinawskich stylów Uechi-ryu i Goju-ryu, a także chińskich szkół fuciańskich Białego Żurawia i Pięciu Przodków. Według Jaapa Koomana na Okinawę przyniósł ją Kanryo Higaonna. Houstonkarate.org pisze, że Higaonna nauczył się jej od mistrza RuRuKo z otwartymi dłońmi i mniejszym naciskiem na napięcie mięśniowe. Kto zastąpił otwarte dłonie pięściami, źródła podają różnie. Houstonkarate.org i nowozelandzka Jundokan przypisują to samemu Higaonnie w okresie Meiji, Kooman jego uczniowi Chojunowi Miyagiemu, który według niego zmienił też oddech na bardziej bezpośredni. Wikipedia podaje, że wersję Higaonny na pięści przerobił kolega Miyagiego ze szkoły, Juhatsu Kyoda, założyciel Toon-ryu, a Miyagi ją przejął. Do 1948 roku Sanchin była pierwszą kata, której uczyli się uczniowie Goju-ryu; potem Miyagi zaczął w swoim dojo systematycznie uczyć Gekisai. Do Kyokushin trafiła dzięki temu, że Masutatsu Oyama przeszedł przez Goju-ryu u So Nei-chua i Gogena Yamaguchiego.

Różnice między stylami

Goju-ryu ćwiczy dwie Sanchin: Miyagiego (dai ichi) i Higaonny (dai ni). Według eastwindbudo.org mają te same ruchy; pierwsza jest krótsza, bez obrotów, i uczą się jej początkujący, druga z obrotami należy do brązowych i czarnych pasów. Nowozelandzka Jundokan zalicza Sanchin do kata podstawowych (kihongata), podczas gdy houstonkarate.org liczy ją razem z Tensho do dwóch kata heishu. Według opisu Koomana wersja kyokushinowa zawiera dwa obroty o 180 stopni przeciwnie do ruchu wskazówek zegara i trzykrotne morote yonhon nukite. O Shito-ryu Traditional Japanese Karate Network pisze, że Kenwa Mabuni ćwiczył wersję z prostymi plecami i otwartą klatką piersiową i że w tym stylu ćwiczy się obie odmiany postawy ciała, zależnie od nauczyciela. Uechi-ryu do dziś pcha otwartą ręką (nukite), podczas gdy Goju-ryu i Chito-ryu używają pięści.

Klasyfikacja na zawodach

• Karate sportowe (WKF) — Oficjalna lista kata · obowiązuje od 1.01.2026 ↗
• WUKF (Światowa Unia Federacji Karate-Do) – Kyokushin — Sentei (wybrane) · obowiązuje od 26.04.2024 ↗
• WUKF (Światowa Unia Federacji Karate-Do) – Sankukai — Tokui (dowolne) · obowiązuje od 26.04.2024 ↗

W programach egzaminacyjnych

• Regulamin IKO (tradycyjne honbu): 7. kyu – Niebieski pas z czarnym paskiem

Techniki w kata

Pokrewne katy

• Warianty: Sanchin Uechi-ryu