Karate vs. Kenpo Karate
Krótka odpowiedź
Kenpo Karate to dawna nazwa amerykańskiego systemu Eda Parkera, którego linia prowadzi przez Williama Kwai Sun Chowa do Jamesa Mitosy i hawajskiego kenpo, wyraźnego wywodzenia z okinawskiego lub japońskiego karate nie znaleźliśmy. Karate opiera się na kihon, solowych kata i kumite, kenpo na 154 nazwanych sekwencjach samoobrony i ich odmianach. Karate rywalizuje pod WKF w kumite i kata, a olimpijskie było tylko w Tokio 2020, przepisów zawodów kenpo nie znaleźliśmy.
W skrócie
| Karate | Kenpo Karate | |
|---|---|---|
| Kraj pochodzenia | Japonia | Stany Zjednoczone |
| Powstanie | XX wiek (obecna forma) | XX wiek (obecna forma) |
| Założyciel | Anko Itosu (kodyfikator) | Ed Parker |
| Kontakt | Półkontakt · Pełny kontakt (zależnie od stylu) | – |
| Sparing | Półkontakt · Pełny kontakt (zależnie od stylu) | – |
| Format zawodów | Na punkty | – |
| Status olimpijski | Dawna dyscyplina olimpijska | Nieolimpijska |
| Stopnie | Tak (pasy) | Tak (pasy) |
| Uznawanie stopni | rozproszone | rozproszone |
| Strój | Kimono wymagane | – |
| Broń | Bez broni · Broń opcjonalnie (zależnie od stylu) | Broń opcjonalnie |
| Formy | Formy są podstawą | Formy są podstawą |
| Koszty względne | niskie | nieznane |
| Katy i formy w encyklopedii | 67 | – |
| Techniki w encyklopedii | 230 | 1 |
Skale 1–5
Ocenia się typowy trening dorosłego początkującego w zwykłym klubie, z kalibracją dla wszystkich sztuk.
Z czego składa się każda sztuka
Ocena redakcyjna 0–3: ile miejsca dany obszar zajmuje w typowym treningu.
Historia i pokrewieństwo
Karate rozwinęło się na Okinawie z miejscowego te pod wpływem chińskich sztuk walki, a na główne wyspy japońskie w latach dwudziestych XX wieku przeniósł je Funakoshi Gichin. Kenpo Karate to dawna nazwa systemu Eda Parkera (1931–1990), który uczył się na Hawajach u Williama Kwai Sun Chowa i rozwinął system w USA, później jako American Kenpo Karate. Wyraźnego twierdzenia, że wywodzi się z okinawskiego lub japońskiego karate, nie znaleźliśmy.
- 1922: Funakoshi Gichin pokazuje karate w Tokio.
- 1933 i 1936: karate zmienia zapis z 唐手 (chińska ręka) na 空手 (pusta ręka).
- Od 1944: William Kwai Sun Chow naucza w Nuuanu YMCA w Honolulu pod nazwą Kenpo Karate.
- Parker zaczyna uczyć, źródła podają rok 1954 w Provo w stanie Utah albo 1957. Dojo w Pasadenie ma od roku 1956.
- 1962 albo koniec 1963: Parker zakłada International Kenpo Karate Association (IKKA).
- 1964: pierwsze Long Beach International Karate Championships.
- 1970: powstaje światowa unia karate WUKO, od 1992 WKF.
- 1990: Parker umiera bez wyznaczonego następcy.
Technika
- Kihon (postawy, uderzenia, kopnięcia, bloki), kata i kumite.
- Kumite WKF: 1 punkt za uderzenie w tułów, 2 za kopnięcie w tułów, 3 za kopnięcie w głowę.
- WKF zakazuje między innymi kontaktu w szyję i ataków na stawy.
- Dźwignie i rzuty ma tylko część stylów, na przykład Wado-ryu.
- 154 nazwane sekwencje samoobrony („ideal phase”) z 96 rozszerzeniami.
- Kolejne fazy What-if i Formulation.
- Zasady takie jak „Marriage of Gravity” albo „każdy blok jest uderzeniem i każde uderzenie jest blokiem”.
- Nazwy technik, takie jak Five Swords czy Thundering Hammers, podaje się jako pomoce do zapamiętania.
Parker według artykułu Johna Sepulvedy w czasopiśmie Black Belt traktował techniki samoobrony jako pomysły, które mają pomóc logicznie zrozumieć ruch, i zachęcał uczniów do ich dostosowywania. Karate przekazuje technikę głównie przez sztywno ustalone kata i ich analizę bunkai.
Trening
| Karate | Kenpo Karate | |
|---|---|---|
| Filary nauki | kihon, kata, kumite | sekwencje samoobrony w fazach Ideal, What-if i Formulation |
| W parze | od uzgodnionego yakusoku po wolne jiyu kumite i zawodnicze shiai kumite | poziomu oporu partnera nie znaleźliśmy |
| Częstotliwość | nie udało nam się tego udokumentować | Al Tracy opisuje szkoły Parkera z lat sześćdziesiątych z dwiema lekcjami tygodniowo, formy zajmowały w nich dużą część czasu |
Amerykańskie kenpo nie ma jednolitego programu w różnych szkołach, ponieważ sztuka Parkera zmieniała się w czasie, a część instruktorów odeszła przed jego późniejszymi zmianami. Karate ma programy ustalane przez organizacje poszczególnych stylów.
Postępy i stopnie
| Karate | Kenpo Karate | |
|---|---|---|
| Stopnie uczniowskie | JKA 10 kyu, kyokushin 11 kyu, kolejność kolorów nie jest standardowa | pas biały, żółty, pomarańczowy, fioletowy, niebieski, zielony, potem brązowe 1.–3. stopnia |
| Stopnie mistrzowskie | 10 dan, egzaminem do 5.–6. danu, wyższe honorowe | czarne 1.–10. dan, stopnie oznaczają czerwone oznaczenia |
| Wyższe stopnie | JKA: minimalne okresy i wiek, 7. dan od 50 lat | po 3. danie awans opiera się raczej na wkładzie w sztukę, na przykład w nauczanie i badania |
| Zakres egzaminu | JKA: kihon, kata i kumite | IKKA 24 techniki na pas, niektóre szkoły 16-20-24, Al Tracy podaje także inne liczby |
Al Tracy podaje, że Parker datował certyfikaty IKKA wstecz, więc wczesne stopnie w kenpo trudno zweryfikować. W karate stopnie nadają organizacje stylów z własnymi wymaganiami.
Obciążenie i ryzyko
- Metaanaliza 28 badań kumite (Lystad i in., BJSM 2020): 88,3 urazu na 1 000 startów.
- Najczęściej głowa i szyja, w większości stłuczenia o najlżejszym stopniu ciężkości.
- Badania urazów ani korzyści kondycyjnej wyraźnie o kenpo nie znaleźliśmy, przegląd Lystad i in. (28 badań kumite) ani badanie Halabchi i in. z 2007 roku nie obejmują kenpo.
- Wysiłku, ryzyka urazu ani korzyści samoobronnej i kondycyjnej kenpo nie potrafiliśmy na podstawie źródeł ocenić.
Dla kogo
| Karate | Kenpo Karate | |
|---|---|---|
| Wiek zawodniczy | WKF: U14 (12–13 lat), kadeci 14–15, juniorzy 16–17, seniorzy od 18 | kategorii wiekowych nie znaleźliśmy |
| Kobiety | na mistrzostwach świata od roku 1980 | programów nie znaleźliśmy, Parker napisał książkę The Woman’s Guide to Self Defense (1988) |
| Starszy wiek | kategorie weteranów Shotokan SKDUN nawet powyżej 68 lat | danych nie znaleźliśmy |
| Niepełnosprawność | para-karate WKF, mistrzostwa od roku 2014 | danych nie znaleźliśmy |
Dzieci
| Karate | Kenpo Karate | |
|---|---|---|
| Najniższa kategoria zawodnicza | WKF U14 (12–13 lat), Shotokan SKDUN od 10 lat | nie znaleźliśmy |
| Ochrona w zawodach | WKF do 14 lat: kask i ochraniacz tułowia, walka 1,5 minuty | przepisów dla dzieci nie znaleźliśmy |
| Badania urazów | słowackie turnieje dziecięce: 45,3 urazu na 1 000 startów | badania u dzieci nie znaleźliśmy |
Samoobrona
- Kumite od uzgodnionych ataków (yakusoku) po walkę swobodną.
- W WKF opór ograniczają punkty i lekki dotyk w głowę, kyokushin walczy z pełnym kontaktem.
- 154 nazwane sekwencje przeciw atakom, odmiany zależnie od reakcji napastnika w fazie What-if.
- Sparringu z pełnym oporem w kenpo nie udało nam się udokumentować.
Kenpo opiera naukę na z góry nazwanych reakcjach na atak, karate na kata i kumite z przepisami. Sprawdzenia techniki wobec w pełni stawiającego opór partnera nie znaleźliśmy w źródłach o kenpo, karate ma je w swobodnym kumite w stopniu kontaktu zależnym od stylu.
Praktyczne zastosowanie
| Karate | Kenpo Karate | |
|---|---|---|
| Starszy wiek | 89 osób w wieku około 70 lat, 5 miesięcy (Witte i in. 2016): poprawa reaktywności motorycznej i podzielnej uwagi | badania nie znaleźliśmy |
| Równowaga | 16 osób w wieku 59–90 lat, 5 tygodni: szybsza równowaga dynamiczna, bez grupy kontrolnej | badania nie znaleźliśmy |
| Zastosowanie zawodowe | nie udało nam się tego udokumentować | nie udało nam się tego udokumentować |
Badania karate dotyczą małych grup i krótkich programów, badania kenpo z liczbami nie znaleźliśmy. Ogólnego wniosku o przydatności nie można z nich wyciągnąć.
Zawody
| Karate | Kenpo Karate | |
|---|---|---|
| Konkurencje | kumite, kata indywidualne i drużynowe | przepisów zawodów żadnej organizacji kenpo nie znaleźliśmy |
| Ocenianie | kumite 1 do 3 punktów, kata głosy sędziów | nie znaleźliśmy |
| Turnieje | mistrzostwa świata WKF od roku 1970 co dwa lata | Long Beach International Karate Championships 1964–1999, turniej kumite pod IKKA |
| Igrzyska olimpijskie | tylko Tokio 2020 | nie |
Turniej w Long Beach Parker otworzył dla ćwiczących wszystkich stylów, rywalizowali tu między innymi Chuck Norris, Joe Lewis i Bill Wallace, a zwycięzcą pierwszej edycji był według Black Belt Mike Stone. Bruce Lee pokazał tu w roku 1964 uderzenie z jednego cala.
Sprzęt i koszty
| Karate | Kenpo Karate | |
|---|---|---|
| Strój | karategi i pas | przepisu nie znaleźliśmy |
| Ochraniacze | WKF kumite: rękawice, ochraniacz zębów, tułowia, goleni i stóp | przepisu nie znaleźliśmy |
| Koszty względne | niskie | nie udało nam się udokumentować |
Do wyposażenia kenpo nie udało nam się udokumentować niczego poza podręcznikiem Parkera Ed Parker’s Guide to the Nunchaku (1975). Jak nunchaku jest używane w programach szkół, nie znaleźliśmy.
Dostępność i organizacje
| Karate | Kenpo Karate | |
|---|---|---|
| Organizacja światowa | World Karate Federation | wspólnej organizacji nie znaleźliśmy |
| Rozłamy | po śmierci założycieli stylów: Shotokan 1957, Wado-ryu 1982, Kyokushin 1994 | Parker w grudniu 1990 nie wyznaczył następcy, starsi uczniowie uczą po swojemu w wywodzących się stylach |
| Kto nadaje dany | organizacja stylu, centralnego rejestru nie ma | poszczególne organizacje, jednolitego programu nie ma |
| Uznawanie stopni | ogólnej zasady nie znaleźliśmy | między organizacjami nie znaleźliśmy |
Przejście i łączenie
- Pasy i dan zostają, kolejność kolorów jest inna.
- Zamiast kata i kumite nazwane sekwencje samoobrony i ich odmiany.
- Nowością są zasady ruchu, takie jak „Marriage of Gravity”.
- Pasy i dan zostają.
- Nowością są kihon (postawy, uderzenia, kopnięcia, bloki) i solowe kata zależnie od stylu.
- Nowością jest punktowane kumite według przepisów WKF albo pełny kontakt w kyokushin.
Po lewej przejście z karate do kenpo, po prawej odwrotnie. Przenoszenie stopni utrudnia to, że kenpo nie ma jednolitego programu, a organizacje wymagają na pas różnej liczby technik.
Filozofia
- Przyrostek do: droga z wymiarem duchowym, dojo kun podkreśla charakter, wysiłek i uprzejmość.
- Niju kun Funakoshiego: pokora, szacunek, współczucie, cierpliwość.
- Logo IKKA (1958) ze znakami 拳法 dla kenpo i 唐手 dla karate odwołuje się do wschodnich korzeni.
- Parker traktował techniki jako pomysły do zrozumienia ruchu, które uczeń ma sobie dostosować.
Logo IKKA zachowuje więc starszy zapis 唐手, chińska ręka, który okinawskie karate w latach 1933 i 1936 zastąpiło znakami 空手, pusta ręka.
Formy i terminologia
Karate stawia w centrum nauki solowe kata, w różnych stylach jest ich około stu, a ich znaczenie wyjaśnia bunkai. Parker do swojej śmierci stworzył jedenaście form, trzy krótkie i osiem długich. Ich nazw i miejsca w zawodach nie udało nam się udokumentować, ciężar nauki kenpo leży w sekwencjach samoobrony.
Kultura treningu
- Dojo Shotokan w tokijskim Mejiro, zbudowane w roku 1936, zniszczył nalot w roku 1945.
- W drużynowym kata WKF obowiązkowy jest ukłon na początku i na końcu.
- Na turnieju w Long Beach w 1964 Parker przedstawił szerokiej publiczności Bruce’a Lee.
- Parker zagrał w filmie Kill the Golden Goose (1978) i w odcinku The Lucy Show z roku 1963.
Częste mity
- Linia kenpo od Jamesa Mitosy do Kosho-ryu jest niepewna: opiera się na dokumentach rodzinnych, których wiarygodność jest sporna, a treść książki Mitosy zgadza się z książką Mutsu Mizuho Karate Kenpo z roku 1933, łącznie z przejętą fotografią.
- Mitose zawsze twierdził, że jego sztuka ma japońskie pochodzenie, opisywał jednak okinawskie i chińskie korzenie, a część jego twierdzeń pozostaje niepotwierdzona.
Co wybrać
Najczęstsze pytania
Czy Kenpo Karate to rodzaj karate?
Kenpo Karate to dawna nazwa systemu Eda Parkera, później American Kenpo Karate. Linia prowadzi przez Williama Kwai Sun Chowa do Jamesa Mitosy i kenpo Kosho-ryu. Wyraźnego twierdzenia, że system wywodzi się z okinawskiego lub japońskiego karate, nie znaleźliśmy. H. Kogel (2010) opisuje go jako hybrydę, do której weszły elementy kung-fu, jujutsu, karate, judo i boksu.
Dlaczego kenpo ma w nazwie słowo karate?
Słowo kenpo (拳法) oznacza pięść i metodę, a w USA system często nazywa się Kenpo Karate. Chow tak nazywał swoją naukę od roku 1944, Mitose używał nazwy Kenpo Jiujutsu. Logo IKKA zapisuje karate starszym zapisem 唐手, chińska ręka. Dlaczego Chow wybrał słowo karate, nie udało nam się udokumentować.
Czy w kenpo rywalizuje się jak w karate?
Przepisów zawodów żadnej organizacji kenpo nie znaleźliśmy. Parker organizował w latach 1964–1999 Long Beach International Karate Championships, turniej kumite otwarty dla wszystkich stylów. Karate rywalizuje w kumite i kata pod WKF, a olimpijskie było tylko w Tokio 2020.