Aikido vs. Daitō-ryū
Krótka odpowiedź
Aikido wywodzi się głównie z Daito-ryu Aiki-jujutsu, które Morihei Ueshiba studiował u Sokaku Takedy od 1915 roku i od końca lat dwudziestych zaczął od niego odbiegać. Obie sztuki uczą dźwigni i rzutów w kata w parach, Daito-ryu zamiast pasów nadaje jednak zwoje i licencje, systematycznie używa atemi, a część odgałęzień uczy także kenjutsu. Aikido rywalizuje tylko w części szkół, zawodów Daito-ryu nie znaleźliśmy, a olimpijskie nie jest żadne z nich.
W skrócie
| Aikido | Daitō-ryū | |
|---|---|---|
| Kraj pochodzenia | Japonia | Japonia |
| Powstanie | XX wiek (obecna forma) | XIX wiek (obecna forma) |
| Założyciel | Morihei Ueshiba | Sokaku Takeda |
| Kontakt | Lekki kontakt | Lekki kontakt |
| Sparing | Tylko ćwiczenia z partnerem · Lekki kontakt (zależnie od stylu) | Tylko ćwiczenia z partnerem |
| Format zawodów | Mieszane | Bez zawodów |
| Status olimpijski | Nieolimpijska | Nieolimpijska |
| Stopnie | Tak (pasy) | Tak (certyfikaty) |
| Uznawanie stopni | rozproszone | rozproszone |
| Strój | Kimono wymagane | – |
| Broń | Broń opcjonalnie | Broń opcjonalnie |
| Formy | Formy opcjonalnie | – |
| Koszty względne | niskie | nieznane |
| Techniki w encyklopedii | 14 | 1 |
Skale 1–5
Ocenia się typowy trening dorosłego początkującego w zwykłym klubie, z kalibracją dla wszystkich sztuk.
Z czego składa się każda sztuka
Ocena redakcyjna 0–3: ile miejsca dany obszar zajmuje w typowym treningu.
Historia i pokrewieństwo
Aikido wywodzi się głównie z Daito-ryu Aiki-jujutsu. Morihei Ueshiba spotkał Sokaku Takedę w Engaru na Hokkaido w 1915 roku, źródła podają luty lub marzec. Zapisy uczniów Takedy (eimeiroku) wymieniają go na 13 udokumentowanych seminariach z lat 1915–1931, a bezpośredni związek z Daito-ryu jest udokumentowany do 1937 roku.
- Koniec XIX wieku: Sokaku Takeda (1859–1943) z Aizu połączył aizuską naukę oshiki-uchi z innymi umiejętnościami, źródła nie są zgodne co do roku powstania Daito-ryu.
- 1922: Takeda przebywał około czterech i pół miesiąca u Ueshiby w Ayabe, a 15 września 1922 roku nadał mu licencję kyoju dairi.
- Koniec lat dwudziestych: aikido zaczyna odbiegać od Daito-ryu, w 1931 roku Ueshiba zakłada w Tokio dojo Kobukan.
- 1942: sztuka Ueshiby otrzymuje nazwę aikido.
- 1943: po śmierci Sokaku Takedy szkołę prowadzi syn Tokimune Takeda (1916–1993), za jego czasów powstają stopnie dan.
Technika
- Zasady irimi, tenkan, atemi, kokyu-ho i sankaku-ho.
- Dźwignie i rzuty od ikkyo do gokyo, shiho nage, kote gaeshi.
- Atemi jako uderzenie w czułe punkty lub przygotowanie rzutu.
- Po wyjeździe Ueshiby do Iwamy (1942) w praktyce przytłumiono uderzenia w punkty witalne, irimi i rozróżnienie omote i ura.
- Dźwignie stawowe i rzuty, atemi systematycznie do przygotowania dźwigni i rzutu.
- Tokimune Takeda podał, że nazwy shihonage i kotegaeshi pochodzą z Daito-ryu, a kokyunage nazywa się w nim aikinage.
- Techniki są według Tokimune Takedy oparte na mieczu.
- Aiki Tokimune Takeda opisał jako ciągnięcie, gdy człowieka się pcha, i pchanie, gdy się go ciągnie.
Wiele rzutów i unieruchomień aikido przejęło z Daito-ryu, niektóre wymyślił sam Ueshiba. Tokimune Takeda wolał unieruchamiać powalonego napastnika kolanem na stawie, aby mieć wolne ręce.
Trening
| Aikido | Daito-ryu | |
|---|---|---|
| Forma nauki | kata w parach (uke atakuje, tori odpowiada), rozgrzewka junbi taiso i upadki | głównie kata w parach, czyli ćwiczenia wcześniej uzgodnione |
| Opór partnera | punktem wyjścia jest współpraca, Shodokan tanto randori z oporem | wolnego randori nie znaleźliśmy, Tokimune Takeda podał, że w Daitokan ćwiczy się tylko kata |
| Broń | bokken, jo, tanto, w Iwamie aiki-ken i aiki-jo | Daitokai: kenjutsu i Ono-ha Itto-ryu, kodachi, tessen, shuriken, bo, jutte, tanken |
Tokimune Takeda określił nauczanie Daito-ryu jako zupełnie inne niż w pozostałych szkołach, a trening jako twardszy niż miękkie ćwiczenie aiki. Jest to jego wypowiedź. Proporcji techniki, ćwiczeń z partnerem i kondycji w lekcji nie znaleźliśmy w żadnej z obu sztuk.
Postępy i stopnie
| Aikido | Daito-ryu | |
|---|---|---|
| System | kyu (biały pas) i dan (czarny pas) | zwoje i licencje, dan dopiero po wojnie i tylko w części odgałęzień |
| Zakres stopni | standardy różnią się zależnie od organizacji | Hiden Mokuroku 118 technik, Aiki-no-jutsu 53, Hiden Okugi 36 |
| Licencje nauczycielskie | Aikikai: certyfikaty i tytuły z podpisem doshu | kyoju dairi (zastępca nauczyciela) i menkyo kaiden (pełne przekazanie) |
| Granice wieku | niektóre dojo ustalają minimalny wiek przed egzaminem na dan | nie znaleźliśmy |
Ueshiba sam przeszedł system Daito-ryu, w 1922 roku otrzymał licencję kyoju dairi, a od Takedy zwoje Hiden Mokuroku i Hiden Ogi. Daitokai podaje, że jego uczniowie studiują jujutsu i kenjutsu do 2. dan, a pozostałą broń do 3. dan.
Obciążenie i ryzyko
- Zetaruk i in. (BJSM 2005, 47 aikidoków spośród 263 uczestników): uraz z przerwą w treningu w ciągu roku u 51 % aikidoków, w karate u 30 %.
- W porównaniu z karate wyższe ryzyko urazów głowy i szyi, kończyn górnych i tkanek miękkich.
- Typowo tkanki miękkie, stawy i palce, często przy błędnej ocenie, jak uke poradzi sobie z rzutem lub unieruchomieniem.
- Badania urazów ani obciążenia w Daito-ryu nie znaleźliśmy.
- Tokimune Takeda opisuje trening jako twardy, jest to wypowiedź głowy szkoły, a nie pomiar.
Dla kogo
| Aikido | Daito-ryu | |
|---|---|---|
| Kobiety | Hombu dojo: zajęcia dla kobiet i Women’s Special Course | nie znaleźliśmy |
| Starszy wiek | Ki Society uczy wszystkie grupy wiekowe | nie znaleźliśmy |
| Grupy zawodowe | Yoshinkan Senshusei z tokijską policją | historycznie seminaria Sokaku Takedy dla oficerów i policji |
Dzieci
| Aikido | Daito-ryu | |
|---|---|---|
| Programy dla dzieci | Hombu dojo ma zajęcia dla dzieci, wieku nie znaleźliśmy | programu dla dzieci nie znaleźliśmy |
| Zawody dzieci | zawodów dla dzieci nie znaleźliśmy | Daito-ryu nie organizuje zawodów |
| Zakazane techniki i ochraniacze | nie znaleźliśmy | nie znaleźliśmy |
| Badania | Zetaruk i in. 2005, mieszana próba sztuk walki | badania u dzieci nie znaleźliśmy |
Samoobrona
- Dźwignie, rzuty i upadki przeciw atakowi partnera.
- Randori przeciw wielu napastnikom na wyższych stopniach.
- Shodokan: w tanto randori obrońca stawia opór napastnikowi z nożem treningowym.
- Atemi, dźwignie, rzuty i naciski na punkty w kata w parach.
- Kenjutsu i inna broń w kata w programie części odgałęzień.
- Wolnego randori ani treningu z oporem nie znaleźliśmy.
Obie sztuki ćwiczy się głównie przeciw współpracującemu partnerowi. Badania skuteczności wobec prawdziwego ataku nie znaleźliśmy w żadnej z nich.
Praktyczne zastosowanie
| Aikido | Daito-ryu | |
|---|---|---|
| Badania | przegląd 20 artykułów (Archives of Budo 2017): gibkość, równowaga, uważność, słaba metodologia | badania wpływu na kondycję lub psychikę nie znaleźliśmy |
| Równowaga | 30 początkujących, 8 tygodni (Saruhan i Bavli 2023): poprawa równowagi statycznej | nie znaleźliśmy |
| Zastosowanie zawodowe | Yoshinkan Senshusei z tokijską policją od 1957 roku | około 1903 roku Takeda przez kilka lat uczył żołnierzy 2. dywizji armii, współczesnego zastosowania nie znaleźliśmy |
Badania aikido dotyczą małych grup i krótkich programów, dla Daito-ryu żadnego nie znaleźliśmy. Ogólnego wniosku o przydatności nie można z nich wyciągnąć.
Zawody
| Aikido | Daito-ryu | |
|---|---|---|
| Zawody sportowe | tylko część szkół, Aikikai nie rywalizuje | zawodów ani przepisów walki nie znaleźliśmy |
| Formy zawodów | Shodokan: tanto randori, toshu randori, embu, Ki Society: taigi | nie organizuje |
| Igrzyska olimpijskie | nie | nie |
Sprzęt i koszty
| Aikido | Daito-ryu | |
|---|---|---|
| Strój | białe keikogi, w wielu szkołach hakama od stopnia dan | opisu stroju nie znaleźliśmy |
| Broń w treningu | bokken, jo, tanto | Daitokai: miecz (kenjutsu), kodachi, tessen, shuriken, bo, jutte, tanken |
| Ochraniacze | przy zwykłym treningu nie są wspominane | nie znaleźliśmy |
| Względne koszty | niskie | nie znaleźliśmy |
Dostępność i organizacje
| Aikido | Daito-ryu | |
|---|---|---|
| Organizacje | Aikikai (Hombu dojo), IAF, Yoshinkan, Shodokan, Ki Society | odgałęzienia Takumakai, Kodokai, Roppokai, Daitokai i główna linia Katsuyuki Kondo |
| Uznawanie stopni | wewnątrz Aikikai obowiązują na całym świecie, między organizacjami nie | Daitokai podaje uznawanie w swoich dojo członkowskich, wspólnego systemu między odgałęzieniami nie znaleźliśmy |
| Sukcesja | doshu z rodziny Ueshiba | po Sokaku Takedzie syn Tokimune, menkyo kaiden otrzymał od niego Katsuyuki Kondo (1988) |
Przejście i łączenie
- Nazwy shihonage i kotegaeshi oraz wiele dźwigni i rzutów są wspólne.
- Doświadczenie z ukemi i z rolami uke i tori w kata.
- Liczyć się z wyraźniejszym atemi, irimi i rozróżnieniem omote i ura, które aikido po Iwamie przytłumiło.
- Zwoje i licencje zamiast pasów, w części odgałęzień kenjutsu i inna broń.
- Rzuty i unieruchomienia, z których wiele aikido przejęło.
- Technika aikinage z Daito-ryu odpowiada kokyunage.
- Pasy kyu i dan ze standardami zależnymi od organizacji.
- W Shodokan i Ki Society zawody, których Daito-ryu nie ma.
Po lewej przejście z aikido do Daito-ryu, po prawej z Daito-ryu do aikido. Klub Daito-ryu Katsuyuki Kondo na Chiba Kogyo University został później klubem aikido.
Filozofia
- Masakatsu agatsu katsuhayabi: celem jest pokonanie samego siebie, a nie kultywowanie przemocy.
- Takemusu aiki z późnego okresu w Iwamie.
- Sokaku Takeda: tajemnicą aiki jest pokonanie przeciwnika mentalnie spojrzeniem i wygranie bez walki.
- Tokimune Takeda: nauka miecza jest dla Daito-ryu zasadnicza.
Formy i terminologia
Obie sztuki uczy się głównie jako kata w parach. W aikido uke atakuje, a tori odpowiada, Shodokan ma zestaw Junanahon ze 17 technikami. Daito-ryu porządkuje techniki w zbiory potwierdzane zwojami, na przykład Hiden Mokuroku ze 118 technikami, a Daitokai dodaje do nich kata z mieczem Kendo-no-kata, Gogyo-no-kata i Ono-ha Itto-ryu. Samodzielnych form solowych w Daito-ryu nie znaleźliśmy.
Kultura treningu
- Hombu dojo w Tokio, na czele doshu z rodziny Ueshiba.
- Program uchi-deshi, życie w dojo.
- Above the Law (1988) ze Stevenem Seagalem, pierwszy amerykański film z aikido w scenach walki.
- Sokaku Takeda prowadził przez około 45 lat zapisy uczniów (eimeiroku) i księgę opłat shareiroku.
- Daito-ryu w filmie ani literaturze nie znaleźliśmy.
Częste mity
- Daito-ryu założył w XI wieku Minamoto no Yoshimitsu: jest to tradycja szkoły. Zapisy o tej sztuce sprzed Sokaku Takedy nie są znane, a pierwsza odnaleziona pisemna wersja tej opowieści to według Mihály Dobróka wywiad prasowy z Takedą z 1936 roku.
- Linia rodowa szkoły jest ciągła: Dobróka opisuje luki oraz rodzinny zapis z 1876 roku, który wpisuje rodzinę Takedów jako rolników.
- Ueshiba w 1936 roku uciekł z Osaki przed Takedą: opowieść krąży wśród praktykujących Daito-ryu, Guillaume Erard (2020) pokazuje, że wersje Takuma Hisa są ze sobą sprzeczne, a Ueshiba uczył w Osace także w 1937 roku.
Co wybrać
Najczęstsze pytania
Czy aikido wywodzi się z Daito-ryu?
Aikido wywodzi się głównie z Daito-ryu, które Morihei Ueshiba studiował u Sokaku Takedy od 1915 roku. W 1922 roku otrzymał licencję kyoju dairi. Od końca lat dwudziestych zaczął od niego odbiegać, niektóre techniki wymyślił sam, a nazwa aikido obowiązuje od 1942 roku.
Kiedy powstało Daito-ryu?
Źródła nie podają jednego roku, Sokaku Takeda zestawił naukę pod koniec XIX wieku, a jego podróże z nauczaniem są udokumentowane od 1898 roku. Pochodzenie z XI wieku to tradycja szkoły bez zachowanych zapisów.
Czy w Daito-ryu rywalizuje się w zawodach?
Zawodów ani przepisów walki Daito-ryu nie znaleźliśmy. Aikido rywalizuje tylko w części szkół, głównie Shodokan i Ki Society, Aikikai nie rywalizuje. Olimpijskie nie jest żadne z nich.