Judo vs. Zapasy
Krótka odpowiedź
Judo i zapasy opierają się na chwycie, rzucie i kontroli przeciwnika bez uderzeń. W judo walczy się w judodze i wygrywa także dźwignią na łokieć lub duszeniem, w zapasach walczy się w trykocie bez chwytów za ubranie, dźwignie i duszenia są zakazane, a styl wolny dodatkowo dopuszcza ataki na nogi. Oba są olimpijskie, zapasy od 1896 roku, judo od 1964.
W skrócie
| Judo | Zapasy | |
|---|---|---|
| Kraj pochodzenia | Japonia | – |
| Powstanie | 1882 | XIX wiek (obecna forma) |
| Założyciel | Kano Jigoro | – |
| Kontakt | Pełny kontakt | Pełny kontakt |
| Sparing | Pełny kontakt | Pełny kontakt |
| Format zawodów | Na punkty | Na punkty |
| Status olimpijski | Obecna dyscyplina olimpijska | Obecna dyscyplina olimpijska |
| Stopnie | Tak (pasy) | Nie |
| Uznawanie stopni | zależnie od federacji | bez stopni |
| Strój | Kimono wymagane | Kostium zapaśniczy |
| Broń | Bez broni | Bez broni |
| Formy | Formy opcjonalnie | Bez form |
| Koszty względne | niskie | niskie |
| Katy i formy w encyklopedii | 5 | – |
| Techniki w encyklopedii | 104 | 1 |
Skale 1–5
Ocenia się typowy trening dorosłego początkującego w zwykłym klubie, z kalibracją dla wszystkich sztuk.
Z czego składa się każda sztuka
Ocena redakcyjna 0–3: ile miejsca dany obszar zajmuje w typowym treningu.
Historia i pokrewieństwo
Zapasy należą do dyscyplin starożytnych igrzysk olimpijskich od 708 roku p.n.e., dzisiejsze style olimpijskie powstały jednak dopiero w XIX wieku. Judo założył Kano Jigoro w 1882 roku w Tokio. Wzajemny wpływ jest udokumentowany na Kaukazie: gruzińskie judo ukształtowały tradycyjne zapasy w kurtkach chidaoba, a azerbejdżańskie judo łączy Kodokan z miejscowymi zapasami.
- Około 2000 roku p.n.e.: grobowce w Beni Hasan w Egipcie z 220 i 122 parami zapaśników.
- XIX wiek: w Europie powstają zapasy w stylu klasycznym, w Wielkiej Brytanii i USA catch-as-catch-can, podstawa stylu wolnego.
- 1882: Kano Jigoro zakłada Kodokan.
- 1896: styl klasyczny na pierwszych nowożytnych igrzyskach, w 1904 roku dochodzi styl wolny.
- 1964: judo po raz pierwszy na igrzyskach olimpijskich.
- 2013: MKOl w lutym głosuje za wykluczeniem zapasów, 8 września je przywraca.
Technika
- Rzuty (nage-waza) i technika w parterze (katame-waza) w judodze.
- Ippon za rzut na plecy kończy walkę, trzymanie wygrywa po 20 sekundach.
- Dźwignie tylko na łokieć, duszenia dozwolone.
- Chwyt poniżej pasa i chwyt za nogę IJF karze upomnieniem shido.
- Obalenia, rzuty i kontrola w parterze w trykocie, bez chwytów za ubranie.
- Styl klasyczny zakazuje chwytów poniżej pasa, styl wolny dopuszcza ataki na nogi.
- Punkty według UWW od 1 do 5, wygrywa położenie na łopatki lub przewaga 8 punktów (styl klasyczny) albo 10 punktów (styl wolny).
- Przepisy UWW zakazują duszeń, dźwigni na przedramię i chwytów grożących złamaniem lub zwichnięciem.
Chwyt za ubranie jest w judo podstawą, w zapasach przepisy UWW go zakazują. Ataki na nogi mają styl wolny i amerykański folkstyle, judo karze je tak samo jak styl klasyczny.
Trening
| Judo | Zapasy (Wrestling) | |
|---|---|---|
| Główna forma sparingu | randori o różnej intensywności | walka na żywo przeciw oporowi |
| Inne ćwiczenia | uchi-komi, upadki (ukemi) | opisu metod nie znaleźliśmy |
| Mierzone obciążenie | randori 4 × 5 minut: tętno 174–183 na minutę u brązowych i czarnych pasów | VO2max międzynarodowych zapaśników około 53–56 ml/kg/min (Sports Medicine 2002) |
Dane opisują zaawansowanych judoków i zawodników światowej czołówki, nie zwykły trening klubowy. Proporcji techniki, sparingu i kondycji nie udało nam się udokumentować w żadnym z obu sportów.
Postępy i stopnie
| Judo | Zapasy (Wrestling) | |
|---|---|---|
| Stopnie uczniowskie | 6 kyu: pas biały, żółty, pomarańczowy, zielony, niebieski, brązowy | nie ma pasków ani stopni |
| Stopnie mistrzowskie | 10 dan, od 6. danu pas czerwono-biały | nie istnieją |
| Droga | pasy i zawody | kategorie wiekowe UWW: U15 (14–15), U17 (16–17), U20 (18–20), U23 (19–23), seniorzy od 20 lat |
| Kto uznaje poziom | Kodokan i krajowe federacje | wyniki w zawodach, w USA także system szkolny i uniwersytecki |
| Wiek pierwszego czarnego pasa | od 15 lat w Wielkiej Brytanii, zwykle 16 w USA | nie dotyczy |
Poziom zapaśnika pokazują tylko wyniki w kategoriach, judoka ma dodatkowo pas. Minimalnych okresów między stopniami w judo nie znaleźliśmy w źródłach.
Obciążenie i ryzyko
- Igrzyska 2008–2016: 9,6 urazu na 1 000 minut walki (BJSM 2021).
- Pocecco i in. (2013): najczęściej kolano, ramię i palce, około 70% urazów przy rzucie przez przeciwnika.
- Igrzyska 2008–2016: 4,8 urazu na 1 000 minut walki (BJSM 2021).
- Kerr i in. (Journal of Athletic Training 2018): szkoła średnia 2,38, uniwersytet 9,28 urazu na 1 000 ekspozycji, wstrząśnienie mózgu 5,9–15,9% urazów.
- 1997: trzech zapaśników uniwersyteckich zmarło podczas szybkiego chudnięcia (MMWR 1998), NCAA zakazała potem sauny i szczelnych kombinezonów.
- Herpes gladiatorum: na obozie u 60 ze 175 zapaśników (Belongia i in. 1991).
Dla kogo
| Judo (IJF) | Zapasy (UWW) | |
|---|---|---|
| Najniższa kategoria międzynarodowa | zawody IJF od 15 lat | U15, 14–15 lat |
| Weterani | kategorie aż powyżej 70 lat, od 60 lat bez duszeń | kategorie powyżej 35 lat |
| Kobiety na igrzyskach olimpijskich | od 1992 roku | styl wolny od 2004 roku, styl klasyczny tylko mężczyźni |
Kilka amerykańskich zapaśniczek zaczynało od judo, na przykład Clarissa Chun, mistrzyni świata 2008 w stylu wolnym.
Dzieci
| Judo | Zapasy (Wrestling) | |
|---|---|---|
| Najniższy wiek zawodniczy | na przykład australijskie Judo Victoria od 6 lat, zawody IJF od 15 lat | najniższa kategoria UWW to U15 (14–15 lat), granicy dla młodszych nie znaleźliśmy |
| Co jest dzieciom zakazane | Judo Victoria: do 15 lat dźwignie i duszenia, do 9 lat także sutemi-waza | Wrestling Canada dla U15 i U17: suplay, salto, full nelson, west point ride |
| Czas walki | Judo Victoria 2–3 minuty | UWW U15 i U17: 2 × 2 minuty |
| Masa ciała | przepisu nie znaleźliśmy | NFHS: utrata najwyżej 1,5% tygodniowo, tłuszcz co najmniej 7% u chłopców, 12% u dziewcząt |
| Urazy u młodzieży | badanie polskie (1977–1980): urazy u 5,7% młodzieży, 22,5% dorosłych | CDC (2005–06, szkoły średnie): 2,50 urazu na 1 000 ekspozycji, drugie miejsce po futbolu amerykańskim |
Samoobrona
- Randori przeciw pełnemu oporowi w stójce i w parterze.
- Rzuty, trzymania, dźwignie na łokieć i duszenia.
- Uderzenia tylko w kata.
- Walka na żywo przeciw oporowi w obaleniu, klinczu i w parterze.
- Bez chwytów za ubranie, dźwigni i duszeń.
- Uderzenia i kopnięcia przepisy zakazują.
Oba sporty trenują przeciw prawdziwemu oporowi bez uderzeń. Judo dodatkowo obejmuje dźwignie, duszenia i kata samoobronne. Źródła, które oceniałoby samoobronę w zapasach, nie znaleźliśmy.
Praktyczne zastosowanie
| Judo | Zapasy (Wrestling) | |
|---|---|---|
| Formy samoobrony | kata Kodokan goshinjutsu i Joshi-goshinho | nie ma |
| Zastosowanie zawodowe | nie udało nam się udokumentować | zastosowania wojskowego ani policyjnego nie znaleźliśmy |
| Starszy wiek | przegląd 23 badań (Sports 2023): u części mniejszy strach przed upadkiem | kategorie weteranów UWW powyżej 35 lat, badania nie znaleźliśmy |
| Kondycja | 10 zaawansowanych judoków, randori: tętno 174–183 na minutę | VO2max zawodników światowej czołówki 53–56 ml/kg/min, opis elity |
Badania opisują zaawansowanych sportowców lub wąskie grupy. Ogólnego wniosku o przydatności dla dorosłych początkujących nie można z nich wyciągnąć.
Zawody
| Judo | Zapasy (Wrestling) | |
|---|---|---|
| Igrzyska olimpijskie | od 1964 roku, z wyjątkiem 1968 | od 1896 roku, z wyjątkiem 1900 |
| Dyscypliny olimpijskie | 7 kategorii wagowych mężczyzn, 7 kobiet, drużyna mieszana | styl klasyczny, styl wolny mężczyzn, styl wolny kobiet |
| Czas walki dorosłych | 4 minuty | 2 × 3 minuty z przerwą 30 sekund, NCAA 3 + 2 + 2 minuty |
| Rozstrzygnięcie | ippon, dwa waza-ari, trzymanie 20 s, poddanie | położenie na łopatki, przewaga techniczna 8 lub 10 punktów, w pozostałych przypadkach suma punktów |
Filipińczyk Fernando Garcia startował na igrzyskach olimpijskich 1964 w zapasach, a w 1972 w judo. Sandra Bacher była w olimpijskiej drużynie USA w judo, a w zapasach została mistrzynią świata 1999.
Sprzęt i koszty
| Judo | Zapasy (Wrestling) | |
|---|---|---|
| Strój | judogi: ciężka bawełniana kurtka, spodnie, pas, w zawodach IJF biały i niebieski | trykot (singlet) z gładkiej tkaniny, przepisany przez UWW |
| Obuwie | bez obuwia | lekkie buty zapaśnicze ze wsparciem kostki |
| Ochraniacze | obowiązkowych ochraniaczy w przepisach nie znaleźliśmy | w zapasach uniwersyteckich NCAA obowiązkowy kask z ochroną uszu |
| Względne koszty | niskie | niskie |
Dostępność i organizacje
| Judo | Zapasy (Wrestling) | |
|---|---|---|
| Federacja światowa | International Judo Federation od 1951 roku, Budapeszt | United World Wrestling, dawniej FILA, nazwa UWW od 2014 roku, rok założenia źródła podają 1912 lub 1921 |
| Inne organizacje | Kodokan w Tokio | w USA USA Wrestling od 1983 roku, zapasami uniwersyteckimi zarządza NCAA |
| Uznawanie poziomu | stopnie według federacji, Kodokan nadaje stopnie judokom z całego świata | stopni nie ma, liczą się wyniki w kategoriach |
Judoka przy zmianie klubu zabiera ze sobą pas, zapaśnik wyniki w zawodach.
Przejście i łączenie
- Rzuty i praca w stójce przeciw oporowi się przenoszą.
- Trzeba przyzwyczaić się do walki bez chwytów za ubranie.
- W stylu wolnym dochodzą ataki na nogi.
- Trzeba oduczyć się dźwigni i duszeń.
- Obalenia, kontrola i kondycja z walki na żywo się przenoszą.
- Trzeba nauczyć się chwytów za judogi i upadków (ukemi).
- Trzeba oduczyć się chwytania nóg, które IJF karze.
- Trzeba nauczyć się dźwigni na łokieć i duszeń.
Lewa kolumna opisuje przejście z judo do zapasów, prawa odwrotny kierunek. Clarissa Chun, która zaczynała od judo, uznała je za dobrą podstawę do zapasów.
Formy i terminologia
Judo ma dziesięć kata uznawanych przez Kodokan, na przykład Nage-no-kata z piętnastoma rzutami ćwiczonymi na obie strony i Katame-no-kata z piętnastoma technikami w parterze. Zapasy form nie mają, technikę pokazują tylko w walce.
Kultura treningu
- Centrum to Kodokan w Tokio z pięcioma głównymi dojo, w tym żeńskim i chłopięcym.
- Japońska terminologia oraz zasady seiryoku zenyo i jita kyoei.
- Oddział żeński Kodokanu działa od 1923 roku.
- W USA zapasy opierają się na drużynach szkolnych i uniwersyteckich, pierwsze zawody międzyuczelniane odbyły się w 1903 roku.
- Obok stylów olimpijskich żyją zapasy ludowe, turecki olejowy zapas jest sportem narodowym Turcji, a turniej Kırkpınar odbywa się od 1362 roku.
- Mistrzostwa NCAA odbywają się od 1928 roku.
Częste mity
- Sportowe zapasy UWW nie są tym samym co wrestling zawodowy: ten od lat dwudziestych XX wieku przesunął się w stronę walk ustawionych i rozrywki.
- Zapasy to nie tylko style olimpijskie: kurash, pehlwani, schwingen, shuai jiao czy ssireum to zapasy ludowe, których przepisów UWW nie nadzoruje.
Co wybrać
Najczęstsze pytania
Czy judo jest rodzajem zapasów?
Nie, to osobne sporty z własnymi federacjami, IJF i UWW. Poradnik American Academy of Pediatrics zalicza jednak judo bliżej zapasów niż pozostałych sztuk walki.
Czy w zapasach wolno chwytać za nogi?
W stylu wolnym i w folkstyle tak. Styl klasyczny zakazuje chwytów poniżej pasa, judo karze chwyt za nogę upomnieniem shido.
Gdzie jest więcej urazów?
Na igrzyskach olimpijskich 2008–2016 w judo było 9,6, a w zapasach 4,8 urazu na 1 000 minut walki. Inne badania mierzą inaczej i nie umożliwiają bezpośredniego porównania.