Judo vs. Sumo
Krótka odpowiedź
Judo i sumo to japońskie walki bez uderzeń pięścią, a część kimarite w sumo pochodzi z judo. Judo toczy się w kurtce i trwa także w parterze z dźwigniami i duszeniami, w sumo przegrywa ten, kto wyjdzie z kręgu lub dotknie ziemi. Judo jest olimpijskie od 1964 roku, sumo nie jest olimpijskie, a w formie zawodowej kobiety nie rywalizują.
W skrócie
| Judo | Sumo | |
|---|---|---|
| Kraj pochodzenia | Japonia | Japonia |
| Powstanie | 1882 | Wczesna nowożytność (obecna forma) |
| Założyciel | Kano Jigoro | – |
| Kontakt | Pełny kontakt | Pełny kontakt |
| Sparing | Pełny kontakt | Pełny kontakt |
| Format zawodów | Na punkty | Pełny kontakt |
| Status olimpijski | Obecna dyscyplina olimpijska | Nieolimpijska |
| Stopnie | Tak (pasy) | Tak (tytuły) |
| Uznawanie stopni | zależnie od federacji | bez stopni |
| Strój | Kimono wymagane | Strój tradycyjny |
| Broń | Bez broni | Bez broni |
| Formy | Formy opcjonalnie | Bez form |
| Koszty względne | niskie | niskie |
| Katy i formy w encyklopedii | 5 | – |
| Techniki w encyklopedii | 104 | – |
Skale 1–5
Ocenia się typowy trening dorosłego początkującego w zwykłym klubie, z kalibracją dla wszystkich sztuk.
Z czego składa się każda sztuka
Ocena redakcyjna 0–3: ile miejsca dany obszar zajmuje w typowym treningu.
Historia i pokrewieństwo
Judo założył Jigoro Kano w 1882 roku w Tokio. Sumo nie ma założyciela, pierwsze udokumentowane historycznie walki pochodzą z roku 642. Część kimarite uznawanych przez Japan Sumo Association pochodzi z judo. Nie znaleźliśmy źródła, według którego Kano lub Kodokan przejmowali techniki z sumo.
- 712 i 720: kroniki Kojiki i Nihon Shoki opisują legendarne walki.
- 1578: Oda Nobunaga organizuje turniej na okrągłych polach zapaśniczych.
- 1757: powstaje Edo sumo kaisho, poprzednik Japan Sumo Association.
- 1882: Jigoro Kano zakłada Kodokan, judo jest olimpijskie od 1964 roku.
- 1992: powstaje International Sumo Federation (IFS) i odbywają się pierwsze mistrzostwa świata, kobiety startują w nich od 2001 roku.
Technika
- Rzuty (nage-waza) i techniki w parterze (katame-waza) w judogi z chwytem za kurtkę.
- Ippon, dwa waza-ari lub trzymanie przez 20 sekund, dźwignie tylko na łokieć, duszenia dozwolone.
- Chwyt poniżej pasa i łapanie nogi IJF karze upomnieniem shido.
- Wypychanie, rzuty i podcinanie nóg w kręgu o średnicy 4,55 m, chwyt za pas mawashi.
- Przegrywa ten, kto wyjdzie z kręgu albo dotknie ziemi czymkolwiek poza stopami.
- 82 kimarite, często używa się około tuzina, yorikiri rozstrzyga 32,4 % walk zawodowców.
- Kinjite zakazują między innymi duszeń, uderzeń pięścią, kopnięć i ciągnięcia za włosy.
Ipponzeoi, rzut przez ramię jedną ręką znany z judo, należy także do kimarite. Judoka może przy nim oprzeć kolano na macie, w sumo dotknięcie kolanem oznaczałoby przegraną. Kaio, który wcześniej trenował judo, pokonał tym rzutem Musashimaru w listopadzie 2000 roku.
Trening
| Judo | Sumo | |
|---|---|---|
| Gdzie się trenuje | klub lub dojo, centrum to Kodokan w Tokio | zawodowcy w stajni heya prowadzonej przez oyakata |
| Główna forma | randori o różnej intensywności, uchi-komi, upadki (ukemi) | poranny trening na czczo, jedzenie i sen podporządkowane przybieraniu na wadze |
| Początek | opisu pierwszych lekcji nie znaleźliśmy | nowicjusze sześć miesięcy, cudzoziemcy rok, w szkole sumo w Kokugikanie |
Proporcji techniki, sparringu i kondycji nie udało nam się udokumentować w żadnej z obu dyscyplin, treningu amatorskich klubów sumo nie znaleźliśmy w źródłach. Judo obejmuje także formy kata, sumo ich nie ma.
Postępy i stopnie
| Judo | Sumo | |
|---|---|---|
| Stopnie | 6 kyu (od białego do brązowego pasa), 10 dan | stopni amatorskich nie znaleźliśmy |
| Rangi zawodowe | brak | sześć dywizji, najwyższe to makuuchi (najwyżej 42 miejsca) i juryo (28), ich zawodnicy to sekitori |
| Szczyt | 10. dan | yokozuna: rekomenduje rada, decyduje zarząd Japan Sumo Association, nie podlega degradacji, ale przy trwałej niezdolności do walki oczekuje się odejścia |
| Wiek | shodan od 15 lat w Wielkiej Brytanii, w USA zwykle 16 | wstęp po ukończeniu obowiązkowej szkoły, zwykle do 23 lat |
Judoka awansuje po stopniach kyu i dan, zawodowy zapaśnik sumo według wyników w sześciu turniejach rocznie na liście banzuke.
Obciążenie i ryzyko
- Igrzyska olimpijskie 2008–2016: 9,6 urazu na 1 000 minut walki (BJSM 2021).
- Pocecco i in. (2013): najczęściej kolano, bark i palce dłoni, około 70 % urazów przy rzucie przez przeciwnika.
- Tsuchiya, cytowany w liście Shimakawa i Tateishi (Aspetar 2016): wśród 4 849 kontuzjowanych zawodowców w latach 1982–2007 51,2 % urazów dotyczyło kończyn dolnych, 26,3 % tułowia i 21,3 % kończyn górnych, 7,2 % szyi i głowy.
- Shimizu i in.: najczęściej naciągnięcia mięśni kulszowo-goleniowych, potem mięśni czworogłowych i przywodzicieli.
- Kinoshita i in.: u 890 nowicjuszy częstszy niż w ogólnej populacji przerost lewej komory serca.
Dla kogo
| Judo | Sumo | |
|---|---|---|
| Kobiety | rywalizują oddzielnie od mężczyzn, na igrzyskach olimpijskich od 1992 roku | w zawodowym sumo nie rywalizują ani nie wchodzą na dohyo, w IFS rywalizują od 2001 roku |
| Kategorie wagowe | siedem kategorii mężczyzn i siedem kobiet | zawodowcy bez kategorii wagowych, IFS trzy kategorie i open dla mężczyzn i kobiet |
| Wiek | imprezy IJF od 15 lat, weterani od 55 do ponad 70 lat | zawodowcy po ukończeniu obowiązkowej szkoły, zwykle do 23 lat, cudzoziemcy potrzebują dwóch poręczycieli i wizy pracowniczej |
Dzieci
| Judo | Sumo | |
|---|---|---|
| Zawody dziecięce | na przykład australijskie Judo Victoria od 6 lat, imprezy IJF od 15 lat | Hakuho Cup od 2010 roku dla dzieci mniej więcej w wieku 5–15 lat, dziewczynki od 2026 roku, ogólnokrajowe mistrzostwa dziewcząt we wanpaku sumo (Japan Times 2019) |
| Czego dzieciom nie wolno | Judo Victoria: do 15 lat dźwigni, duszeń i headlocku, do 9 lat także sutemi-waza | przepisów dziecięcych nie znaleźliśmy |
| Czas walki | Judo Victoria 2–3 minuty | przepisu nie znaleźliśmy |
| Ochrona | obowiązkowych ochraniaczy w przepisach IJF nie znaleźliśmy | dziewczynki we wanpaku sumo: mawashi na szortach i koszulce, wokół dohyo pomocnicy chroniący przed twardymi upadkami |
| Badania | polskie badanie 1977–1980: urazy u 5,7 % młodzieży w wieku 10–17 lat | badania urazów dzieci nie znaleźliśmy |
Samoobrona
- Randori przy pełnym oporze w stójce i w parterze.
- Rzuty, trzymania, dźwignie na łokieć i duszenia.
- Uderzenia tylko w kata, kata samoobrony to Kodokan goshinjutsu i Joshi-goshinho.
- Pełny opór w klinczu i przy wypychaniu.
- Bez uderzeń pięścią, kopnięć i duszeń, walka kończy się wyjściem z kręgu lub dotknięciem ziemi.
- Walki w parterze przepisy nie obejmują.
Obie dyscypliny trenuje się przeciw prawdziwemu oporowi, bez uderzeń pięścią. Sumo obejmuje dystans klinczu i wypychanie, judo dodatkowo pracę w parterze i kata samoobrony. Źródła oceniającego samoobronę w sumo nie znaleźliśmy.
Praktyczne zastosowanie
| Judo | Sumo | |
|---|---|---|
| Starszy wiek | przegląd 23 badań (Sports 2023): u części osób mniejszy lęk przed upadkiem, weterani IJF od 60 lat bez duszeń | kategorii weteranów ani badania nie znaleźliśmy |
| Badania zdrowotne | 10 zaawansowanych judoków, randori: tętno 174–183 na minutę | Kanda i in. (J Sports Sci Med 2009): u 146 zapaśników najwyższej dywizji z lat 1926–1989 wyższe BMI było czynnikiem prognostycznym zgonu |
| Masa ciała | kategorie wagowe | średnia najwyższej dywizji 125 kg (1969), 166 kg (styczeń 2019) |
| Formy samoobrony | kata Kodokan goshinjutsu i Joshi-goshinho | programu samoobrony nie znaleźliśmy |
Badania nad sumo opisują zawodowców z celowym przybieraniem na wadze, badania nad judo zaawansowanych sportowców lub starszych ćwiczących. Programu rekreacyjnego ani badania kondycyjnego amatorskiego sumo nie znaleźliśmy. Ogólnego wniosku o przydatności dla dorosłych początkujących nie można z nich wyciągnąć.
Zawody
| Judo | Sumo | |
|---|---|---|
| Igrzyska olimpijskie | od 1964 roku, z wyjątkiem 1968, kobiety od 1992 roku | sumo nie jest olimpijskie, status olimpijski jest celem IFS |
| Główne zawody | igrzyska olimpijskie, siedem kategorii mężczyzn i siedem kobiet | sześć turniejów zawodowych rocznie po 15 dni, mistrzostwa świata IFS od 1992 roku |
| Czas walki | 4 minuty | w najwyższej dywizji zawodowej najwyżej 4 minuty, potem przerwa mizu-iri i nowa runda, długości walki amatorskiej nie znaleźliśmy |
| Rozstrzygnięcie | ippon, dwa waza-ari, trzymanie 20 s | wyjście z kręgu lub dotknięcie ziemi, orzeczenie gyoji mogą przeanalizować shimpan (mono-ii) |
Po dwóch nierozstrzygniętych rundach zawodowe przepisy sumo znają remis hikiwake, ostatnio we wrześniu 1974 roku. Punktacji walk amatorskich według IFS nie znaleźliśmy.
Sprzęt i koszty
| Judo | Sumo | |
|---|---|---|
| Strój | judogi: ciężka bawełniana kurtka, spodnie i pas, w zawodach IJF białe i niebieskie | mawashi, pas długi na około 9 m, zawodowcy wyższej rangi noszą w turnieju jedwabne, niżsi czarne bawełniane |
| Amatorzy | – | mężczyźni mogą nosić pod mawashi szorty, kobiety noszą trykot |
| Powierzchnia | tatami | dohyo: gliniane, w amatorskim sumo także z folii położonej na matach |
| Ochraniacze | obowiązkowych w przepisach IJF nie znaleźliśmy | obowiązkowych nie znaleźliśmy |
| Względne koszty | niskie | niskie |
Dostępność i organizacje
| Judo | Sumo | |
|---|---|---|
| Federacja światowa | International Judo Federation od 1951 roku, Budapeszt | International Sumo Federation (IFS) od 1992 roku, Tokio, uznana przez MKOl |
| Inne organizacje | Kodokan w Tokio | zawodowym sumo zarządza Japan Sumo Association, nowicjuszy mogą trenować tylko oyakata z udziałem kabu (105 udziałów) |
| Uznawanie poziomu | Kodokan nadaje stopnie judokom z całego świata, poza tym według federacji | ranga zawodowa obowiązuje na liście banzuke, stopni amatorskich nie znaleźliśmy |
Przejście i łączenie
- Rzuty i praca w chwycie przeciw oporowi się przenoszą.
- Chwyt przesuwa się z kurtki na pas mawashi.
- Przyzwyczaić się, że dotknięcie ziemi kolanem lub ręką oznacza przegraną.
- Oduczyć się duszenia, które kinjite zakazują, i walki w parterze.
- Praca w klinczu i wypychanie przeciw oporowi się przenoszą.
- Nauczyć się chwytów za judogi i upadków (ukemi).
- Nauczyć się walki w parterze: trzymań, dźwigni na łokieć i duszeń.
- Oduczyć się łapania nogi, które IJF karze.
Lewa kolumna opisuje przejście z judo do sumo, prawa kierunek przeciwny. Judo przez pewien czas trenował Kaisei Ichiro, zawodowiec od 2006 roku o najwyższej randze sekiwake, w młodości uprawiał je Ryuko Go, który przeszedł do sumo w wieku 16 lat. Zapaśników sumo, którzy przeszli do judo, nie znaleźliśmy.
Kultura treningu
- Centrum to Kodokan w Tokio z pięcioma głównymi dojo, w tym żeńskim i chłopięcym.
- Zasady seiryoku zenyo i jita kyoei, czyli skuteczne wykorzystanie energii i wzajemny pożytek.
- Zawodowcy mieszkają w stajniach heya, niżsi rangą zapaśnicy wstają około 4 do 5 rano do prac i przygotowania posiłków.
- Yokozuna nosi podczas ceremonii wejścia linę tsuna, pierwsza ceremonia nowego yokozuny odbywa się w świątyni Meiji w Tokio.
- Amatorskie sumo kładzie według Sumo Fan Magazine mniejszy nacisk na elementy religijne.
Co wybrać
Najczęstsze pytania
Czy judo wywodzi się z sumo?
Źródła tego nie potwierdzają. Przejęcia technik z sumo do judo nie znaleźliśmy, udokumentowany jest kierunek przeciwny: część kimarite pochodzi z judo, na przykład ipponzeoi.
Czy kobiety mogą walczyć w sumo?
W zawodowym sumo nie, kobiety nie rywalizują tam ani nie wchodzą na dohyo. IFS dopuszcza je do zawodów od 2001 roku i ma dla nich trzy kategorie wagowe oraz open.
Czy sumo ma kategorie wagowe?
Zawodowe sumo nie. Amatorskie według IFS tak, mężczyźni do 85, do 115, powyżej 115 kg i open. Judo ma na igrzyskach olimpijskich siedem kategorii dla każdej płci.