Kano Jigoro

Podstawowe informacje

Data urodzenia10/12/1860

Data śmierci4/5/1938

Kraj pochodzeniaJaponia

ZawódNauczyciel szkolny, Urzędnik

Biografia

Kano Jigoro urodził się 28. dnia 10. miesiąca 1860 roku według ówczesnego kalendarza księżycowego, czyli 10 grudnia 1860, w Mikage, dziś części Kobe. Kodokan i IJF obchodzą jego urodziny 28 października. Jest twórcą judo. Na Uniwersytecie Tokijskim w latach 1877–1881 studiował nauki polityczne i ekonomię, a w 1882 roku ukończył filozofię moralną i estetykę.

Jujutsu uczył się u Fukuda Hachinosuke i Iso Masatomo ze szkoły Tenjin Shinyo-ryu oraz u Iikubo Tsunetoshi ze szkoły Kito-ryu. Według chronologii Kodokanu w lutym 1882 roku otworzył prywatną szkołę Kano juku, a w maju 1882 roku Kodokan w buddyjskiej świątyni Eisho-ji w dzielnicy Shitaya w Tokio, początkowo na powierzchni dwunastu mat tatami.

Wprowadził system stopni kyu i dan oraz rozróżnienie pasów według koloru. Jest twórcą kata Nage-no-kata, Katame-no-kata i Ju-no-kata. Filozofię judo streszczają jego hasła seiryoku zenyo (maksymalna skuteczność) i jita kyoei (wzajemny pożytek). Wśród jego uczniów byli Mitsuyo Maeda, Kenji Tomiki, Tsunetane Oda i Minoru Mochizuki. W Dai Nippon Butoku Kai kierował od 1899 roku komisją do spraw randori, a od 1906 roku komisją do spraw kata jujutsu. W 1922 roku umożliwił Gichin Funakoshi publiczny pokaz karate i zaprosił go do Kodokanu, w 1927 roku spotkał się na Okinawie z Chojun Miyagi i Kenwa Mabuni.

Tokijską Wyższą Szkołą Normalną kierował z przerwami w latach 1893–1920. Od 1909 roku był pierwszym Azjatą w Międzynarodowym Komitecie Olimpijskim, a w lipcu 1936 roku zdobył w Berlinie dla Tokio organizację igrzysk 1940. Zmarł 4 maja 1938 roku na zapalenie płuc na pokładzie statku Hikawa Maru w drodze powrotnej z sesji MKOl w Kairze. Według Wikipedii w 1999 roku został wprowadzony do Galerii Sław Międzynarodowej Federacji Judo.

Młodość

Kano Jigoro pochodził z Mikage w prowincji Settsu, dziś części Kobe. Był trzecim synem i piątym dzieckiem Jirosaku i Sadako, rodzina prowadziła browar sake i handel morski. Ojciec Jirosaku (1813–1885) pełnił według IJF wysokie stanowisko urzędnicze w marynarce. Po śmierci matki w 1869 roku przeniósł się z ojcem do Tokio, Uniwersytet Tsukuba podaje przeprowadzkę w 1870 roku.

Według własnej opowieści od siódmego roku życia uczył się kaligrafii i chińskich klasyków u malarza Yamamoto Chikuun, później angielskiego w szkołach prywatnych i w szkole Kaisei. Jako chłopiec był mały i słaby. Według biografa Andy Adams w młodości miał około 157 centymetrów wzrostu i ważył około 41 kilogramów, i to właśnie skłoniło go do jujutsu. W 1877 roku rozpoczął naukę na Uniwersytecie Tokijskim.

W 1891 roku ożenił się z Sumako Takezoe i mieli dziewięcioro dzieci. Syn Risei Kano został w 1946 roku trzecim prezesem Kodokanu.

Szkolenie i nauczyciele

Pierwszym nauczycielem jujutsu był według Adamsa Fukuda Hachinosuke ze szkoły Tenjin Shinyo-ryu, do którego polecił go ortopeda Yagi Teinosuke. Fukuda zmarł w 1879 roku, a Kano został asystentem Iso Masatomo z tej samej szkoły, znanego z nacisku na kata. W szkole Kito-ryu trenował u Iikubo Tsunetoshi, mistrza rzutów, od którego według Wikipedii otrzymał w październiku 1883 roku certyfikat menkyo.

Według tradycji wymyślił technikę kata-guruma po tym, jak pokonał go cięższy Fukushima Kenkichi. Pierwszym uczniem, który w 1883 roku uzyskał stopień shodan, był według pracy akademickiej Mike Callan Tomita Tsunejiro. Zasady stopni dan i kyu ogłosił Kodokan 5 czerwca 1920 roku.

Wkład i innowacje

Według chronologii Kodokanu Kano otworzył w lutym 1882 roku prywatną szkołę Kano juku, a w maju 1882 roku Kodokan w świątyni Eisho-ji. W 1884 roku według Adamsa powstał statut, odbył się pierwszy mecz czerwonych z białymi, a Kano ogłosił nazwę Kodokan judo. Wielkie dojo Kodokanu zostało uroczyście otwarte 20 maja 1894 roku, 3 maja 1909 roku Kodokan stał się fundacją, a w 1911 roku rozpoczął kurs kształcenia nauczycieli judo. W 1922 roku Kano założył stowarzyszenie Kodokan Bunkakai, a w listopadzie 1930 roku odbyły się pierwsze mistrzostwa całej Japonii.

Równie wyraźnie działał w szkolnictwie. Tokijską Wyższą Szkołą Normalną, poprzedniczką dzisiejszego Uniwersytetu Tsukuba, kierował z przerwami od 1893 do 1920 roku, a liczba studentów wzrosła z 86 do 724. W 1908 roku wprowadził judo i kendo jako przedmioty obowiązkowo-wybieralne, a w 1915 roku czteroletni program wychowania fizycznego.

W 1909 roku został pierwszym azjatyckim członkiem Międzynarodowego Komitetu Olimpijskiego, w 1911 roku założył Japońskie Stowarzyszenie Sportowe (Dai Nippon Taiiku Kyokai), a w 1912 roku poprowadził japońską ekipę na igrzyska olimpijskie w Sztokholmie. W lipcu 1936 roku zdobył w Berlinie dla Tokio organizację igrzysk 1940, potwierdzoną 12 marca 1938 roku w Kairze.

Filozofia i zasady

Kodokan podaje jako cel treningu wzmocnienie ciała przez ćwiczenie ataku i obrony, rozwój umysłu dla doskonalenia charakteru oraz przyczynianie się do dobra społeczeństwa. Według kroniki Uniwersytetu Tsukuba Kano ogłosił w 1922 roku, zakładając Kodokan Bunkakai dwie główne zasady: seiryoku zenyo, najskuteczniejsze wykorzystanie siły, i jita kyoei, wzajemny pożytek.

W wykładzie dla Parnassus Society w Atenach 5 czerwca 1934 roku wyłożył je jako najwyższe celowe wykorzystanie energii umysłowej i fizycznej oraz jako wzajemną pomoc i ustępstwa prowadzące do wzajemnego pożytku. Judo nie było według niego tylko sztuką walki, lecz metodą wychowania ciała i umysłu możliwą do zastosowania w całym życiu.

Legendy i udokumentowane fakty

Data urodzenia w źródłach się różni. Kano urodził się 28. dnia 10. miesiąca 1860 roku według ówczesnego kalendarza księżycowego, co odpowiada 10 grudnia 1860, i tak datę przelicza Uniwersytet Tsukuba. Kodokan i IJF obchodzą jego urodziny 28 października, jak według IJF obchodził je sam Kano.

Rozchodzą się także daty powstania Kodokanu. Andy Adams podaje luty 1882 i dziewięciu uczniów, Kodokan rozróżnia luty 1882 dla szkoły Kano juku i maj 1882 dla Kodokanu, a z rokiem 1884 wiąże statut i nazwę Kodokan judo.

Rozpowszechnione przekonanie, że Kano dążył do włączenia judo do igrzysk olimpijskich, ma słabe oparcie. Historyk Joseph Svinth przytacza ówczesne doniesienia, według których Kano w 1922 roku ustąpił z kierownictwa stowarzyszenia lekkoatletycznego z powodu sporów o zawodowców, ale to, że nie chciał judo na igrzyskach, jest wnioskiem Svintha, a nie udokumentowaną wypowiedzią Kano. Legenda o otruciu w drodze powrotnej z Kairu nie jest udokumentowana, oficjalną przyczyną śmierci jest zapalenie płuc. Anegdotę o zatopionym statku z sake podaje tylko Adams.

Dziedzictwo

Kano zmarł 4 maja 1938 roku na zapalenie płuc na pokładzie statku Hikawa Maru w drodze powrotnej z sesji MKOl w Kairze, jego ciało dotarło 6 maja do Yokohamy. Drugim prezesem Kodokanu został 18 grudnia 1938 roku jego siostrzeniec lub bratanek Jiro Nango, trzecim w 1946 roku syn Risei Kano. Igrzyska w Tokio 1940 nie odbyły się z powodu wojny. Judo weszło do programu olimpijskiego 22 sierpnia 1960, a o medale walczono po raz pierwszy na igrzyskach w Tokio w październiku 1964.

W setną rocznicę urodzin Kodokan odsłonił 29 października 1960 jego posąg, a 9 października 1968 roku powstał w świątyni Eisho-ji pomnik miejsca narodzin Kodokan judo. W rodzinnym Kobe stoi od grudnia 2018 roku pomnik miejsca urodzenia, a w publicznej hali Mikage jest kącik pamiątkowy. Uniwersytet Tsukuba wymienia go jako kluczową postać swojej historii, a według Wikipedii w 1999 roku został wprowadzony do Galerii Sław IJF.

Nauczyciele, uczniowie i rodzina

Powiązane sztuki walki

Kata i formy

Cytaty