Katame-no-Kata

Podstawowe informacje

O kata

Katame no kata to kata judo w parach, w której tori pokazuje na partnerze uke piętnaście technik walki w parterze. Kodokan dzieli je na trzy grupy po pięć: unieruchomienia (osaekomi waza) Kesa Gatame, Kata Gatame, Kami Shiho Gatame, Yoko Shiho Gatame i Kuzure Kami Shiho Gatame, duszenia (shime waza) Kata Juji Jime, Hadaka Jime, Okuri Eri Jime, Kataha Jime i Gyaku Juji Jime oraz dźwignie (kansetsu waza) Ude Garami, Ude Hishigi Juji Gatame, Ude Hishigi Ude Gatame, Ude Hishigi Hiza Gatame i Ashi Garami. Tori zbliża się do uke w klęku kyoshi z odległości toma, około 1,2 metra, do chikama, około 30 centymetrów. Według kryteriów IJF każda technika kończy się dopiero powrotem do kyoshi. Przy każdym unieruchomieniu uke trzykrotnie próbuje się uwolnić, a tori musi na każdą próbę odpowiedzieć logiczną reakcją; przy duszeniach i dźwigniach próba ucieczki jest tylko jedna. Ostatnia technika, Ashi Garami, jako jedyna zaczyna się w stójce: tori próbuje Tomoe Nage, uke broni się krokiem w przód, a tori blokuje mu kolano dźwignią. Według Bradica i Callana (materiały EJU, 2016) chodzi o dźwignię, którą dzisiejsza walka sportowa zakazuje. Kodokan wymaga tej katy na egzaminie na 3. dan.

Kata w poszczególnych stylach

Znaczenie nazwy

Angielska Wikipedia tłumaczy nazwę 固の形 jako Forms of grappling, czyli formy chwytów, i opisuje katę jako pokaz pojęć katame waza (固技), technik walki w parterze. Kodokan podaje, że judoka uczy się z niej zasad i stosowania prawidłowego trzymania, odpowiedzi na nie, duszenia i dźwigni stawowych.

Twórca i historia

Według Kodokanu kata powstała razem z Nage no kata około lat Meiji 17–18, czyli w latach 1884–1885, i podobno miała początkowo dziesięć technik, później piętnaście. Angielska Wikipedia podaje powstanie w Kodokanie w latach 1884–1887 i wskazuje jako autora Jigoro Kano. Bradic i Callan (2016), powołując się na Bennetta (2009), piszą, że w 1906 roku Kano przedstawił Butokukai piętnaście technik tej katy, które ten przyjął po drobnych zmianach; w innym miejscu tego samego tekstu jest jednak napisane, że miała dziesięć technik aż do 1915 roku. Nie udało nam się jednoznacznie ustalić ze źródeł, kiedy dokładnie przybyło pięć technik.

Bunkai – zastosowania

Bradic i Callan (materiały EJU, 2016) analizują pierwszą grupę jako trening akcji i reakcji: pięć unieruchomień, piętnaście prób ucieczki uke i piętnaście odpowiedzi tori daje razem trzydzieści pięć elementów technicznych. Przy Kesa Gatame, według nich, uke najpierw chwyta ramię tori i próbuje się przekręcić, potem wsuwa kolano między tori a matę i na koniec próbuje ucieczki mostkiem; tori na każdą próbę odpowiada zmianą pozycji.

Na zawodach

IJF zalicza Katame no kata do pięciu oficjalnych kat swoich zawodów, obok Nage no kata, Ju no kata, Kime no kata i Kodokan Goshin Jutsu. Na tatami ocenia pięciu sędziów, każda technika dostaje od 1 do 10 punktów. Technika wykonana poza kolejnością liczy się jako zapomniana: dostaje zero, a łączny wynik pary dzieli się raz przez dwa. Na koniec katy tori cofa się o dwa kroki, a uke o jeden, oboje w klęku kyoshi poprawiają judogę, wstają, robią krok w tył i się kłaniają. Miejsce startowe katy wybiera uke, zgodnie z kryteriami IJF.

Klasyfikacja na zawodach

• Judo IJF (Międzynarodowa Federacja Judo) – Judo — Oficjalna lista kata ↗

W programach egzaminacyjnych

• System IJF (stopnie dan): 2. dan