Filmy ze sztuką Koryū bujutsu (kobudō)

Przegląd egzotycznej broni z mangi — ostrza wachlarzowe, podwójne kosy, kombinacje, które nigdy nie istniały. Ciekawe, że obok pojawia się całkiem konwencjonalne kenjutsu, więc różnica między wymyślonym a udokumentowanym jest widoczna w jednym filmie obok siebie.

Miecz z odwróconym ostrzem (sakabatō) jest wymyślony, ale działa jako czytelny skrót napięcia między skutecznością w walce a odmową zabijania. Choreografia łączy kenjutsu z hongkońskim tempem; odtwórca głównej roli Takeru Satoh wykonał większość scen sam.

Finałowa bitwa trwa blisko trzy kwadranse i jest rzadką próbą pokazania, co wyczerpanie robi z szermierzem: ostrza tępieją i pękają, technika się rozpada, walka przechodzi w zapasy. Gatunek prawie nigdy tego nie pokazuje.

Aktorzy przeszli miesiące treningu kendo i kenjutsu pod okiem japońskich nauczycieli i widać to w pracy z bokkenem. Postać Katsumoto jest luźno inspirowana Saigō Takamorim i powstaniem Satsumy z 1877 roku, ale film zbija kilka warstw historycznych w jedną.

Zatōichi trzyma ostrze odwrócone w lasce — chwyt gyakute, którego niewidomy szermierz realnie mógłby użyć tylko na bliskim dystansie. Kitano skrócił pojedynki do ułamka sekundy, co w całym gatunku jest najbliższe temu, jak skończyłaby się walka z dobycia.

Pojedynek we wnętrzu należy do najdokładniejszych w gatunku: bohater walczy krótkim mieczem, bo długi jest w zamkniętym pomieszczeniu obciążeniem. Właśnie ta decyzja jest treścią koryū, a filmy zwykle ją pomijają.

Źródło przesadzonej krwi w filmie samurajskim — stąd wzięli ją późniejsi twórcy, z Tarantino włącznie. Techniki wywodzą się z realnego kenjutsu; uzbrojony wózek to jednak czysta inwencja mangi.

Postać stosuje tak zwany styl płynnego miecza — podejście oparte na tym, że przeciwnik nie odczyta zamiaru z gardy. To konstrukcja filmowa, ale trafia w realny problem: w koryū czyta się zamiar, nie ruch.

Najostrzejsza filmowa krytyka kodeksu samurajskiego. Pojedynek na trawiastym polu nakręcono bez muzyki i w realnym dystansie — widz widzi, ile trwa pokonanie odległości miecza, co gatunek zwykle skraca.

Niska, niedbała garda Mifunego to kino, nie technika szkolna — Kurosawa zbudował ją z postaci. Za to dobycie i pojedyncze cięcie odpowiadają istocie battōjutsu: rozstrzygnąć starcie przed drugim ruchem.

Kurosawa kazał aktorom przez miesiące ćwiczyć drewnianymi mieczami i celowo usunął efekt: pojedynki są krótkie, brudne i kończą się jednym cięciem. Postać Kyūzō pokazuje, jak wygląda prawdziwa przewaga w wyszkolonej szermierce — przeciwnik nie zdąży nic zrobić.

Musashi był postacią historyczną i założycielem szkoły Niten Ichi-ryū, ćwiczonej do dziś. Film opiera się na powieści Eijiego Yoshikawy, a nie na własnej Księdze pięciu kręgów Musashiego — większość scen jest więc literacka, nie udokumentowana.

Musashi był postacią historyczną i założycielem szkoły Niten Ichi-ryū, ćwiczonej do dziś. Film opiera się na powieści Eijiego Yoshikawy, a nie na własnej Księdze pięciu kręgów Musashiego — większość scen jest więc literacka, nie udokumentowana.

Tarantino świadomie miesza hongkońskie kung-fu, japoński film samurajski i spaghetti western. Katana od Hattoriego Hanzō to ukłon w stronę realnej postaci historycznej — ninja z okresu Edo — ale sama walka jest stylizacją, nie kenjutsu.

Kurosawa kazał aktorom przez miesiące ćwiczyć drewnianymi mieczami i celowo usunął efekt: pojedynki są krótkie, brudne i kończą się jednym cięciem. Postać Kyūzō pokazuje, jak wygląda prawdziwa przewaga w wyszkolonej szermierce — przeciwnik nie zdąży nic zrobić.