The Last Samurai

The Last Samurai to amerykański film w reżyserii Edwarda Zwicka z 2003 roku, historyczny dramat akcji osadzony w Japonii w czasach modernizacji Meiji. Główne role grają Tom Cruise, Ken Watanabe i Hiroyuki Sanada, który ćwiczył Shorinji kempo i karate Kyokushin, gdzie zdobył czarny pas, i był uczniem Sonny'ego Chiby w Japan Action Club. Amerykański weteran Nathan Algren (Cruise) zostaje wynajęty, aby wyszkolić nową japońską armię cesarską. W Japonii styka się z tradycyjnym rodem wojowników, którego przedstawiciela Katsumoto gra Watanabe, i uczy się japońskiej kultury oraz kenjutsu, szermierki japońskim mieczem. Sanada gra szermierza Ujio. Sceny treningowe przypominają według recenzentki z ejmas.com, która sama ćwiczy sztuki walki od osiemnastu lat, kenjutsu z drewnianymi mieczami w parach, a nie kendo. Techniki szermiercze wyglądają jej zdaniem dość wiarygodnie, jednak dźwięki dobywania miecza w finałowej bitwie są sprzeczne z japońską techniką szermierczą. Zwick studiował japońską historię, obsadził japońskich aktorów i pracował z trenerami językowymi. Zdjęcia kręcono głównie w regionie Taranaki w Nowej Zelandii, gdzie góra Taranaki przypomina Fuji, a także w Kioto i Himeji. W Japonii film miał wyższe wpływy niż w USA: według japońskiej Wikipedii obejrzało go 14,1 miliona widzów, a wśród filmów wprowadzonych w Japonii w 2004 roku był pierwszy. Ken Watanabe został nominowany do Oscara za rolę drugoplanową Katsumoto, Tom Cruise do Złotego Globu.

Sztuki walki w dziele

Choreografia walk

Walki i trening prowadził koordynator kaskaderów Nick Powell, który według Kung-fu Kingdom startował dla Wielkiej Brytanii w taekwondo i z brytyjską drużyną wushu zdobył srebro. Tom Cruise powiedział, że przygotowanie fizyczne zajęło mu prawie rok, że z Powellem robił, jak twierdzi, „różne chińskie ćwiczenia szermiercze” wzmacniające przedramiona i ramiona oraz że przybrał 25 funtów mięśni. Hiroyuki Sanada mówi, że od początku uczył Cruise'a nosić kimono i trzymać miecz, i to w bardzo tradycyjny sposób; choreograf i koordynator walk byli według niego zachodni, a on poprawiał ruchy, które wyglądały zbyt zachodnio. Scenę treningową i bitwę w deszczu z Cruise'em kręcono według Sanady zawsze dwa dni, trening płynnie i w sposób kontrolowany, bitwę celowo chaotycznie. Recenzentka z ejmas.com uważa, że Powell musi dzielić zasługi za zaprojektowanie treningów szermierczych i scen walk z Sanadą, którego praca nie została wymieniona w napisach.

Fakty i fikcja

Film nie przedstawia jednego konkretnego wydarzenia, lecz łączy w jedną opowieść sytuacje z wojny boshin, powstania satsumskiego i podobnych buntów. Powstanie satsumskie trwało od 29 stycznia do 24 września 1877 roku i prowadził je Saigo Takamori. Wywołało je zniesienie przywilejów samurajów, w tym rent ryżowych, oraz wywóz broni z arsenałów; armia rządowa użyła nowoczesnych karabinów i dział. Postać Katsumoto wzoruje się na Saigo Takamorim. Algren jest bardzo luźno wzorowany na francuskich oficerach Eugène Collache i Jules Brunet. Brunet przybył do Japonii w 1867 roku jako instruktor wojskowy, po upadku siogunatu odmówił wyjazdu i w 1869 roku walczył o republikę Ezo pod Hakodate; jego udziału w powstaniu satsumskim nie znaleźliśmy w źródłach. Historyczka Cathy Schultz zwraca uwagę, że wielu samurajów nie sprzeciwiało się modernizacji Meiji z bezinteresownych pobudek, ale dlatego, że zagrażała ich pozycji uprzywilejowanej warstwy wojowników.

Ludzie i sztuki walki

• Edward ZwickReżyseria
• Nick PowellChoreografia walk· Wushu taolu (faktycznie trenuje)
• Tom CruiseAktor — jako Nathan Algren· Koryū bujutsu (kobudō) (odgrywa sztukę w roli)
• Ken WatanabeAktor — jako Katsumoto Moritsugu· Koryū bujutsu (kobudō) (odgrywa sztukę w roli)
• Hiroyuki SanadaAktor — jako Ujio· Koryū bujutsu (kobudō) (odgrywa sztukę w roli)
• Hiroyuki SanadaKonsultant

Nagrody

• Nominacja · Academy Awards, Best Supporting Actor (Ken Watanabe) (2004)
• Nominacja · Golden Globe, Best Actor (Tom Cruise) (2004)