The Twilight Samurai

The Twilight Samurai (po japońsku Tasogare Seibei) to japoński film fabularny w reżyserii Yoji Yamady z 2002 roku. Powstał na motywach prozy pisarza Shuhei Fujisawy i rozgrywa się w połowie XIX wieku, kilka lat przed restauracją Meiji. Główną postacią jest Seibei Iguchi, zubożały samuraj niskiej rangi, uwięziony na podrzędnym stanowisku urzędniczym, w którego rolę wcielił się Hiroyuki Sanada. Przełożeni Seibei odkrywają, że jest uczniem zdolnego szermierza i że wyszkolono go w walce krótkim mieczem kodachi. Właśnie ta umiejętność staje się ważna dla dalszej akcji. Sztukę walki film pokazuje jako japońską szermierkę kataną i kodachi, ujętą realistycznie i bez stylizacji. W jednej scenie Seibei staje naprzeciw przeciwnika tylko z bambusowym kijem zamiast miecza. Główny pojedynek toczy się we wnętrzu, a przeciwnikiem Seibei jest w nim Zenemon Yogo, którego gra tancerz Min Tanaka. Na 76. ceremonii film był nominowany do Oscara dla najlepszego filmu obcojęzycznego, jako pierwszy japoński obraz od 22 lat. Na 26. Japan Academy Film Prize zdobył dwanaście nagród, wśród nich za najlepszy film, reżyserię i scenariusz; Sanada otrzymał nagrodę dla najlepszego aktora, a Min Tanaka za rolę drugoplanową. Jako drugą część trylogii Yamady podaje się film The Hidden Blade (2004).

Sztuki walki w dziele

Powstanie

Scenariusz opiera się na prozie Shuhei Fujisawy, jednak źródła różnią się co do tego, z ilu dzieł. Angielska Wikipedia podaje jedno opowiadanie, po angielsku zatytułowane The Bamboo Sword (po japońsku Takemitsu shimatsu). Japońska Wikipedia wymienia trzy dzieła Fujisawy: たそがれ清兵衛 (Tasogare Seibei), 竹光始末 (Takemitsu shimatsu) i 祝い人助八. Japoński tytuł filmu przejmuje tytuł pierwszego z nich i dosłownie znaczy „Twilight Seibei”, czyli imię bohatera z przydomkiem; międzynarodowy tytuł dystrybucyjny The Twilight Samurai zastępuje imię postaci słowem samuraj.

Choreografia walk

Sceny szermiercze (po japońsku 殺陣, tate) przygotowali choreografowie 久世浩 i 夏坂祐輝. Reżyser Yamada kładł nacisk na konsekwentny realizm: sceny nocne kręcił w rzeczywistej ciemności, a pojedynek we wnętrzu otrzymał surową choreografię zamiast stylizowanej akcji. Przeciwnika Seibei w tym pojedynku gra Min Tanaka, tancerz związany z butoh i z warsztatami Body Weather, dla którego był to debiut aktorski; według japońskiej Wikipedii zwrócił uwagę właśnie w scenach walki. Hiroyuki Sanada pierwotnie planował karierę aktora akcji, studiował Shorinji kempo, a później Kyokushin karate, w którym zdobył czarny pas, i był członkiem Japan Action Club Sonny'ego Chiby. Tego, że ćwiczył jakąś szkołę japońskiej szermierki, nie znaleźliśmy w źródłach.

Ludzie i sztuki walki

• Yoji YamadaReżyseria
• 久世浩Choreografia walk· Koryū bujutsu (kobudō)
• 夏坂祐輝Choreografia walk· Koryū bujutsu (kobudō)
• Hiroyuki SanadaAktor — jako Seibei Iguchi· Koryū bujutsu (kobudō) (odgrywa sztukę w roli)
• Min TanakaAktor — jako Zenemon Yogo· Koryū bujutsu (kobudō) (odgrywa sztukę w roli)

Nagrody

• Nagroda · Japan Academy Film Prize (26th), Best Picture (2003)
• Nagroda · Japan Academy Film Prize (26th), Best Actor (Hiroyuki Sanada) (2003)
• Nagroda · Japan Academy Film Prize (26th), Best Supporting Actor (Min Tanaka) (2003)
• Nominacja · Academy Awards (76th), Best Foreign Language Film (2004)