Samurai I: Musashi Miyamoto

Samurai I: Musashi Miyamoto (w oryginale Miyamoto Musashi) to japoński film w reżyserii Hiroshiego Inagakiego, nakręcony przez studio Toho. W Japonii miał premierę 26 września 1954 roku i jest pierwszą częścią trylogii, po której nastąpiły Samurai II: Duel at Ichijoji Temple (1955) i Samurai III: Duel at Ganryu Island (1956). Pierwowzorem jest powieść Musashi Eiji Yoshikawy, drukowana w odcinkach w dzienniku Asahi Shimbun w latach 1935–1939; scenariusz opiera się na adaptacji Hideji Hojo. Powieść wyrasta z wydarzeń historycznych, ale dodaje postaci zmyślone, a Edwin O. Reischauer nazwał ją „Gone with the Wind of Japan”. Film Inagakiego trzyma się jej wersji, więc życie prawdziwego szermierza oddaje tylko swobodnie. Toshiro Mifune gra Takezo, młodego mężczyznę, w którym opowieść przedstawia przyszłego Miyamoto Musashiego. Sytuacja wyjściowa nawiązuje do bitwy pod Sekigaharą, choć historycy kwestionują udział prawdziwego Musashiego w niej. Prawdziwy Miyamoto Musashi urodził się około 1583 roku, a zmarł 13 czerwca 1645 roku. Założył szkołę szermierki Niten Ichi-ryu, w której walczy się jednocześnie kataną i wakizashi, a w ostatnim roku życia ukończył w jaskini Reigando dzieło Gorin no sho. Nie znaleźliśmy w źródłach, czy film pokazuje jego styl dwóch mieczy. Na 28. gali Oscarów film otrzymał honorową nagrodę Akademii dla filmu obcojęzycznego roku 1955.

Sztuki walki w dziele

Choreografia walk

Według angielskiej Wikipedii sceny walk całej trylogii zaprojektował Yoshio Sugino ze szkoły Tenshin Shoden Katori Shinto-ryu, który prowadził szermierkę także w Seven Samurai. Według artykułu o nim odszedł od wcześniejszego stylu, na który wpłynęło kabuki, i dążył do jak najbardziej realistycznych pojedynków. Nie udało nam się udokumentować imiennego kredytu przy tej pierwszej części; przy drugiej angielska Wikipedia podaje choreografię Tokuho Azumy i Yoshio Sugino. Według krytyka cytowanego przez angielską Wikipedię pojedynki trylogii są „względnie wstydliwe” i nie pokazują rozlewu krwi, jaki oznaczałyby prawdziwe pojedynki. Esej Prince'a zwraca uwagę, że Inagaki od starć mieczy często przecina na otaczający obraz, na przykład na powiewające wstęgi, a niektóre pojedynki pomija elipsą. Trylogię nakręcono w proporcjach obrazu 1,33:1, a pierwszy film, w przeciwieństwie do dwóch pozostałych, kręcono w plenerze.

Fakty i fikcja

Fakty historyczne o Musashim i fikcja Yoshikawy przenikają się w trylogii Inagakiego. Za udokumentowane uważa się trzy pojedynki z rodem Yoshioka w Kioto w 1604 roku oraz pojedynek z Sasakim Kojiro na wyspie Ganryu 13 kwietnia 1612 roku; są one tematem kolejnych części trylogii. Tradycyjna liczba 62 pojedynków bez porażki jest w większości starć słabo udokumentowana. Sporny jest też udział Musashiego w bitwie pod Sekigaharą: nowsi japońscy historycy podważyli, że stał w szeregach Armii Zachodniej, a źródła raczej wskazują na Armię Wschodnią pod wodzą Kurody Yoshitaki; czy w ogóle walczył, pozostaje otwarte. Według Prince'a, autora eseju dla Criterion, historyczny Musashi żył jako ascetyczny samotnik, który nigdy nie miał pana, romansu ani formalnego nauczyciela. Powieść Yoshikawy dodaje postaci takie jak Otsu i kilku mentorów, a filmy Inagakiego się tego trzymają.

Ludzie i sztuki walki

• Miyamoto Musashiprawdziwa osoba, o której jest dzieło
• Hiroshi InagakiReżyseria
• Toshiro MifuneAktor — jako Takezo / Miyamoto Musashi· Koryū bujutsu (kobudō) (odgrywa sztukę w roli)

Nagrody

• Nagroda · Academy Award, Honorary Award (cizojazyčný film, 28. ročník) (1955)