Wankan

Podstawowe informacje

O kata

Wankan należy do najkrótszych kat Shotokanu, mimo to zaliczana jest do zaawansowanych. Liczba ruchów różni się w zależności od sposobu liczenia: karatevancouver.ca podaje 16 ruchów, themartialway.com.au 24 liczenia. Oba źródła zgadzają się, że kata ma tylko jeden okrzyk kiai, podczas gdy inne katy Shotokanu mają dwa. Według themartialway.com.au jest to też jedyna kata Shotokanu, która zaczyna się pod skosem. Kata opiera się na postawie neko ashi dachi i na technikach rzadko spotykanych gdzie indziej w Shotokanie: blokadzie nożycowej hasami uke, technice koko („paszcza tygrysa"), uderzeniu górskim yama zuki w postawie sochin dachi oraz krokach, w których kopnięcie mae geri trafia w cios oi zuki. Karatecoaching.com zwraca uwagę, że kata jest trudniejsza, niż się wydaje: podczas obrotów do neko ashi dachi łatwo traci się równowagę. Według karatevancouver.ca biodra przez cały czas pozostają bardzo nisko. Według angielskiej Wikipedii okinawski mistrz Shoshin Nagamine cenił Wankan za to, że obrona i atak często łączą się w niej w jeden ruch. W Shotokanie ćwiczy się ją natomiast rzadko; historyoffighting.com łączy to z tym, że Masatoshi Nakayama nie umieścił jej, razem z katą Jiin, w swojej serii Best Karate.

Kata w poszczególnych stylach

Znaczenie nazwy

Znaki 王冠 oznaczają koronę królewską lub cesarską. W standardowej japońszczyźnie czytałoby się je Okan; Wankan, według karatevancouver.ca, to odczyt okinawski. Nazwę zwykle tłumaczy się kształtem ruchów początkowych: według karatevancouver.ca ruchy 1 i 2, widziane z przodu, tworzą boczne czubki korony, a ruch 3 jej środek, natomiast themartialway.com.au mówi o pierwszych sześciu ruchach. Historyoffighting.com kwestionuje tę interpretację: okinawscy władcy nie nosili metalowych koron typu europejskiego, więc podobieństwo może być przypadkowe.

Twórca i historia

Kata pochodzi ze szkoły okinawskiej Tomari-te, a karatevancouver.ca zalicza ją do kat kojarzonych z Kosaku Matsumorą. Shoshin Nagamine napisał, że jest dziełem mistrza z dawnych czasów, którego imię się nie zachowało, i zaliczał ją do starych kat. Gichin Funakoshi próbował przemianować ją na Shofu (sosnowy wiatr) i Hito (latające fale); oba imiona zawierają część jego artystycznego imienia Shoto, jednak przyjęła się pierwotna forma. Według themartialway.com.au kata trafiła do Shotokanu późno i mógł ją przejąć z innego stylu i zmodyfikować Yoshitaka Funakoshi. Twierdzenia niektórych nauczycieli, że ją skrócił, nie udało nam się potwierdzić źródłem bardziej wiarygodnym niż blog.

Różnice między stylami

Poza Shotokanem Wankan ćwiczy się w Shorin-ryu, Matsubayashi-ryu, Shito-ryu i Gensei-ryu; w niektórych szkołach nosi nazwę Matsukaze (松風, sosnowy wiatr). Karatevancouver.ca zwraca uwagę, że wersje Shotokanu i Shito-ryu różnią się. Historyoffighting.com dodaje, że niektóre style ćwiczą pod tą samą nazwą katę o zupełnie innych ruchach, i przypuszcza, że obie mogą być fragmentami dłuższej, zaginionej pierwotnej katy. Nawet w obrębie Shotokanu wykonanie się różni: według bloga Kenseis Shogyu Kanazawa wykonuje całą katę bez postawy tylnej kokutsu dachi, wyłącznie w neko ashi dachi, przez co jego wersja wygląda inaczej niż wersja Tanaki.

Bunkai – zastosowania

Karatecoaching.com widzi w technice koko hiza kuzushi atak na staw kolanowy przeciwnika, a w blokadzie nożycowej hasami uke atak na nadgarstek. Blog Kenseis Shogyu w wersji Shotokanu również podkreśla dźwignie na staw kolanowy, chwytanie przeciwnika, chwyty i mocną pracę bioder.

Klasyfikacja na zawodach

• Karate sportowe (WKF) — Oficjalna lista kata · obowiązuje od 1.01.2026 ↗
• WUKF (Światowa Unia Federacji Karate-Do) – Shōrin-ryū — Sentei (wybrane) · obowiązuje od 26.04.2024 ↗
• WUKF (Światowa Unia Federacji Karate-Do) – Shotokan — Tokui (dowolne) · obowiązuje od 26.04.2024 ↗

Techniki w kata