Gekisai Dai

Podstawowe informacje

O kata

Według angielskiej Wikipedii Gekisai Dai jest w Goju-ryu nauczana jako Gekisai Dai Ichi wcześniej niż siostrzana Gekisai Dai Ni. Chojun Miyagi ułożył ją dla okinawskich uczniów szkół średnich, aby przybliżyć im podstawowe techniki, przyczynić się do zjednoczenia karate i dać im podstawę samoobrony. Brytyjska organizacja GKI dodaje, że kata miała wzmocnić przeciętnego człowieka. W Kyokushinie opisuje ją Jaap Kooman. Jego rozpis ma 20 ponumerowanych kroków, z których ostatni to powrót do musubi dachi. Kata zaczyna się obrotem o 90 stopni w lewo do sanchin dachi z górnym blokiem seiken jodan uke. Kiai brzmi dwukrotnie, w krokach 11 i 16, za każdym razem z uderzeniem krawędzią dłoni shuto yoko jodan uchi w szyję w kiba dachi. Kooman zalicza ją do tak zwanych południowych kat Kyokushinu. Kiedy ćwiczy się ją w Kyokushinie, zależy od organizacji: IKO Nederland podaje ją dla zielonego pasa (4. i 3. kyu), materiał Koomana łączy ją z 2. kyu. Na liście startowej WUKF z 2024 roku figuruje wśród kat shitei dla Goju-ryu i Shorin-ryu (tam jako Fukyu Gata Nidan) oraz wśród kat sentei dla Kyokushinu.

Kata w poszczególnych stylach

Znaczenie nazwy

Angielska Wikipedia zapisuje nazwę znakami 撃砕 i tłumaczy ją jako „zaatakować i zmiażdżyć”. Kooman podaje „zmiażdżyć” i „zaatakować i zniszczyć”: 撃 oznacza walczyć, zaatakować lub uderzyć, drugi znak rozbić, 大 (dai) większy. W nagłówku Kyokushinu widnieje jednak 撃塞大 ze znakiem 塞 zamiast 砕, a jakiego zapisu używa Kyokushin, nie udało nam się wiarygodnie potwierdzić. Kooman łączy nazwę z drugą wojną światową: była wymierzona w amerykańskich żołnierzy, a górne uderzenie pięścią prowadzono pierwotnie wyżej niż głowa, odpowiednio do różnicy budowy Okinawańczyków i Amerykanów; po wojnie wiele szkół Goju-ryu je obniżyło. Wcześniejszą nazwę Fukyu (普及) tłumaczy jako powszechny lub rozpowszechniony i widzi w niej polityczny zamysł.

Twórca i historia

Według angielskiej Wikipedii kata powstała na zlecenie specjalnej komisji do spraw okinawskiego karate-do, którą w 1940 roku kierował ówczesny gubernator prefektury Okinawa, Gen Hayakawa. Komisja chciała jednej podstawowej katy dla większości okinawskich stylów; gotowa i przedstawiona została w 1941 roku, inne źródła podają rok 1940. Artykuł o katach Fukyugata przypisuje Fukyugata Ni samemu Chojunowi Miyagiemu, artykuł o Goju-ryu jako autorów podaje Miyagiego i Shoshina Nagamine. Hasło o Miyagim dodaje, że do krótkiej formy przejął techniki z wyższych kat, zwłaszcza z Suparinpei, oraz górne bloki, które wówczas w Goju-ryu nie były typowe. Kooman z kolei podkreśla silny wpływ technik Shuri-te mistrza Anko Itosu i porównuje obie katy Fukyu do serii Pinan: miały uzupełnić stronę Naha-te, której Pinanom jako podsumowaniu linii Shuri-te brakowało.

Różnice między stylami

W Goju-ryu kata nosi nazwę Gekisai Dai Ichi, w Jundokanie według strony jundokannz.org Gekisai Ichi (撃砕一), w Shorin-ryu Fukyugata Ni; strona Still Mind Martial Arts podaje ją jako wersję szkoły Matsubayashi-ryu. W porównaniu z siostrzaną Gekisai Dai Ni, według angielskiej Wikipedii brakuje w niej technik otwartą dłonią, postawy neko ashi dachi oraz okrężnego bloku mawashi uke. Do Kyokushinu, według Jaapa Koomana, trafiła za sprawą Masutatsu Oyamy, który trenował u mistrza So Nei-chu. Kooman w jednym miejscu nazywa go uczniem Chojuna Miyagiego, w innym uczniem Gogena Yamaguchiego. Nie udało nam się w źródłach potwierdzić, że Gekisai ćwiczy też Shito-ryu.

Klasyfikacja na zawodach

• Karate sportowe (WKF) — Oficjalna lista kata · obowiązuje od 1.01.2026 ↗
• WUKF (Światowa Unia Federacji Karate-Do) – Goju-ryu — Shitei (obowiązkowe) · obowiązuje od 26.04.2024 ↗
• WUKF (Światowa Unia Federacji Karate-Do) – Kyokushin — Sentei (wybrane) · obowiązuje od 26.04.2024 ↗
• WUKF (Światowa Unia Federacji Karate-Do) – Shōrin-ryū — Shitei (obowiązkowe) · obowiązuje od 26.04.2024 ↗

W programach egzaminacyjnych

• Regulamin IKO (tradycyjne honbu): 4. kyu – Zielony pas