De Veris Principiis Artis Dimicatoriae (Heinrich von Gunterrodt, 1579)

De Veris Principiis Artis Dimicatoriae to nowołaciński drukowany traktat o szermierce, który Heinrich von Gunterrodt wydał w 1579 roku w Wittenberdze u drukarza Mattheusa Welacka. Pełny tytuł określa go jako krótki traktat (tractatus breuis) i dedykuje Johannowi VII, księciu Meklemburgii-Szwerynu, który rządził samodzielnie dopiero od 1585 roku. Nie udało nam się ustalić, czy Gunterrodt działał na jego dworze. Druk liczy 42 strony. Traktat omawia teorię i historię szermierki oraz poszczególne dyscypliny broni: dussack, miecz dwuręczny, włócznię, długi topór bojowy (poleaxe), rapier samodzielnie i w połączeniu z inną bronią, sztylet i zapasy. W przeciwieństwie do rękopisu, na którym się opiera, nie jest ilustrowany. Oprócz wykładu zawiera wiersze samego Gunterrodta, Johanna Maiora i teologa Heinricha Bolschena. Druk jest skróconą wersją rękopisu Gunterrodta Sciomachia et hoplomachia z tego samego roku (MS Dresd.C.15), oznaczonego jako księga pierwsza. Żaden kolejny tom się nie ukazał. Według Wiktenauera dzieło odwołuje się do Johannesa Herwarta z Würzburga, Joachima Meyera i do klasztornych rękopisów szermierczych. Gunterrodt urodził się w 1557 roku w Lengefeld w Saksonii. W Wittenberdze studiował grekę, łacinę i prawo, a szermierki uczył się u Balthasara Cramonia Pomeranusa, ucznia Herwarta. Dziełu poświęcona jest monografia Berta Gevaerta z 2014 roku oraz analiza jego elementów scholastycznych, którą w 2023 roku opublikowali Leblanc i Cinato.

Sztuki walki w dziele

Zawartość

Gunterrodt przechodzi w traktacie od teorii i historii szermierki do poszczególnych rodzajów broni. Wśród omawianych dyscyplin są dussack, miecz dwuręczny, włócznia, długi topór bojowy (poleaxe), rapier, sztylet i zapasy. Rapier, po łacinie framea, występuje samodzielnie i w połączeniach z inną bronią. Wiktenauer podaje łącznie trzynaście kategorii broni, w tym rapier ze sztyletem, z tarczą, z płaszczem oraz dwa rapiery naraz. To zestawienie pochodzi jednak prawdopodobnie z obszerniejszego rękopisu Sciomachia et hoplomachia, a w krótszym druku może więc nie być przedstawione w całości. Wiktenauer określa druk jako nieilustrowany, choć reprodukuje jego kartę tytułową i przedstawienia heraldyczne. W skład książki wchodzą także wiersze autora, Johanna Maiora i teologa Heinricha Bolschena.

Powstanie

Heinrich von Gunterrodt urodził się w 1557 roku w Lengefeld w Saksonii, prawdopodobnie na zamku Rauenstein, jako syn Hansa von Gunterrodta i Elisabeth von der Linda. Na uniwersytecie w Wittenberdze studiował grekę, łacinę i prawo, a czy zdobył tytuł, nie wiadomo. Szermierki uczył się u Balthasara Cramonia Pomeranusa, ucznia Johannesa Herwarta z Würzburga. Traktat wydrukował w 1579 roku w Wittenberdze Mattheus Welack. Dedykacja jest skierowana do Johanna VII Meklemburskiego, który znajdował się wówczas pod regencją i rządził samodzielnie od 1585 roku. Czy Gunterrodt działał na meklemburskim dworze, nie znaleźliśmy w źródłach. W tym samym roku powstał rękopis Sciomachia et hoplomachia, oznaczony jako księga pierwsza, którego skróconą postacią jest druk. Kontynuacja nie ukazała się.

Wydania i przekłady

Jedyne wydanie sprzed 1800 roku, które udało nam się udokumentować, to wittenberskie z 1579 roku. Imię drukarza zapisuje się w źródłach jako Mattheus i Matthaeus Welack. Nowoczesną transkrypcję łacińskiego tekstu przygotował Jay Acutt. Dziełem zajmuje się monografia Berta Gevaerta z 2014 roku oraz studium Leblanca i Cinata z 2023 roku, które analizuje scholastyczne elementy wykładu Gunterrodta. Osobnego przekładu całego traktatu na język współczesny nie znaleźliśmy w źródłach. Angielski tytuł The True Principles of the Art of Fencing jest tylko tłumaczeniem tytułu.

Ludzie i sztuki walki

• Heinrich von GunterrodtAutor
• Johann VII. von Mecklenburg-SchwerinZleceniodawca

Dane

Forma

Druk

Miejsce przechowywania

Bayerische Staatsbibliothek München

Digitalizacja biblioteki

digitale-sammlungen.de/en/view/bsb10814670

Wydania

• 1579 · LA · De veris principiis artis dimicatoriae · Mattheus Welack, Wittenberg · 42 s. · pierwsze wydanie