Andre Lignitzer – traktaty o mieczu krótkim, mieczu z puklerzem, zapasach i sztylecie

Andreas Liegnitzer (w źródłach także Andre Lignitzer lub Andres Liegniczer) był niemieckim mistrzem szermierki z późnego XIV lub wczesnego XV wieku, którego nazwisko prawdopodobnie odnosi się do Legnicy (niem. Lignitz). Zmarł przed rokiem 1452. Mistrzem szermierki był także jego brat Jakub, a obaj figurują na liście towarzystwa Liechtenauera, którą w 1470 roku sporządził Paulus Kal. Dokładnej daty spisania traktatów nie udało nam się udokumentować. Dzieło tworzą cztery traktaty prozą: o krótkim mieczu (walce w pełnej zbroi), o mieczu z puklerzem, o zapasach i o sztylecie. Liegnitzer jest jedynym mistrzem tradycji Liechtenauera, który o mieczu z puklerzem napisał traktat prozą. Najstarszą zachowaną kopią jest rzymski kodeks Cod. 44.A.8 z roku 1452, który zawiera wszystkie cztery teksty i wyraźnie przypisuje je Liegnitzerowi. Wszystkie cztery traktaty zawiera także krakowski Goliath Fechtbuch z lat 1535–1540, który według Wiktenauera prawdopodobnie wywodzi się z rękopisu rzymskiego. Glasgow Fechtbuch z roku 1508 zawiera miecz z puklerzem i zapasy pod nazwiskiem Liegnitzera, drezdeński rękopis Mscr.Dresd.C.487 z lat 1504–1519 pełny tekst o mieczu z puklerzem bez nazwiska autora. Kopie krótkiego miecza w innych rękopisach przypisuje się zwykle Martinowi Huntsfeldowi albo nie noszą nazwiska autora. Tekst o sztylecie jest jedynym dziełem tradycji Liechtenauera, które w swoim czasie przetłumaczono na inne języki: w 1538 roku na francuski, a w latach pięćdziesiątych XVI wieku na łacinę.

Sztuki walki w dziele

Autorstwo

Przypisanie poszczególnych tekstów nie jest we wszystkich kopiach jednakowe. Pełne przypisanie Liegnitzerowi niesie najstarszy kodeks rzymski z roku 1452. Traktat o krótkim mieczu pojawia się w Codexie Lew (Augsburg, lata sześćdziesiąte XV wieku), w Codexie Speyer (Salzburg, 1491), w wiedeńskim rękopisie KK5126 z lat osiemdziesiątych XV wieku, w norymberskim rękopisie Pirckheimera z okresu około roku 1500, w rękopisie Dürera MS 26-232 (Wiedeń, około 1505) i w zaginionym rękopisie z Ortenburga. Tam jest przeważnie przypisany Martinowi Huntsfeldowi albo nazwiska autora brakuje. Drezdeńska kopia miecza z puklerzem była dawniej błędnie przypisywana Sigmundowi ain Ringeckowi. Kwestią autorstwa zajęło się opracowanie Daniela Jaqueta i Bartłomieja Walczaka Liegnitzer, Hundsfeld or Lew? The question of authorship z roku 2014, które według Wiktenauera rozstrzygnęło spór. Wniosków opracowania nie udało nam się udokumentować w szczegółach.

Wydania i przekłady

Teksty Liegnitzera trafiły do wczesnych druków. Książka Andre Paurenfeyndta Ergrundung Ritterlicher Kunst der Fechterey z roku 1516 zawiera miecz z puklerzem i sztylet. Francuskie tłumaczenie La noble science des ioueurs d'espee z roku 1538 przypisuje Wiktenauer w jednym miejscu Willemowi Vorstermanowi, w innym podaje jako jego pierwowzór wydanie Paurenfeyndta. Teksty przejęła też książka Der Allten Fechter gründtliche Kunst, którą Christian Egenolff wydał w latach 1530–1558 czterokrotnie. Paulus Hector Mair włączył je do niemieckiej i łacińskiej kompilacji Opus Amplissimum de Arte Athletica, która przyniosła pierwsze łacińskie tłumaczenie tekstów Liechtenauera. Zmodernizowane niemieckie transkrypcje wydaje od roku 2006 Dierk Hagedorn, w latach 2008–2013 ukazały się tłumaczenia na szwedzki, włoski, polski i słoweński. Pierwsze pełne tłumaczenie angielskie przygotował Christian Henry Tobler (Freelance Academy Press, 2010).

Ludzie i sztuki walki

• Andreas LiegnitzerAutor
• Dierk HagedornRedaktor
• Andre PaurenfeyndtRedaktor
• Christian Henry ToblerTłumacz

Dane

Forma

Tradycja tekstowa

Wydania

• 1516 · DE · Ergrundung Ritterlicher Kunst der Fechterey
• 1538 · FR · La noble science des ioueurs d'espee · Willem Vorsterman · przekład
• 2010 · EN · Freelance Academy Press · przekład
• DE · Der Allten Fechter gründtliche Kunst · Christian Egenolff