Anatolij Charłampijew
Анатолий Аркадьевич Харлампиев
Radziecki zapaśnik i trener (1906–1979), jeden z trzech twórców sambo, uczeń Wasilija Oszczepkowa i autor książki Borba sambo z 1949 roku.
Podstawowe informacje
RosjaBiografia
Anatolij Charłampijew był radzieckim zapaśnikiem i trenerem, jednym z trzech twórców sambo, których Wszechrosyjska Federacja Sambo i międzynarodowa federacja FIAS podają razem z Wasilijem Oszczepkowem i Wiktorem Spiridonowem. Urodził się 29 października 1906, według rosyjskiej Wikipedii w Smoleńsku, i zmarł 16 kwietnia 1979 w Moskwie.
Pochodził z rodziny sportowej: dziadek był gimnastykiem i pięściarzem, ojciec Arkadij według FIAS założycielem boksu w Rosji. Jako dziecko występował w cyrku jako akrobata powietrzny. W wieku 28 lat wstąpił do szkoły trenerów, gdzie uczył się u Wasilija Oszczepkowa i Nikołaja Gałkowskiego, a w 1935 roku przejął od Oszczepkowa jego sekcję. Dwukrotnie wygrał mistrzostwa Moskwy w zapasach.
Według rosyjskiej Wikipedii był w 1938 roku głównym trenerem pierwszego ogólnozwiązkowego zjazdu trenerów nowych zapasów, których rozwój zatwierdził rozkaz nr 633 z 16 listopada 1938, a w 1947 roku przewodniczył zjazdowi, na którym zapasy przemianowano na sambo. W czasie wojny służył od 1941 roku jako ochotnik w Armii Czerwonej. W 1947 roku otrzymał tytuł zasłużonego mistrza sportu, w 1949 roku wydał książkę Borba sambo i trenował w Skrzydłach Sowietów, Dynamo i Buriewiestniku. Od 1953 roku uczył w Moskiewskim Instytucie Energetycznym.
W Moskwie co roku odbywa się Memoriał A. A. Charłampijewa w ramach Pucharu Świata w sambo. W Moskiewskim Instytucie Energetycznym znajduje się jego tablica pamiątkowa z 2006 roku, muzeum, a od 2018 roku instytut rozwoju sambo noszący jego imię.
Młodość
Anatolij Arkadiewicz Charłampijew urodził się 29 października 1906, rosyjska Wikipedia podaje Smoleńsk. Rodzina w Smoleńsku według wspinaczkowego serwisu mountain.ru nazywana była smoleńskimi gimnastykami: dziadek Gieorgij był gimnastykiem i pięściarzem, a ojciec Arkadij występował w cyrku jako akrobata, bokser i zapaśnik, a w Paryżu boksował zawodowo pod pseudonimem. FIAS uznaje go za założyciela boksu w Rosji i ZSRR.
Od dzieciństwa ćwiczyli go dziadek i ojciec, a według FIAS zaczynał w cyrku jako akrobata powietrzny. Według rosyjskiej Wikipedii zajmował się także muzyką, malarstwem i rzeźbą, a w wieku szesnastu lat był wszechstronnym sportowcem. W 1933 roku wziął z młodszym bratem Gieorgijem udział w wyprawie na Pamir. Brat został w 1938 roku aresztowany i stracony, a w 1957 roku zrehabilitowany.
Szkolenie i nauczyciele
Według FIAS wstąpił w wieku 28 lat do szkoły trenerów i do trzeciej grupy Wasilija Oszczepkowa, gdzie uczył go także Nikołaj Gałkowski. Według encyklopedii Znanie Rossii obronił w 1936 roku dyplom w moskiewskim Centralnym Instytucie Kultury Fizycznej z technikami, których nauczył się od Oszczepkowa i sam zebrał. W 1935 roku przejął od Oszczepkowa jego sekcję w Pałacu Sportu Awiachimu.
Dwukrotnie wygrał mistrzostwa Moskwy w zapasach. Według dziennika Weekend Rambler podróżował po Kaukazie i Azji Środkowej i uczył się technik zapasów narodowych, na przykład gruzińskiej chidaoby, ormiańskiego koch i tadżyckiego gushti. Lat podróży nie znaleźliśmy w źródłach.
Wkład i innowacje
Według rosyjskiej Wikipedii był w 1938 roku głównym trenerem pierwszego ogólnozwiązkowego zjazdu trenerów nowych zapasów. Rozkaz nr 633 z 16 listopada 1938 roku o rozwoju zapasów wolnych, jak wówczas nazywano sambo, uważa się za datę narodzin sambo sportowego. W 1939 roku odbyły się pierwsze mistrzostwa ZSRR, a w 1947 roku przewodniczył drugiemu zjazdowi trenerów, na którym zapasy przemianowano na sambo.
Od 7 lipca 1941 roku służył według angielskiej Wikipedii jako ochotnik w Armii Czerwonej. W 1947 roku otrzymał tytuł zasłużonego mistrza sportu, a w 1949 roku wydał książkę Borba sambo. Według dziennika Wieczernaja Moskwa podzielił sambo na część sportową i bojową, której techniki długo pozostawały zarezerwowane dla jednostek specjalnych. W latach 1945–1952 był głównym trenerem zapasów w Skrzydłach Sowietów i w Dynamo, a od 1953 roku docentem w Moskiewskim Instytucie Energetycznym, gdzie wychował dziesiątki mistrzów sportu.
Legendy i udokumentowane fakty
W czasach radzieckich Charłampijew podawany był jako jedyny twórca sambo. Dziś Wszechrosyjska Federacja Sambo podaje trzech założycieli, a jej prezydent Siergiej Jelisiejew w 2018 roku powiedział, że nie ma sensu rozstrzygać, kto zrobił najwięcej. Jego były uczeń Boris Diakow według rosyjskiej Wikipedii powiedział, że Charłampijew zawsze dobrze mówił o Oszczepkowie.
Słowo sambo bywa przypisywane Charłampijewowi lub zjazdowi z 1947 roku. Wszechrosyjska Federacja Sambo podaje jednak, że książkę Sambo wydał już w 1940 roku W. P. Wołkow, uczeń Wiktora Spiridonowa. Twierdzenie, że ojciec Arkadij był mistrzem Francji i Europy w boksie, angielska i rosyjska Wikipedia uznają za niedokumentowane. Serwis Moskiewskiego Instytutu Energetycznego pisał w 2018 roku o 110. rocznicy urodzin, ale FIAS i Wikipedia podają rok 1906.
Dziedzictwo
Zmarł 16 kwietnia 1979 w Moskwie i według rosyjskiej Wikipedii jest pochowany na cmentarzu Nowodziewiczym. Film Nepobedimy z 1983 roku był według oficjalnego serwisu Moskwy częściowo zainspirowany jego podróżami po zapasy narodowe. Według Wikipedii od 1980 roku odbywa się turniej ku jego pamięci, dziś Memoriał A. A. Charłampijewa w ramach Pucharu Świata w sambo.
21 listopada 2006 roku odsłonięto w Moskiewskim Instytucie Energetycznym jego tablicę pamiątkową. 18 października 2018 roku powstał tam Instytut Rozwoju Sambo A. A. Charłampijewa z jego muzeum, pomnikiem i aleją. W 2017 roku Moskwa zatwierdziła nazwanie ulicy imienia Charłampijewa, a 18 grudnia 2020 roku odsłonięto w Łużnikach pomnik założycieli sambo.