Baat Cham Dao

Podstawowe informacje

O kata

Baat Cham Dao to forma Wing Chun z parą krótkich jednosiecznych noży, zwanych motylkowymi. Według angielskiej Wikipedii noże w Wing Chun wzięły nazwę właśnie od tej formy. Najbardziej rozpowszechniony system form Wing Chun ma dwie formy z bronią, tę i formę z długim kijem; kwokwingchun.com podaje, że uczeń zwykle uczy się Baat Cham Dao jako ostatniej. Według kwokwingchun.com forma ma osiem części, a przeważają w niej cięcia. Pchnięcia pojawiają się tylko na początku drugiej części i stanowią około 6 do 10 procent formy. W ostatniej części ćwiczący zmienia uchwyt tak, by grzbiet ostrza leżał wzdłuż przedramienia. Idzie to szybko tylko dzięki hakowi na grzbiecie noża, dlatego autor artykułu odrzuca wyjaśnienie, że forma powstała ze zwykłych toporków kuchennych. Angielska Wikipedia pisze, że forma i trening z nią uczą zaawansowanej pracy nóg, dodają siły postawie i technice oraz kształtują ducha walki. Kwokwingchun.com dodaje nowy rodzaj kroku, mocniejszy nadgarstek i utrwalenie zasad znanych z form bez broni, jak oszczędność ruchu i odchylanie ataku. Ponieważ noże nie są duże, według tego samego źródła techniki da się przenieść także na broń improwizowaną.

Znaczenie nazwy

Angielska Wikipedia tłumaczy znaki 八斬刀 (jyutping baat3 zaam2 dou1) jako „osiem tnących ostrzy”, a w artykule o Wing Chun jako „noże tnące w ośmiu kierunkach”. Kwokwingchun.com rozkłada nazwę: baat to liczba osiem, cham znaczy ciąć, a dao jednosieczne ostrze, czy to nóż, czy miecz. Według tego samego źródła wielu sądzi, że ósemka oznacza osiem części formy; w rzeczywistości chodzi o osiem kątów, pod którymi ostrze tnie w formie. Wikipedia podaje też inną nazwę formy, Yee Jee Seung Do (二字雙刀), „podwójne noże równoległego kształtu”. To, że noże dawniej nazywano Dit Ming Do, „noże odbierające życie”, podaje Wikipedia bez źródła, i gdzie indziej nie udało nam się tego potwierdzić.

Twórca i historia

Leung Bik, syn Leung Jana, według angielskiej Wikipedii opanował Wing Chun w najpełniejszej postaci, do której obok drewnianego manekina i kija należały też „noże ośmiu cięć”. W 1909 roku zaczął uczyć młodego Yip Mana i uczył go aż do swojej śmierci w 1911 roku. Według kwokwingchun.com Yip Man nauczył się formy właśnie od Leung Bika i przez całe życie przekazał ją tylko siedmiu uczniom. O pochodzeniu formy kwokwingchun.com podaje trzy wyjaśnienia. Najbardziej rozpowszechnione wywodzi ją od mnichów klasztoru Shaolin, którzy podobno nosili noże w butach; autor uważa je za najmniej prawdopodobne, ponieważ tej samej pracy ostrzem nie znaleziono w układach Shaolin. Drugie widzi w niej adaptację południowochińskich stylów, na przykład Białego Żurawia z Fujian, który również ćwiczy z dwoma nożami i nimi obraca. Trzecie łączy ją z toporkami kuchennymi. Wingchunorigins.org powtarza wyjaśnienie o Shaolin i dodaje, że w okresie Czerwonych Łodzi te noże były bronią łatwą do ukrycia.

Różnice między stylami

Według Bena Devriesa (sifuochwingchun.com) już forma Wong Shun Leunga, jednego z czołowych uczniów Yip Mana, i forma syna Yip Mana różnią się tym, które ruchy mają większą wagę, oraz ich kolejnością. Niektóre linie, jego zdaniem, układają osiem części inaczej. Rozchodzą się też co do pchnięć: według Devriesa pierwsze dwie części wymagają pchnięcia, kwokwingchun.com widzi je tylko na początku drugiej części, a Alan Gibson w książce Wing Chun: The Works twierdzi, że forma w ogóle nie ma pchnięcia i nie zmienia też uchwytu na odwrotny. Poza linią Yip Mana angielska Wikipedia podaje przy odgałęzieniu Ku Choi Wah zestaw broni Yan Jee Dao (人字刀), a przy wężowym Wing Chun podwójne szerokie miecze, które wyglądają raczej jak maczety.

Co trzeba umieć wcześniej

Kwokwingchun.com radzi zaczynać formę dopiero wtedy, gdy ćwiczący pewnie opanował wszystkie formy bez broni. Według tego źródła kroki Baat Cham Dao nie działają bez kroków z Chum Kiu i Biu Jee, a system ma rosnąć od Siu Nim Tau do Baat Cham Dao bez przeskakiwania i pośpiechu. Wingchunorigins.org zwraca uwagę, że trening z nożami szybko pokazuje słabości w pracy bez broni, najpewniej w pracy nóg.