Rękopisy szermiercze Jörga Wilhalma Huttera (Cod.I.6.4º.5 i inne)

Jörg Wilhalm Hutters Fechtbücher to zbiór czterech ilustrowanych rękopisów z lat 1522 i 1523 związanych z imieniem augsburskiego mistrza szermierki. Wilhalm określa siebie jako kapelusznika (Hutter) i jest poświadczony w augsburskich spisach podatkowych w latach 1501, 1504 i 1516. Najstarszy, Cod.I.6.4º.5 z 1522 roku, przechowywany w Universitätsbibliothek Augsburg, zawiera ponumerowane ilustracje walki w pełnej zbroi pieszo i konno bez podpisów i uchodzi za rysunkowy wzór. Cod.I.6.2º.3 z tego samego roku podaje te same ilustracje uzupełnione o pisemne instrukcje. Cod.I.6.2º.2 z 1523 roku to traktat o walce mieczem długim bez zbroi, a monachijski Cgm 3711 z tego samego roku łączy wszystkie trzy dzieła i dodaje 32 niepodpisane ilustracje pojedynku sądowego. Wykład o mieczu długim wywodzi się z tradycji Johannesa Liechtenauera, a konkretnie z gałęzi glosy przypisywanej Nicolaüsowi z 1489 roku. Walka w pełnej zbroi czerpie natomiast według Wiktenauera z wzorów z początku XV wieku, które w latach dwudziestych XVI wieku były już przestarzałe. Niejasne pozostaje, czy Wilhalm sam napisał wszystkie dzieła, czy też, podobnie jak później Lienhart Sollinger i Paulus Hector Mair, tylko je zestawił i dodał swoje imię jako znak właściciela. Paulus Hector Mair kupił trzy z rękopisów kolejno między 1544 a 1561 rokiem i wykorzystał je do własnych pism o walce w pełnej zbroi.

Sztuki walki w dziele

Zawartość

Zbiór tworzą cztery dzieła. Cod.I.6.4º.5 (1522) zawiera ponumerowane rysunki walki w pełnej zbroi konno i pieszo bez ani jednego podpisu i uchodzi za rysunkowy wzór. Cod.I.6.2º.3 (1522) powtarza te same ilustracje i uzupełnia je pisemnymi instrukcjami, więc zakłada się, że wywodzi się bezpośrednio z poprzedniego rękopisu. Cod.I.6.2º.2 (1523) to traktat o mieczu długim towarzyszący obu księgom zbrojnym. Omawia podstawowe zasady słabej i mocnej części klingi oraz pojęcia przed i po, cięcie gniewu z obu ramion, pchnięcie gniewu, wojnę i jej warianty, fałszywe punkty, zewnętrzne zwijanie, cztery otwarcia, cięcie krzywe i poprzeczne, postawy dzień, głupiec (żelazna brama), wół i pług oraz cięcie w czaszkę. Cgm 3711 (1523), przechowywany w Monachium, łączy wszystkie trzy dzieła i dodaje 32 nowe niepodpisane ilustracje pojedynku sądowego, wśród nich karnawałowe kostiumy i sprzedawców precli na fol. 11r.

Autorstwo

Wilhalm określa siebie jako kapelusznika (Hutter), a augsburskie spisy podatkowe wymieniają go w latach 1501, 1504 i 1516. Nie udało nam się jednoznacznie udowodnić, że jest rzeczywistym autorem wszystkich czterech dzieł. Wiktenauer dopuszcza, że podobnie jak późniejsi Lienhart Sollinger i Paulus Hector Mair mógł je tylko zestawić i dodać swoje imię jako znak właściciela. W przypadku Cgm 3711, możliwej kopii prezentacyjnej, nie jest jasne, czy Wilhalm w ogóle brał w nim udział. Większość odpisów zdobył później Sollinger. Paulus Hector Mair kupił Cod.I.6.2º.2 w 1544 roku, Cod.I.6.4º.5 w 1552, glasgowski odpis MS E.1939.65.354 w 1560 i Cod.I.6.2º.3 w 1561. Rękopisy wykorzystał do własnych pism o walce w pełnej zbroi i wstawił do nich opisy ujęć, które wyraźnie odbiegają od wykładu Wilhalma.

Wydania i przekłady

Dzieła Wilhalma rozchodziły się w odpisach rękopiśmiennych. W 1533 roku Gregor Erhart przepisał traktat o mieczu długim do glasgowskiego rękopisu MS E.1939.65.354, przy czym nie wiadomo, który egzemplarz Wilhalma posłużył mu za wzór. Lienhart Sollinger zestawił w 1556 roku monachijski Cgm 3712, korzystając z Cgm 3711 i glasgowskiego odpisu, a według Wiktenauera także Cod.Guelf.38.21 Aug.2º z Wolfenbüttel z 1588 roku. Około 1600 roku Jeremias Schemel von Augsburg włączył tekst Wilhalma do kompilacji o jeździectwie i turniejach, Cod.Guelf.1.6.3 Aug.2º i MS KK5247 (Reit und Turnierbuch). MS KK5247 przejmuje przy tym oryginalny tekst Wilhalma, a nie przeróbki Maira. Z niego jeszcze w 1838 roku sporządzono odpis MS 23.279. Konkordancję poszczególnych rękopisów opracował Michael Chidester.

Ludzie i sztuki walki

• Jörg Wilhalm HutterAutor
• Lienhart SollingerRedaktor
• Jeremias Schemel von AugsburgRedaktor

Dane

Forma

Rękopis

Miejsce przechowywania

Universitätsbibliothek Augsburg

Sygnatura

Cod.I.6.4º.5