Opera Nova (Antonio Manciolino, 1531)

Opera Nova, w pełnym brzmieniu Opera Nova per Imparare a Combattere, & Schermire d'ogni sorte Armi, to drukowany traktat szermierczy bolońskiego mistrza Antonia Manciolina, który według Wiktenauera urodził się pod koniec XV wieku. Ukazał się w Wenecji w 1531 roku jako wydanie „na nowo poprawione i wydrukowane”. Z jednoimienną Opera Nova Achillesa Marozza z 1536 roku łączy go tylko tytuł, to inne dzieło innego autora. Traktat ma prolog i sześć ksiąg. Księgi od I do III uczą walki mieczem i małą tarczą, księga IV miecza z dużą tarczą, dwóch mieczy i samego miecza, księga V miecza z płaszczem, z sztyletem i z rotellą, a księga VI broni drzewcowej, według Wikipedii partyzany, piki i halabardy hakowej. Druk z 1531 roku nawiązuje do starszej wersji tekstu. Dzieło jest dedykowane Luisowi de Cordobie, księciu Sessy, który w latach 1522 do 1523 był oratorem cesarskim przy papieżu Hadrianie VI, dlatego powstanie pierwowzoru kładzie się około 1523 roku. Już w 1518 roku Manciolino podpisał w Rzymie umowę z francuskim drukarzem na wydanie swojej książki, ale żaden egzemplarz takiego wydania się nie zachował. Wiktenauer uznaje Opera Nova za najstarszy zachowany traktat szkoły bolońskiej wiązanej z Filippem di Bartolomeo Dardim i podaje, że Manciolino był prawdopodobnie uczniem Guida Antonia di Luca. Obszerniejszy traktat Marozza, wydany trzynaście lat później, zaćmił dzieło Manciolina. Według Wikipedii szkoła bolońska utrzymała miecz z małą tarczą jako ośrodek nauczania do połowy XVI wieku.

Sztuki walki w dziele

Powstanie

Pierwowzór druku z 1531 roku jest starszy. Dedykacja Luisowi de Córdobie, księciu Sessy, wskazuje na czas, gdy był oratorem cesarskim przy papieżu Hadrianie VI, czyli od września 1522 do września 1523 roku. Wikipedia wnioskuje z tego, że tekst mógł powstać prawie dziesięć lat przed wydrukiem. Jeszcze starszym śladem jest umowa, którą Manciolino podpisał w Rzymie w 1518 roku z francuskim drukarzem. Żadnego egzemplarza z tamtego czasu nie znaleźliśmy w źródłach. Druk z 1531 roku sam siebie określa jako na nowo poprawiony i wydrukowany, co wskazuje na istnienie wcześniejszej wersji tekstu. Na karcie tytułowej oryginalnego druku znajduje się ilustracja, a liczby pozostałych rycin nie udało nam się udokumentować.

Wydania i przekłady

Oryginalny druk ukazał się w Wenecji w 1531 roku, a nazwiska drukarza nie znaleźliśmy w źródłach. Według Wiktenauera pierwsze wydanie angielskie przygotował Leoni w 2010 roku pod tytułem The Complete Renaissance Swordsman. W 2021 roku W. Jherek Swanger wydał nowe tłumaczenie angielskie, How to Fight and Defend with Arms of Every Kind, a w tym samym roku ukazała się transkrypcja tekstu włoskiego przygotowana przez Stevena Reicha. Oba wydania z 2021 roku ukazały się nakładem Lulu. Opera Nova Manciolina trzeba odróżnić od jednoimiennego traktatu Achillesa Marozza, wydanego w 1536 roku, który jest odrębnym dziełem innego autora.

Ludzie i sztuki walki

• Antonio ManciolinoAutor
• W. Jherek SwangerTłumacz
• Luis de Córdoba, vévoda ze SessyZleceniodawca

Dane

Forma

Druk

Wydania

• 1531 · IT · Opera Nova per Imparare a Combattere, & Schermire d'ogni sorte Armi
• 2010 · EN · The Complete Renaissance Swordsman · przekład
• 2021 · EN · How to Fight and Defend with Arms of Every Kind · Lulu · przekład
• 2021 · IT · Lulu