Academie de l'Espée (Girard Thibault d'Anvers, 1630)

Academie de l'Espée to traktat szermierczy Gérarda Thibaulta d'Anvers, rodem z Antwerpii, napisany po francusku i wydrukowany w lejdejskiej drukarni Elzevierów. Na karcie tytułowej stoi według Wiktenauera rok 1626, w wielu egzemplarzach poprawiony ręcznie na 1628, a kolofon podaje sierpień 1630. Thibault zmarł w 1627 roku, nie doczekał więc ukończenia druku. Rok 1628 jest zatem dopiero ręczną poprawką, nie drukowaną datą. Dzieło tworzą dwie księgi złożone z rytych tablic, a po każdej tablicy następuje rozdział z wykładem. Pierwsza księga ma 33 tablice, druga 11 tablic instruktażowych i dwie alegoryczne zatytułowane Emblems, których księga nie objaśnia. Druga księga pozostała w chwili śmierci autora niedokończona, a wstępu do niej według Wiktenauera zapewne nie napisał. Tablice pokazują sam rapier oraz z sztyletem lub tarczą, miecze oburęczne i broń palną, walkę pieszo i konno. Uwaga do czytelnika wyjaśnia, dlaczego wiele postaci nie stoi na ziemi: należy je sobie wyobrażać jako malowidła na ścianach. Wiktenauer zalicza traktat do pism szkoły Verdadera Destreza, a jako wpływy wymienia Jerónima Sáncheza de Carranzę i Luisa Pacheco de Narváez. Thibault nauczył się Destrezy w Sanlúcar de Barrameda, rodzinnym mieście Carranzy, gdzie około 1605 roku handlował wełną. Od 1622 roku mieszkał w Lejdzie, studiował na uniwersytecie matematykę, a do rycin zatrudnił szesnastu mistrzów rytowników. Dzieło dedykowano Ludwikowi XIII, Maurycemu Nassau, Fryderykowi Henrykowi Orańskiemu i Jerzemu Wilhelmowi brandenburskiemu. Angielski przekład Academy of the Sword wydał John Michael Greer (2006, ponownie 2017).

Sztuki walki w dziele

Zawartość

Wykład w Academie de l'Espée przechodzi od obrazu do tekstu. Każdą tablicę tworzy rycina, po której następuje rozdział omawiający jej znaczenie, dzięki czemu czytelnik ma najpierw przed oczami pozycje i ruchy szermierzy, a dopiero potem ich opis słowami. Pierwsza księga z 33 tablicami jest zamknięta. Druga kończy się jedenastą tablicą instruktażową i parą alegorycznych Emblems, do których brak wykładu, bo autor nie zdążył dokończyć księgi. Wiktenauer opisuje Destrezę, którą traktat przekazuje, jako hiszpański system walki rapierem oparty na kole. Oprócz samego rapiera i jego połączenia ze sztyletem i tarczą na tablicach pojawiają się miecze oburęczne i broń palna, w walce pieszo i konno.

Powstanie

Pierwszym nauczycielem szermierki Thibaulta był według Wiktenauera Lambert van Someron, działający w Antwerpii od 1564 do 1584 roku. Destrezę poznał w Sanlúcar de Barrameda, gdzie około 1605 roku działał jako kupiec wełny. Do 1610 roku mieszkał w Amsterdamie, około 1611 roku zdobył pierwszą nagrodę w Rotterdamie i zaprezentował swój system Maurycemu Nassau. W 1615 roku wystąpił na dworze w Kleve, a w 1622 roku osiadł w Lejdzie, gdzie prawdopodobnie zaczął pracę nad traktatem. Druk chroniły przywileje, które Wiktenauer podaje następująco: od Ludwika XIII na dziewięć lat z datą 21 grudnia 1620, od Stanów Generalnych na trzydzieści lat z 5 czerwca 1627 i od cesarza Ferdynanda II na dwanaście lat z 20 maja 1630. Część wstępna zawiera oprócz dedykacji także łacińskie epigramy.

Wydania i przekłady

Według Wiktenauera Academie de l'Espée ukazała się do 1800 roku tylko raz, w lejdejskiej drukarni Elzevierów od 1626 do 1630 roku. Kolofon zapisany cyframi rzymskimi podaje druk u Elzevierów w sierpniu 1630. Angielski przekład pod tytułem Academy of the Sword przygotował John Michael Greer, wydało go Chivalry Bookshelf w 2006 roku i ponownie Aeon Books w Londynie w 2017. Od 2021 roku powstaje na Wiktenauerze kolejny angielski przekład Bruce'a G. Hearnsa, na razie niepełny, z transkrypcją francuskiego tekstu autorstwa Michaela Chidestera. Pracę dyplomową o traktacie, Pratiques et apprentissage de l'escrime dans l'Academie de l'espée, napisał Rémy Thomas na uniwersytecie w Liège w 2022 roku, nie została opublikowana.

Ludzie i sztuki walki

• Gérard Thibault d'AnversAutor
• John Michael GreerTłumacz
• Bruce G. HearnsTłumacz

Dane

Forma

Druk

Wydania

• 1630 · FR · Academie de l'Espée · Elzeviers · pierwsze wydanie
• 2006 · EN · Academy of the Sword · Chivalry Bookshelf · przekład
• 2017 · EN · Academy of the Sword · Aeon Books · przekład