Wuxingquan

Podstawowe informacje

O kata

Wuxingquan, pięć pięści, to nie jedna długa sekwencja, lecz pięć krótkich form, z których każda powtarza jeden rodzaj wypadu. Według angielskiej Wikipedii wykonuje się cztery do pięciu wypadów w przód, obrót i znów wypady; gdy tak ćwiczy się wszystkie pięć pięści po kolei, nazywa się to wuxing. Pięć pięści ma według tego samego źródła wspólnie zbadać wszystkie użyteczne sposoby poruszania się w przód po linii prostej. Większość szkół uczy ich przed dwunastoma formami zwierzęcymi, ponieważ są krótsze i łatwiejsze do nauczenia, choć opanowanie ich w efekcie bywa trudniejsze. Każdą z nich można też ćwiczyć jako postawę zhan zhuang. Bengquan, najbardziej bezpośrednia z pięciu, wykonywana jest albo jako chwyt z uderzeniem, albo jako dwa uderzenia pięścią; siłę pędzi tylna noga przez tułów do ramienia, a trzeci, domykający krok przygotowuje ciało do kolejnego uderzenia. Szkoła Yizong (yizongtw.com) interpretuje tradycyjną kolejność piquan, zuanquan, bengquan, paoquan, hengquan jako przejście od ruchów większych do bardziej zwartych i podkreśla, że pięć pięści to nie techniki walki, lecz metody treningowe. Według niej zuanquan prowadzi siłę wznoszącą się spiralnie od dołu ku linii środkowej, a hengquan przecina linię środkową obrotem bioder.

Kata w poszczególnych stylach

Znaczenie nazwy

Pięć pięści nosi nazwy pięciu klasycznych żywiołów; angielska Wikipedia zaznacza, że nazwy nie odpowiadają dosłownie pojęciom kosmologicznym, a żywioły tylko obrazowo oznaczają pięć stanów walki. Piquan (劈, cięcie) to metal, tnie w dół i na ukos jak siekiera; zuanquan (鑽, wiercenie) to woda, wierci ukośnie w przód; bengquan (崩) to drewno, leci prosto jak strzała; paoquan (炮, działo) to ogień, wybucha na zewnątrz jak kula armatnia, jednocześnie osłaniając; hengquan (橫, w poprzek) to ziemia, obrotem przecina linię wypadu przeciwnika. Chińska Wikipedia podaje też nazwę muquan, „pięść matczyna”: według książki Jiang Rongqiao Xingyi muquan z 1929 roku pięć pięści stanowi podstawę pozostałych form. Niektóre szkoły łączą żywioły z narządami medycyny chińskiej (10000victories.com: metal–płuca, woda–nerki, drewno–wątroba, ogień–serce, ziemia–śledziona); szkoła Yizong odrzuca takie interpretacje jako zaciemniające mechanikę ruchu.

Twórca i historia

Współczesny xingyiquan stworzył Li Luoneng (1807–1888) z prowincji Hebei, który w Shanxi uczył się stylu xinyi u rodu Dai, a następnie przepracował tę sztukę. Nie udało nam się jednoznacznie ustalić, skąd pochodzi samych pięć pięści: chińska Wikipedia w przeglądzie stylów podaje, że stworzył je już ród Dai z Shanxi, natomiast jej osobne hasło o pięciu pięściach twierdzi przeciwnie, że xinyiquan ich nie zawierał. Według chińskiej Wikipedii w czasach Li Luonenga i jego ucznia Guo Yunshena ćwiczono tylko pięć pięści, formę łączącą i dwanaście form. Guo Yunshen, znany właśnie z bengquan, według tego samego źródła zmodyfikował postawy pięciu pięści i stworzył bengquan z półkrokiem (banbu bengquan); angielska Wikipedia przytacza o nim powiedzenie, że mógł walczyć z każdym pod niebem i nie znalazł przeciwnika.

Różnice między stylami

W henańskim xinyi liuhequan, według angielskiej Wikipedii, nie znajdziemy pięciu pięści, choć podobne ruchy i metody są w jego programie; jego rdzeń stanowią cztery młoty (si ba chui) i dziesięć wielkich form. Linia Jia Dajuna, według chińskiej Wikipedii, ćwiczy piquan i bengquan tak samo jak ród Dai, natomiast zuanquan, paoquan i hengquan są bliższe ujęciu Li Luonenga. Yiquan skondensował zarówno pięć pięści, jak i dwanaście zwierząt w ćwiczeniach shi li, które je w nim zastąpiły. Obok pięciu pięści gałęzie xingyiquan zarówno z Hebei, jak i z Shanxi prowadzą osobną sekwencję łączącą, wuxing lianhuanquan (五行連環拳); nie należy jej mylić z pięcioma pięściami.