Crouching Tiger, Hidden Dragon

Crouching Tiger, Hidden Dragon (Wohu canglong, 2000) to film wuxia w reżyserii Anga Lee, koprodukcja Tajwanu, Hongkongu, Chin i USA nakręcona po mandaryńsku. Powstał na podstawie powieści Wang Dulu, czwartej części jego pięcioczęściowego cyklu Crane-Iron. Akcja toczy się w 1778 roku, za panowania cesarza Qianlonga. Dwoje mistrzów walki, szermierz z Wudang Li Mu Bai i Yu Shu Lien, poszukuje miecza Green Destiny, liczącego czterysta lat jian, który kradnie tajemnicza złodziejka. Góra Wudang jest jednym z miejsc akcji. Wierności historycznej film nie szuka: według angielskiej Wikipedii Ang Lee chciał pokazać „Chiny wyobraźni”. Walki choreografował Yuen Woo-ping, a Lee widział w każdym ruchu rozszerzenie charakteru postaci, a w walce odbicie rozwoju relacji między postaciami. Oprócz jian pojawiają się zatrute igły postaci Jade Fox i miecz niszczący broń przeciwnika. Sceny w koronach drzew nakręcono na linach; według angielskiej Wikipedii komputery posłużyły tylko do usunięcia lin zabezpieczających, a dużą część scen kaskaderskich wykonali sami aktorzy. Według angielskiej Wikipedii film zwiększył zainteresowanie chińskimi filmami wuxia na Zachodzie i zainspirował między innymi filmy Hero i House of Flying Daggers Zhang Yimou; w USA jako pierwszy film obcojęzyczny zarobił ponad 100 milionów dolarów. Zdobył Oscara dla najlepszego filmu obcojęzycznego, a Yuen Woo-ping otrzymał za niego nagrody za choreografię akcji na Golden Horse Awards (2000) i Hong Kong Film Awards (2001).

Sztuki walki w dziele

Powstanie

Pierwowzorem jest powieść Crouching Tiger, Hidden Dragon (Wo hu cang long) pisarza Wang Dulu, właściwie Wang Baoxiang (1909–1977). To czwarta część pentalogii Crane-Iron; ukazywała się w odcinkach w latach 1941–1942, w formie książkowej w 1948 roku. Według angielskiej Wikipedii film przejął elementy także z innych książek serii i podkreśla relacje miłosne postaci. Pierwszym wyborem do roli Li Mu Baia był Jet Li, który odrzucił propozycję z powodu ciąży partnerki. Rolę ostatecznie zagrał Chow Yun-fat, rodzimy użytkownik kantońskiego, który mandaryńskiego uczył się dzięki przygotowaniu fonetycznemu; pierwszego dnia zdjęciowego potrzebował z powodu języka 28 ujęć. Kontynuację Crouching Tiger, Hidden Dragon: Sword of Destiny (2016) nakręcił po angielsku Yuen Woo-ping na podstawie piątej powieści cyklu, Iron Knight, Silver Vase. Michelle Yeoh w niej wróciła, a dołączył Donnie Yen.

Choreografia walk

Sceny walk prowadził Yuen Woo-ping, syn aktora filmów walki Yuen Siu-tiena, wyszkolony w China Drama Academy u Yu Jim-yuena. Zhang Ziyi, która w czasie zdjęć miała dziewiętnaście lat, była wyszkoloną tancerką, a jej trening taneczny przydał się w walkach. Michelle Yeoh zaczynała od baletu, a umiejętności walki zdobyła, kręcąc hongkońskie filmy akcji, nie w formalnym szkoleniu; podczas zdjęć zraniła się w kolano, szczegółów nie znaleźliśmy w źródłach. Chow Yun-fat powiedział o sobie, że nie jest jak Bruce Lee ani Jackie Chan i polega na koordynatorach kaskaderów; jego własnego treningu walki nie udało nam się udokumentować. Shu Qi, pierwsza kandydatka do roli Jen Yu, odrzuciła propozycję, bo uznała trening za zbyt ciężki. Zdjęcia rozpoczęły się 31 lipca 1999 roku, trwały osiem miesięcy i odbywały się na pustyni Gobi, w Takla Makan, w Urumczi, w Pekinie, w Szanghaju i w Anji.

Ludzie i sztuki walki

• Ang LeeReżyseria
• Yuen Woo-pingChoreografia walk
• Chow Yun-fatAktor — jako Li Mu Bai· Miecz Wudang (Wudang Jian) (odgrywa sztukę w roli)
• Zhang ZiyiAktor — jako Jen Yu· Miecz Wudang (Wudang Jian) (odgrywa sztukę w roli)
• Michelle YeohAktor — jako Yu Shu Lien· Kung Fu (odgrywa sztukę w roli)

Nagrody

• Nagroda · Golden Horse Awards, Best Action Choreography (2000) — Yuen Woo-ping
• Nagroda · Hong Kong Film Awards, Best Action Choreography (2001) — Yuen Woo-ping
• Nagroda · Academy Awards, Best Foreign Language Film (2001)
• Nagroda · BAFTA, Best Director (2001)
• Nagroda · Golden Globe Awards, Best Director (2001)