Scola, overo Teatro (Nicoletto Giganti, 1606)

Scola, overo Teatro to drukowany traktat szermierczy Nicoletta Gigantiego, wydany po włosku w Wenecji w 1606 roku u Giovanniego Antonia i Giacoma de Franceschi. Na karcie tytułowej autor nazywa siebie Wenecjaninem, a w dedykacji dla Cosima II de' Medici podaje 27 lat praktyki zawodowej. Według angielskiej Wikipedii rodzina Giganti pochodziła z Fossombrone w Marche i jako drobna szlachta służyła w armii Republiki Weneckiej. Książka uczy walki samym rapierem (spada sola) i rapierem ze sztyletem (spada e pugnale). Tom Leoni uważa ją za najlepsze pedagogiczne dzieło o rapierze z początku XVII wieku i za pierwszy traktat w pełni opisujący wypad. Kontynuację wydrukował w 1608 roku w Pizie Giovanni Fontani, z dedykacją dla Christofana Chigiego, i dodała ona do rapiera kolejne rodzaje broni oraz walkę samym sztyletem. Długo znano ją tylko z wzmianki w Trattato di scherma Marchionniego z 1847 roku. Obiecane pisma o sztylecie i technikach cięć już się nie ukazały, co w 1673 roku zauważył sycylijski mistrz Giuseppe Morsicato Pallavicini. We Frankfurcie od 1619 roku ukazywały się wydania francusko-niemieckie, pierwsze w przekładzie Jacoba de Zetera. Wydanie z 1622 roku dołączyło drugą księgę Salvatora Fabrisa, a Johann Joachim Hynitzsch oskarżył potem Gigantiego o przepisywanie od Fabrisa, co angielska Wikipedia uważa za prawdopodobnie bezpodstawne. Pierwszą księgę przełożył na angielski w 2010 roku Tom Leoni, kontynuacja z 1608 roku ukazała się po angielsku w 2013 roku w przekładzie Terminiella i Pendragona.

Sztuki walki w dziele

Zawartość

Giganti omawia w Scola, overo Teatro z 1606 roku dwie dyscypliny: sam rapier (spada sola) oraz rapier z towarzyszącym mu sztyletem w lewej ręce (spada e pugnale). Tom Leoni widzi w książce pierwszy traktat w pełni opisujący wypad i najlepszy podręcznik rapiera z początku XVII wieku. Pizańska kontynuacja z 1608 roku rozszerza wyposażenie lewej ręki: do rapiera dochodzą sztylet, rotella, tarcza, puklerz i płaszcz, a ponadto walka samym sztyletem, sztylet przeciw włóczni i starcia różnych rodzajów broni między sobą. Wiktenauer i angielska Wikipedia nieco się różnią w dokładnym wyliczeniu tych kombinacji. Druga księga ma 53 ilustracje, które angielska Wikipedia ocenia jako bardzo źle narysowane. Monika E. B. Stankiewicz przerysowała je z jedynego znanego egzemplarza, którego skany nie są publicznie dostępne.

Wydania i przekłady

Pierwsze wydanie wydrukowali w Wenecji w 1606 roku Giovanni Antonio i Giacomo de Franceschi. Kontynuacja ukazała się w Pizie w 1608 roku u Giovanniego Fontaniego, pierwszą udokumentowaną wzmiankę o niej przyniósł Marchionni w 1847 roku, a jej istnienie ostatecznie potwierdził dopiero angielski przekład z 2013 roku. We Frankfurcie w 1619 roku wyszło dwujęzyczne wydanie francusko-niemieckie w przekładzie Jacoba de Zetera, w 1622 roku nastąpiło nieautoryzowane wydanie połączone z drugą księgą Salvatora Fabrisa, a w 1644 roku kolejne. Według Wiktenauera właśnie to powiązanie z Fabrisem i utrata drugiej księgi Gigantiego stały za oskarżeniem Hynitzscha o przepisywanie. Egzemplarz z 1628 roku przechowywany w Österreichische Nationalbibliothek w Wiedniu zawiera obszerne ówczesne notatki, które przepisali Julian Schrattenecker i Florian Fortner. Angielski przekład pierwszej księgi wydał w 2010 roku Tom Leoni.

Ludzie i sztuki walki

• Nicoletto GigantiAutor
• Jacob de ZeterTłumacz
• Cosimo II de' MediciZleceniodawca
• Christofano ChigiZleceniodawca

Dane

Forma

Druk

Wydania

• 1606 · IT · Scola, overo teatro · Giovanni Antonio e Giacomo de Franceschi · pierwsze wydanie
• 1608 · IT · Libro secondo · Giovanni Fontani · pierwsze wydanie
• 1619 · FR · przekład
• 1622 · FR · przekład
• 1644 · FR · przekład
• 2010 · EN · przekład
• 2013 · EN · przekład