MS I.33 (Walpurgis Fechtbuch, ok. 1300)

MS I.33 to najstarszy zachowany europejski podręcznik szermierki i zarazem rekord, o którym trzeba od razu powiedzieć, że nie jest sztuką walki, lecz rękopisem. Powstał około lat dwudziestych XIV wieku we Frankonii, spisany jest po łacinie średniowiecznej i nosi tytuł Liber de Arte Dimicatoria. Zachowały się 32 karty pergaminowe o wymiarach około 230 na 300 milimetrów, na każdej stronie dwie ilustracje z towarzyszącym tekstem; brakuje co najmniej ośmiu kart. Treścią jest walka jednoręcznym mieczem i puklerzem, czyli małą okrągłą tarczą trzymaną w pięści. Nauka opiera się na siedmiu gardach zwanych custodiae i na sposobach ich przełamania; na obrazach naucza ksiądz, odpowiada mu uczeń, a na końcu pojawia się postać kobieca imieniem Walpurgis, od której rękopis bierze drugą nazwę. Autorstwo przypisuje się niejakiemu Clericusowi Lutegerusowi, ale pracowało nad nim trzech skrybów i być może siedemnastu iluminatorów. Losy były burzliwe: około 1552 roku Johannes Herbart z Würzburga zabrał go z klasztoru, potem należał do książąt Saksonii-Gothy, w 1950 roku sprzedano go u Sotheby's, a od 1996 roku przechowują go Royal Armouries w Leeds.