The Expert Sword-Man's Companion (Donald McBane, 1728)

The Expert Sword-Man's Companion to drukowana książka napisana po angielsku, którą w 1728 roku w Glasgow wydał drukarz James Duncan. Jej autorem jest szkocki żołnierz i szermierz Donald McBane (1664 Inverness – 12 kwietnia 1732), który w chwili wydania miał około 64 lat. Pełny tytuł obiecuje obok „prawdziwej sztuki samoobrony” także opowieść o życiu autora i jego służbie w wojnach z Francją oraz dołączony traktat o artylerii (Art of Gunnerie). Książka łączy więc trzy części: pamiętniki autora, obszerny traktat szermierczy i część o artylerii. Nauka szermierki dotyczy miecza krótkiego (small sword) i szerokiego, jednosiecznego miecza (broad sword, back sword). Część pamiętnikarska zawiera opis kampanii pod dowództwem księcia Marlborough. Autor twierdzi w książce, że stoczył blisko sto pojedynków i 37 płatnych walk w Londynie. Wśród przeciwników wymienia Jamesa Millera, Timothy'ego Bucka i Jamesa Figga. Te informacje pochodzą z jego własnej opowieści i nie udało nam się ich potwierdzić innymi źródłami. Historyk J. D. Aylward nazwał część pamiętnikarską „być może najszczerszą autobiografią w języku angielskim”, a Alfred Hutton określił McBane'a mianem szermierza pierwszej klasy. Książka pojawia się w przeglądach Schools and Masters of Fence Egertona Castle'a (1892) oraz The Sword and the Centuries Alfreda Huttona (1901). Według angielskiej Wikipedii należy do głównych źródeł do studiowania szkockiej szermierki.

Sztuki walki w dziele

Powstanie

Materiał wojskowy i szermierczy książki wywodzi się z własnej drogi życiowej autora. W 1687 roku McBane porzucił naukę u przędzarza tytoniu i wstąpił do szkockiej armii. Służył między innymi pod Steenkerque (1692) i Namurem (1695), a w wojnie o sukcesję hiszpańską przeszedł łącznie przez 15 potyczek i 16 bitew, w tym pod Blenheim (1704) i Malplaquet (1709). W 1715 roku był sierżantem dragonów. Obok służby założył szkołę szermierczą w Limerick, a po około dwudziestu pojedynkach z konkurencyjnymi mistrzami kolejną szkołę w Niderlandach. Płatne walki, o których pisze, odbywały się na londyńskich arenach Hockley-in-the-Hole i Marybone Fields. Jeszcze w 1726 roku, w wieku 63 lat, stoczył pojedynek w Edynburgu, dwa lata przed wydaniem książki.

Wydania i przekłady

Pierwsze wydanie ukazało się w 1728 roku w Glasgow u drukarza Jamesa Duncana pod pełnym tytułem The Expert Sword-Man's Companion: Or the True Art of Self-Defence. With an Account of the Authors Life, and his Transactions during the Wars with France. To which is Annexed, the Art of Gunnerie. Nowoczesną reprodukcję przygotował Ben Kerr. Zawiera transkrypcję całego tekstu i reprodukcje wszystkich oryginalnych tablic, a ukazała się w miękkiej oprawie za pośrednictwem Lulu. Nie udało nam się potwierdzić w źródłach roku jej wydania i nie znaleźliśmy liczby tablic w wydaniu oryginalnym ani podziału traktatu na rozdziały.

Ludzie i sztuki walki

• Ben KerrRedaktor

Dane

Forma

Druk

Wydania

• 1728 · EN · The Expert Sword-Man's Companion · James Duncan · pierwsze wydanie
• EN · The Expert Sword-Man's Companion · Lulu