Fiore dei Liberi

Podstawowe informacje

Data urodzeniaok. 1350

Kraj pochodzeniaWłochy

ZawódŻołnierz

Biografia

Fiore dei Liberi był friulańskim mistrzem szermierki przełomu 14. i 15. wieku oraz autorem traktatu Fior di Battaglia, najstarszego zachowanego włoskiego podręcznika szermierki. Urodził się w Cividale del Friuli w Patriarchacie Akwilei jako syn Benedetta z rodu Liberi z Premariacco. Roku urodzenia ani śmierci nie znaleźliśmy w źródłach, szacunek około 1350 roku wynika z jego własnych słów, że sztuce poświęcał się przez ponad czterdzieści lat.

Według prologu swojego traktatu uczył się u wielu mistrzów z Włoch i ziem niemieckich, imiennie u Johana zwanego Suveno, ucznia Nicholaia de Toble. Pisze też, że stoczył pięć pojedynków na ostre miecze tylko w pikowanym kaftanie i rękawicach i wygrał je bez ran, niezależnego zapisu o nich jednak nie ma.

Zapisy archiwalne z Udine wymieniają go w 1383 roku jako zarządcę broni miejskiej, a w 1384 roku miał zwerbować dla miasta oddział najemników. W 1395 roku w Padwie przygotowywał Galeazza Gonzagę do pojedynku z marszałkiem Boucicautem, a w 1399 roku w Pawii Giovannina da Baggio do pojedynku przed Gianem Galeazzem Viscontim. Rękopis Pisani Dossi jest datowany na 10 lutego 1409 roku.

Traktat opisuje zapasy, walkę sztyletem, mieczem jednoręcznym i dwuręcznym, walkę w zbroi, z toporem, kopią i w siodle. Zachowały się cztery rękopisy, między innymi w Bibliotece Morgana i w Muzeum Getty'ego.

Młodość

Fiore urodził się w Cividale del Friuli w Patriarchacie Akwilei, dokładnego roku Wiktenauer nie podaje. Szacunek około 1350 roku wynika z jego własnej informacji o ponad czterdziestu latach praktyki przed rokiem 1409. Jego ojcem był według prologu rękopisu Pisani Dossi Benedetto z rodu Liberi z Premariacco. Nazwisko Liberi może sugerować bezpośredniość cesarską rodu, związek z Cristallem dei Liberi z 1110 roku jest jednak tylko przypuszczeniem. W prologu pisze, że od młodości miał naturalną skłonność do walki, a według stowarzyszenia AEMMA wyjechał jako młody człowiek po wyszkolenie do Włoch i ziem niemieckich.

Szkolenie i nauczyciele

Według prologu ćwiczył u niezliczonych mistrzów z Włoch i ziem niemieckich. Imiennie wymienia tylko Johana zwanego Suveno, ucznia Nicholaia de Toble, o obu wiadomo bardzo niewiele. Pisze, że poświęca się sztuce ponad czterdzieści lat. Twierdzi też, że stoczył pięć pojedynków na ostre miecze tylko w pikowanym kaftanie i skórzanych rękawicach i wygrał je bez ran. Jego uczeń Piero Paolo del Verde starł się według Wiktenauera prawdopodobnie w 1381 roku w Perugii z Peterem Kornwaldem.

Wkład i innowacje

3 sierpnia 1383 roku uzyskał prawo pobytu w Udine, a 30 września został powołany do zarządzania bronią miejską, w tym artylerią. W lutym 1384 roku miał zwerbować dla miasta oddział najemników, a 23 maja 1384 roku złożył przysięgę jako urzędnik jednej z dzielnic miasta. W 1395 roku w Padwie przygotowywał Galeazza Gonzagę do pojedynku z marszałkiem Boucicautem, który został przerwany. W 1399 roku w Pawii przygotowywał Giovannina da Baggio do pojedynku z giermkiem Siranem 24 czerwca przed Gianem Galeazzem Viscontim. Traktat Fior di Battaglia pisał po włosku i po łacinie, rękopis Pisani Dossi jest datowany na 10 lutego 1409 roku i dedykowany Niccolò III d'Este.

Legendy i udokumentowane fakty

Działalności dyplomatycznej ani dowódczej nie znaleźliśmy w źródłach, zapisy archiwalne według Wiktenauera potwierdzają jedynie zarządzanie bronią miejską i werbowanie oddziału w Udine w latach 1383 i 1384. O pięciu wygranych pojedynkach wiemy tylko z jego własnego prologu, niezależnego zapisu z epoki nie znaleźliśmy. C. A. Blengini di Torricella z odwołaniem do Novati twierdzi, że Fiore był w 1418 i 1420 roku w Paryżu, Wiktenauer uznaje to za niezweryfikowane. Sporne jest także datowanie rękopisu paryskiego, Wiktenauer umieszcza je w latach dziesiątych i dwudziestych 15. wieku.

Dziedzictwo

Zachowały się cztery rękopisy: w Bibliotece Morgana w Nowym Jorku, w Muzeum Getty'ego, w prywatnej kolekcji Pisani Dossi i w Paryżu. Rękopis Morgana M.383 ma dziś 19 kart i 124 rysunki piórem. Ród d'Este posiadał w 15. wieku co najmniej trzy rękopisy Fiora, a dwa z nich zaginęły przed rokiem 1436. W Europie Środkowej miał według Wiktenauera niewielki wpływ, przeważyła tam tradycja Liechtenauera. Dzieła Philippa di Vadi i Ludwiga VI. von Eyb bardzo przypominają dzieło Fiora, czy chodzi o bezpośredni wpływ, nie da się jednak rozstrzygnąć. Wśród jego uczniów byli Piero Paolo del Verde, Niccolò Unricilino, Galeazzo Cattaneo dei Grumelli, Lancillotto Beccaria, Giovannino da Baggio i Azzone di Castelbarco.

Powiązane sztuki walki

Cytaty