Seitei Iai
制定居合 · Seitei iai
Dosłownie: „standardowe iai“
Wymowa: [sejtej iaj]
Inne nazwy: Zen Nippon Kendo Renmei Iai, Zen Ken Ren Iai, Zenkenren Iai, Seitei-gata, ZNKR Iai
Dwanaście standardowych form iaido, które Ogólnojapońska Federacja Kendo wprowadziła w 1969 roku i uzupełniła do 2000 roku. Służą jako podstawa zarówno egzaminów na stopnie, jak i zawodów.
Podstawowe informacje
O kata
Seitei Iai, oficjalnie Zen Nippon Kendo Renmei Iai, to zestaw dwunastu form, w których ćwiczący dobywa miecz i tnie w wyobrażonego przeciwnika. Według angielskiej Wikipedii Ogólnojapońska Federacja Kendo używa ich jako miernika zarówno na egzaminach na stopnie, jak i na zawodach shiai. Japońska Wikipedia dodaje, że w dojo federacji ćwiczy się je równolegle ze starszymi szkołami koryu. Trzy pierwsze formy, Mae, Ushiro i Ukenagashi, zaczynają się w siadzie seiza, czwarta, Tsuka-ate, w półklęku iai hiza, a pozostałych osiem – Kesagiri, Morote-zuki, Sanpogiri, Ganmen-ate, Soete-zuki, Shihogiri, Sogiri i Nukiuchi – ćwiczy się na stojąco. Według podręcznika federacji, w angielskim tłumaczeniu Roberta D. Strouda, każda forma przechodzi przez te same fazy: dobycie nukitsuke (w ostatniej formie nukiuchi), cięcia lub uderzenia, strząśnięcie krwi chiburi i schowanie miecza do pochwy noto. Podręcznik jako ogólną zasadę zaleca rozpoczynać każdą formę przy trzecim oddechu i w miarę możliwości kończyć ją na jednym oddechu. Spojrzenie opisuje jako enzan no metsuke, z półprzymkniętymi oczami, hangan.
Znaczenie nazwy
Oficjalna nazwa brzmi Zen Nippon Kendo Renmei Iai (全日本剣道連盟居合), w skrócie Zen Ken Ren Iai (全剣連居合). Powszechnie mówi się seitei lub seitei-gata, co angielska Wikipedia tłumaczy jako standardowe formy dobywania miecza; japońska Wikipedia podaje też zapis 制定居合. Zestaw ten trzeba odróżnić od Toho, pięciu form Ogólnojapońskiej Federacji Iaido (Zen Nihon Iaido Renmei), przejętych z pięciu głównych szkół.
Twórca i historia
Ogólnojapońska Federacja Kendo powstała w 1952 roku, a jej komisja fachowa, według angielskiej Wikipedii, wybrała elementy z głównych szkół miecza Muso Jikiden Eishin-ryu, Muso Shinden-ryu i Hoki-ryu. Japońska Wikipedia wymienia tylko pierwsze dwie i podaje, że wywodzi się z nich także etykieta z mieczem na początku i na końcu ćwiczeń. W 1969 roku federacja wprowadziła siedem form. Trzy kolejne, Ganmen-ate, Soete-zuki i Shihogiri, dołączyły, według historii rewizji podręcznika federacji, 21 marca 1980 roku z mocą od 1 kwietnia tego samego roku; angielska Wikipedia podaje rok 1981. Japońska Wikipedia pisze, że liczba ustaliła się tym samym na dziesięciu, na wzór Nihon Kendo Kata. Ostatnie dwie formy, Sogiri i Nukiuchi, dołączyły 2 listopada 2000 roku z mocą od 1 kwietnia 2001 roku. Podręcznik odnotowuje tymczasem rewizje z lat 1976, 1988 i 2006.
Bunkai – zastosowania
Podręcznik federacji opisuje dla każdej formy wyobrażoną sytuację. W Mae ćwiczący tnie przeciwnika przed sobą z góry cięciem makko kara no kiri oroshi, w Ushiro to samo wobec przeciwnika z tyłu. W Ukenagashi odbija uderzenie częścią klingi zwaną shinogi, w Tsuka-ate uderza główką rękojeści (tsuka gashira) w punkt suigetsu przeciwnika z przodu. W Kesagiri tnie ukośnie z dołu do góry, gdy przeciwnik unosi miecz. W Sanpogiri stawia czoła trzem przeciwnikom z przodu, z prawej i z lewej, w Shihogiri czterem. W Ganmen-ate uderza rękojeścią w twarz, w Soete-zuki pchnięciem w brzuch wspomaganym drugą ręką, a w Nukiuchi reaguje na stojącego naprzeciw przeciwnika, który nagle tnie.
Częste błędy
Podręcznik federacji ostrzega, by ćwiczący po schowaniu miecza za pas obi nie poruszał nim w tę i z powrotem ani nie obracał rękojeścią.
Kluczowa wskazówka
Według podręcznika federacji rękojeść trzyma się tak, jakby ćwiczący lekko ściskał jajko kurze.