Pilum
Ciężki oszczep miotany legionistów rzymskich z długim, cienkim żelaznym trzpieniem, którego piramidalny grot utykał w trafionej tarczy i czynił ją bezużyteczną.
Podstawowe informacje
O broni
Pilum był ciężkim oszczepem miotanym legionistów rzymskich. Jego pochodzenie pozostaje sporne: jako możliwe wpływy wymienia się Samnitów, Celtyberów i Etrusków. Najstarsze znaleziska pochodzą z etruskich osad Vulci i Talamone, a pierwszą pisemną wzmiankę zostawił Polibiusz, według którego pilum odegrało ważną rolę w bitwie pod Telamonem w roku 225 p.n.e. Cały oszczep mierzył około 2 m. Tworzył go żelazny trzpień o średnicy około 7 mm i długości około 600 mm z piramidalnym grotem, mocowany do drewnianego drzewca tuleją lub płaskim trzpieniem. Pilum ważyło 1 do 2,5 kg; egzemplarze republikańskie bywały nieco cięższe od cesarskich. Legionista nosił zwykle dwa pila. Eksperymenty pokazują zasięg około 33 m, ale skuteczny zasięg wynosił tylko 15 do 20 m. Piramidalny grot przebijał tarczę i zostawiał otwór szerszy niż trzpień, więc oszczepu nie dało się łatwo wyciągnąć, a przeciwnik często musiał porzucić tarczę. Grot pilum długości 295 mm, znaleziony w Jaskini Mieczy na Pustyni Judzkiej niedaleko Ein Gedi, pochodzi prawdopodobnie z czasów powstania Bar Kochby (132-136 n.e.).
Pokrewne rodzaje broni
- Używana w parze z: Gladius