Navalha
Dosłownie: brzytwa
Inne nazwy: naifa, nafe, sardinha
Składana brzytwa, w XIX wieku najczęstsza broń capoeirystów w brazylijskich miastach i symbol ulicznej capoeiragem; dziś uczy jej już tylko kilku mistrzów.
Podstawowe informacje
BrazyliaO broni
Navalha to portugalskie słowo oznaczające brzytwę lub składany nóż. Capoeiriści nosili ją obok kamieni, kijów i pałek podczas ulicznych bójek w brazylijskich miastach aż do połowy XX wieku; według historyka Líbana Soaresa w XIX wieku stała się największym symbolem capoeiragem. Według Pedra Abiba przywieźli ją do Rio de Janeiro Portugalczycy; inni badacze wskazują na Afrykę, ponieważ Afrykanie w Brazylii opanowali rzemiosło balwierzy-chirurgów. Dokładniejszego opisu jej budowy nie znaleźliśmy w źródłach. Nazywano ją także naifa, nafe lub sardinha. Przed ostrzem miała chronić jedwabna chusta wokół szyi, po której brzytwa się ślizgała. Była najczęstszą bronią capoeirystów, używaną także do zabójstw. Capoeirysta mógł ściskać brzytwę między palcami stóp, dzięki czemu główną bronią pozostawały nogi. Do słynnych mężczyzn brzytwy należeli Manduca da Praia i Madame Satã w Rio oraz Nascimento Grande w Pernambuco. Wraz ze sportową capoeirą dla rynku rozrywkowego brzytwa ustąpiła, a jej symbolem stało się berimbau. Roberto Pereira wskazuje São Luís w stanie Maranhão jako jedną z największych bastionów navalhy w Brazylii; uczą jej tam mestre Kaká Serafim i contramestre Jorcelso Sousa.