Keris
Inne nazwy: kris
Asymetryczny jawajski sztylet o warstwowym ostrzu ze wzorem pamor, często falisty z nieparzystą liczbą fal luk; od 2005 roku wpisany przez UNESCO na listę dziedzictwa niematerialnego.
Podstawowe informacje
IndonezjaO broni
Keris (po angielsku kris) to asymetryczny jawajski sztylet, którego ostrze nosi wzór powstały z przeplatających się warstw metalu. Według studium Stamforda Rafflesa o świątyni Candi Sukuh z 1817 roku keris przybrał dzisiejszą formę około 1361 roku w królestwie Majapahit we wschodniej Jawie. Najstarszy znany zachowany egzemplarz, keris z Knaud w amsterdamskim Tropenmuseum, nosi na ostrzu datę 1264 ery saka, czyli 1342 rok n.e. Keris ma trzy części: ostrze (wilah lub bilah), rękojeść (hulu) i pochwę (warangka). Ostrze ma od 38 do 127 centymetrów i służy do pchania, nie do rąbania. Faliste ostrza mają nieparzystą liczbę fal zwanych luk, zwykle od trzech do trzynastu, wyjątkowo do 29. Wzór pamor powstaje z żelaza zawierającego nikiel. Keris należy do broni powszechnie używanej w indonezyjskim pencak silat. Kowali go mistrzowie empu. W XX wieku produkcja po kolonizacji i zakazach broni znacznie upadła; kowale działają dziś na Madurze, w Surakarcie, Yogyakarcie, Makassarze i Palembangu. Keris noszono jako część odzieży ceremonialnej, amulet, oznakę pozycji i dziedzictwo rodu; na jawajskim weselu należy do stroju pana młodego, zdobiony łańcuszkami jaśminu. Według kroniki Pararaton kowal Mpu Gandring przeklął keris zamówiony przez Ken Aroka, a Ken Arok zamordował nim Tunggula Ametunga i założył królestwo Singhasari. W 2005 roku UNESCO wpisało keris na listę niematerialnego dziedzictwa kulturowego ludzkości, a w marcu 2020 roku król Niderlandów zwrócił Indonezji keris księcia Diponegoro, symbol walki o niezależność.
Części broni
- Głownia — wilah
- Rękojeść — hulu
- Pochwa — warangka