Czemu tępa stal się niszczy
Broń treningowa z tępej stali nie ma ostrza, ale każdy blok i każde uderzenie na krawędziach zostawia wrąb lub zadzior, czyli wygięty ostry kawałek metalu. Regulaminy turniejowe wymagają krawędzi bez zadziorów i głębokich wrębów właśnie dlatego, że mogą one zahaczyć i rozerwać ochraniacze albo rozciąć skórę. Drugim wrogiem jest rdza: pot i odciski palców zbierają się głównie przy jelcu, a jeśli klingi nie oczyścicie po treningu, według jednego źródła zacznie rdzewieć w dwa do trzech dni. Trzecim jest rękojeść, która z czasem się rozluźnia, a jej obwijka się deformuje.
Po każdym treningu
Wytrzyjcie całą klingę miękką ściereczką, nie tylko widoczną smugę, a zwłaszcza miejsce przy jelcu. W domu od razu wyjmijcie broń z pokrowca, nie zostawiajcie jej z mokrym i spoconym ubraniem, i nie przechowujcie jej w bagażniku samochodu, gdzie według źródeł szkodzą też spaliny. Potem nałóżcie bardzo cienką warstwę oliwy lub wosku mikrokrystalicznego, która nie wygląda tłusto. Źródła wymieniają oliwę do broni, olej kameliowy, a historycznie także łój. Rzadkich sprejów smarnych unikajcie, bo szybko odparowują i stal zostaje niechroniona.
Źródła się różnią co do częstotliwości: jedna szkoła szermierki radzi oliwić po każdym treningu lub co najmniej raz w tygodniu, inny artykuł podaje cienką warstwę raz w miesiącu, a raz w tygodniu w wilgotnym lub nadmorskim klimacie. Im częściej używacie broni i im więcej się na niej pocicie, tym bliżej powinniście trzymać się pierwszej wskazówki.
Kontrola przed treningiem
Przed każdym użyciem obejrzcie klingę w dobrym świetle i obracajcie ją tak, by krawędzie łapały odblaski. Potem lekko przejeżdzajcie palcami po obu krawędziach i po ostrzu, szukając chropowatych miejsc; problematyczne miejsca oznaczcie markerem i naprawcie je, zanim użyjecie broni wobec partnera.
Ostrze musi być zagięte, rozszerzone lub zaopatrzone w nasadkę; regulamin jednego turnieju wymaga, by przez to szerokość ostrza sięgnęła co najmniej 1 cm, a zdejmowane nasadki z metalu, gumy lub skóry mają być zabezpieczone mocną taśmą. Sprawdźcie, czy nasadka nie pęka i nie siedzi luźno.
Popatrzcie wzdłuż klingi. Regulaminy turniejowe dopuszczają lekkie zgięcie, ale nie zgięcie w kształcie litery S ani zgięcie sztywne i niebezpieczne. Sprężystość klingi sprawdza rusznikarz turnieju próbą zgięcia; konkretne wartości się różnią, jeden turniej wymaga przy długim mieczu widocznego zgięcia pod obciążeniem 10 kg, inny ustala górną granicę 14,5 kg. Przed turniejem zawsze więc przeczytajcie jego własny regulamin.
Sprawdźcie jelec. Jeśli jelec lub głowica się kołyszą i broń ma zestaw skręcany, poluzujcie trochę nakrętkę zabezpieczającą, ręką dokręćcie głowicę, aż jelec siedzi mocno, i nakrętkę znów dokręćcie odpowiednio. Kiedy rękojeść ma przy dolnych krańcach zgniecione lub zapadnięte miejsca, czas ją wymienić. Szczelinę między rękojeścią a jelcem można tymczasowo wypełnić cienkim woskowanym sznurkiem lub paskiem skóry, ale tylko jako rozwiązanie prowizoryczne. Jeśli broń skrzypi lub wibruje nietypowo, przy nowej zwróćcie się do producenta, przy używanej zdejmijcie rękojeść i sprawdźcie, czy trzpień nie ma pęknięcia.
Szlifowanie zadziorów i wrębów
Pracujcie tylko ręcznie. Szlifierka elektryczna przegrzewa metal i niszczy jego hartowanie. Zadzior zeszlifujcie lub zapilujcie z powrotem do naturalnej linii krawędzi i na bieżąco to sprawdzajcie palcami. Zaokrąglony wrąb szlifujcie drobnym pilnikiem lub kamieniem z obu stron, aż patrząc na krawędź nie widać żadnej wypukłości. Wrąb w kształcie litery V ostrożnie zaokrąglcie okrągłym pilnikiem, aż znikną wszystkie ostre rogi; jak pisze jedno źródło, lepszy zaokrąglony wrąb niż niebezpieczna klinga. Wrąb głębszy niż około 2 mm powinien ocenić fachowiec. Tak samo traktujcie uszkodzone rogi jelca i głowicy.
Do wykończenia użyjcie papierów lub gąbek szlifierskich od grubego do drobnego ziarna, na przykład bloku szlifierskiego o ziarnistości 320 z smarem, i pracujcie ruchami wzdłużnymi w jednym kierunku do ostrza, by nie powstawały poprzeczne rysy. Źródła się różnią co do pierwszego kroku: jedno poleca najpierw opukać zadziory młotkiem z kulistą głowicą i tylko potem pilować, inne opisują tylko pilowanie i szlifowanie.
Rdza
Lekkie powierzchniowe przebarwienie klingi, która jest poza tym lśniąca, nie jest, według producenta, powodem do obaw. Zaczątkową rdzę usuńcie od razu: drobną syntetyczną gąbeczką szlifierską lub wełną stalową stopnia 0000 z odrobiną oliwy, a potem nałóżcie oliwę ochronną. Regulaminy turniejowe wymagają broni bez aktywnej rdzy powierzchniowej.
Kiedy wycofać broń z użytku
Broń z jakimkolwiek pęknięciem, niezależnie od rozmiaru, wycofajcie natychmiast; co do tego źródła się zgadzają. Na turniej nie nadaje się klinga ze zgięciem w S lub sztywnym, z zadziorami i głębokimi wrębami, których nie można zeszlifować, z niewłaściwym ostrzem ani z aktywną rdzą. Organizatorzy zachowują prawo zakazać w każdej chwili każdej broni, którą uważają za niebezpieczną.
Przechowywanie i transport
Broni nigdy nie odkładajcie mokrej i nie zostawiajcie jej długo w pochwie; jedno źródło wyraźnie odrzuca pochwy skórzane. W przechowywaniu długoterminowym źródła się różnią: jedno radzi klingę mocno posmarować wazeliną i zawinąć w szmaty w chłodnym i suchym miejscu, inne poleca tylko cienką warstwę oliwy lub wosku i zawinięcie w czystą suchą tkaninę.
Częste błędy
Najczęściej szkodzą broń zapomniana w pokrowcu z mokrym ubraniem, rzadki sprej zamiast oliwy, szlifierka elektryczna na zadziory, przeoczone kołysanie jelca i kontynuowanie treningu ze złamaną klingą.
Do jakiej broni to się odnosi
Procedura dotyczy federów i tępych długich mieczy, mieczy do szermierki z puklerzem, tasaków, szabli do sparingu, rapierów, kordów oraz tępych treningowych sztyletów ze stali.