Macana / Chambi
Inkaska buława chambi z drewnianym trzonkiem i ciężką metalową lub kamienną głowicą, którą Hiszpanie zaliczali pod tainskie słowo macana dla broni drewnianej.
Podstawowe informacje
O broni
Słowo macana pochodzi z języka Tainów, a Hiszpanie określali nim różne drewniane bronie kultur tubylczych Ameryki Środkowej i Południowej. Majowie na Jukatanie nazywali taką broń hadzab lub hats'ab, u Azteków odpowiada jej macuahuitl z ostrzem z obsydianu. U Inków konkwistadorzy tym słowem nazwali kilka broni, przede wszystkim buławę chambi. Chambi miała drewniany trzonek zakończony ciężką metalową lub kamienną głowicą. Pokrewna chaska chuqui („gwiezdna włócznia") miała grot w kształcie gwiazdy, mający jak najłatwiej łamać kości; dla oficerów wykonywano ją być może ze złota lub srebra. Mniejsze macany trzymano jedną ręką, a wojownik nosił do nich tarczę, większe wymagały obu rąk. Zwykła długość wynosiła około metra. Wczesne relacje hiszpańskie opisują przeciwników mających „oburęczne miecze z bardzo twardego drewna" osadzone obsydianem. W takich broniach archeologia wyróżnia dwie wielkości segmentów obsydianu, mniejszą 8 do 10 mm i większą 20 do 24 mm.