Karabela
Polska szabla szlachecka z otwartym jelcem i rękojeścią zakończoną głową ptaka, w XVIII wieku strojowa broń szlachty zdobiona złotem i kamieniami.
Podstawowe informacje
PolskaO broni
Karabela to szabla państwa polsko-litewskiego. Angielskie opracowania datują jej powstanie na około 1670 rok i wywodzą ją od osmańskich szabel janczarskich kilidż; stała się najpopularniejszą postacią miecza w armii polskiej XVII i XVIII wieku. Polskie źródła podają pierwsze świadectwo użycia karabeli w Polsce już z wyprawy lat 1497-1498. Pochodzenie nazwy jest niejasne: wywodzi się je od irackiego miasta Karbala, znanego z handlu takimi szablami, od tureckiego wyrażenia o znaczeniu czarna zguba, od seldżuckiej szabli Kara-bela lub od nazw miejscowych Karabel koło Izmiru i na Krymie. Szermierz Wojciech Zabłocki opisuje ją jako zdobną szablę z rękojeścią stylizowaną na głowę ptaka i otwartym jelcem. Zachowane egzemplarze mają głownię długą 745-830 mm, rękojeść długą 125-130 mm i środek ciężkości w odległości 205-220 mm. Jako strojowa broń polskiej szlachty karabela rozpowszechniła się dopiero w XVIII wieku. Niektóre egzemplarze były bogato zdobione złotem, srebrem i drogimi kamieniami. Na głowniach pojawiały się napisy, na przykład „Bez Boga ani do proga, bez karabeli ani z pościeli” lub hasło Kuźnicy Kołłątajowskiej „Naród z królem, Król z narodem”.